သောကြာနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ ရောက်ပြီဆိုရင်တော့ တစ်ပတ်တာလုံး ပင်ပန်းလာခဲ့သမျှတွေ ပြေလျော့သွားပြီး လူတော်တော်များများရဲ့ စိတ်ဟာ အလိုလို ပေါ့ပါး တက်ကြွလာတတ်ပါတယ်။ မနက်ဖြန်ဆိုရင် အားလပ်ရက် ရောက်တော့မယ်၊ နားရတော့မယ်၊ မိသားစုနဲ့ အချိန်ဖြုန်းရတော့မယ်၊ သွားချင်တဲ့နေရာ သွားရတော့မယ် ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ စိတ်ဟာ သာယာတဲ့ အာရုံတွေဆီကို တရိပ်ရိပ် ပြေးသွားတတ်ပါတယ်။
ဒီလို ပျော်ရွှင်စရာ အခြေအနေတွေ၊ သာယာတဲ့ ခံစားမှုတွေ ကြုံလာတဲ့အခါမှာ၊ တရားအားထုတ်နေတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အချို့က “အခုက စိတ်ဆင်းရဲစရာမှ မရှိတာ၊ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ဖို့ မလိုလောက်ပါဘူးလေ” လို့ ပေါ့ဆသွားတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒေါသဖြစ်စရာ၊ ဆင်းရဲစရာ အာရုံတွေကို ရှုမှတ်ရတာထက်၊ ချမ်းသာတဲ့ သုခဝေဒနာ၊ သာယာတဲ့ အာရုံတွေကို ရှုမှတ်ရတာက ပိုပြီး ခက်ခဲသလို၊ ပိုပြီးလည်း အန္တရာယ် ကြီးမားလှပါတယ်။
ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ သောကြာနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခ) တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သာယာမှု (ပီတိ) နဲ့၊ အဲဒီအပေါ်မှာ တွယ်တာသွားတဲ့ (လောဘ) တို့ကို ဘယ်လို ခွဲခြား သိမြင်အောင် ရှုမှတ်မလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး တင်ပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ ပီတိ (ဝမ်းမြောက်ခြင်း) နှင့် လောဘ (တပ်မက်ခြင်း) အကြားက မျဉ်းပါးပါးလေး
အားလပ်ရက် နီးလာလို့ စိတ်ပေါ့ပါးသွားတာ၊ ကိုယ်သဘောကျတဲ့ အာရုံလေးတစ်ခု ကြုံလိုက်ရလို့ ရင်ထဲမှာ ကြည်နူးသွားတာတွေဟာ တကယ့်ကို သဘာဝကျတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေပါ။ အဲဒီလို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သွားတဲ့ သဘောလေးကို ဓမ္မသဘောအရ “ပီတိ” လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပီတိ ဆိုတာ စိတ်နဲ့ ယှဉ်တွဲ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နာမ်တရား (စေတသိက်) သက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ သူ့ချည်းသက်သက် ဆိုရင် အပြစ် မရှိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက အဲဒီ ပီတိလေး ဖြစ်လာတဲ့ အချိန်မှာ၊ သတိမကပ်မိလိုက်တဲ့အခါ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီးက ချက်ချင်း ဝင်ရောက်လာတာပါပဲ။
“ငါ ပျော်တယ်”၊ “ဒီလို အားလပ်ရက်မျိုးကို ငါ အရမ်း သဘောကျတယ်”၊ “နောက်အပတ်တွေမှာလည်း ဒီလိုလေးပဲ ဖြစ်ချင်သေးတယ်” ဆိုပြီး အဲဒီ သာယာတဲ့ အာရုံလေးကို “ငါ့ဟာ” လုပ်ပြီး သိမ်းပိုက်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီလို “ငါ” ကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး သာယာမှုကို ဆုပ်ကိုင်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ အပြစ်မရှိတဲ့ “ပီတိ” ကလေးဟာ အပြစ်ရှိတဲ့၊ သံသရာကို ရှည်စေတဲ့ “လောဘ” (တပ်မက်ခြင်း၊ တွယ်တာခြင်း) အဖြစ်ကို ချက်ချင်း ကူးပြောင်း သွားပါတော့တယ်။
ဒေါသထွက်ရင် ပူလောင်တဲ့အတွက် ချက်ချင်း သတိထားမိလွယ်ပေမယ့်၊ လောဘကတော့ အေးအေးလေးနဲ့ ယစ်မူးစေတတ်တဲ့အတွက် ဉာဏ်နဲ့ မကြည့်ရင် ဘယ်လိုမှ မသိနိုင်ပါဘူး။ သာယာတဲ့ အာရုံတွေနောက်ကို လိုက်သွားတဲ့ စိတ်ဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကာမဂုဏ် အာရုံတွေထဲမှာ နစ်မွန်းသွားပြီး လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းကနေ သွေဖည်သွားတတ်ပါတယ်။
၂။ သာယာတဲ့ အာရုံတွေကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမှတ်ခြင်း
ဒါဆိုရင် သောကြာနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ ပျော်ရွှင်စရာတွေ တွေးမိရင် လုံးဝ မပျော်ရတော့ဘူးလား၊ မျက်နှာကြီး သုန်မှုန်ပြီး နေရတော့မှာလား လို့ မေးစရာ ရှိလာပါတယ်။ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ ဝိပဿနာ ဆိုတာ ခံစားမှုတွေကို ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်ထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ခံစားမှုတိုင်းကို အရှိကို အရှိအတိုင်း “သိ” နေဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
သာယာတဲ့စိတ် ပေါ်လာလျှင် သိပါ: အလုပ်ဆင်းခါနီးလို့ ရင်ထဲမှာ ပေါ့ပါး ကြည်နူးလာတဲ့အခါ “ငါ ပျော်တယ်” လို့ မတွေးဘဲ၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ “ဪ… ပေါ့ပါး ကြည်နူးတဲ့ စိတ်ကလေး (ပီတိ) ပေါ်လာပါလား” လို့ အရှိအတိုင်း စောင့်ကြည့် (စိတ္တာနုပဿနာ) လိုက်ပါ။
အနိစ္စကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ: အဲဒီ ကြည်နူးတဲ့ စိတ်ကလေးဟာ အမြဲတမ်း တစ်ဆက်တည်း ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ကို သေချာ စောင့်ကြည့်နေရင်၊ အဲဒီ စိတ်ကလေးဟာလည်း ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပျက်စီး သေဆုံးသွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ သာယာမှု ဆိုတာလည်း အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကင်းရင် ပျက်သွားမယ့် “အနိစ္စ” တရားသက်သက်ပါလား လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။
တွယ်တာမှုကို ဖြတ်တောက်ခြင်း: “ဒါလေးကို မပျောက်စေချင်ဘူး” လို့ ဆုပ်ကိုင်ချင်တဲ့ စိတ် (လောဘ) ပေါ်လာရင်လည်း၊ အဲဒီ လောဘစိတ်လေးကို ထပ်ပြီး ရှုမှတ်လိုက်ပါ။ သာယာမှုကို ဧည့်သည် တစ်ယောက်လို သဘောထားပြီး ဝင်လာတာကိုလည်း သိတယ်၊ ပြန်ထွက်သွားတာကိုလည်း သိနေတဲ့အတွက် အဲဒီ အာရုံအပေါ်မှာ “ငါ့ဟာ” ဆိုပြီး စွဲလမ်း တွယ်တာမှု လုံးဝ မဖြစ်တော့ပါဘူး။
၃။ အနတ္တ အမြင်နှင့် မှန်ကန်စွာ ရှင်သန်ခြင်း
ဒီနေရာမှာ မဖြစ်မနေ သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အရာရာဟာ အနိစ္စတွေချည်းပဲ၊ သာယာစရာတွေလည်း ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာပဲ၊ အရာရာဟာ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် သက်သက် အနတ္တ သဘောတွေချည်းပဲ လို့ နားလည်လာတဲ့အခါ တချို့က အတွေးလွန်ပြီး လမ်းချော်သွားတတ်ပါတယ်။
“သာယာမှု ဆိုတာလည်း ငါမဟုတ်ဘူး၊ ဘာမှ အနှစ်သာရ မရှိဘူး ဆိုရင်၊ အားလပ်ရက်မှာ မိသားစုနဲ့လည်း အချိန်မဖြုန်းတော့ဘူး၊ ဘယ်မှလည်း မသွားတော့ဘူး၊ ဘာမှ လုပ်စရာ မလိုတော့ဘူး” ဆိုပြီး တွေးတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ အလွန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အမြင်မှား တစ်ခုပါ။
“အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
အနတ္တ ဆိုတာ တာဝန်မဲ့ခိုင်းတာ၊ လောကကြီးကို စွန့်ပစ်ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ ခိုင်မြဲတဲ့ အကောင်အထည် မရှိဘူးလို့ ရှင်းပြတာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ “အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု” ကတော့ အတိအကျ အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။
မိသားစုနဲ့ အချိန်ဖြုန်းခြင်း၊ အနားယူခြင်း ဆိုတာတွေဟာ နေ့စဉ်ဘဝ ရှင်သန်ရေးအတွက် လိုအပ်တဲ့ အကြောင်းတရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အနတ္တကို တကယ် နားလည်တဲ့ သေက္ခ ပုဂ္ဂိုလ်ဟာ အားလပ်ရက်မှာ ခရီးသွားစရာ ရှိရင် သွားပါလိမ့်မယ်။ အနားယူစရာ ရှိရင် အနားယူပါလိမ့်မယ်။ သို့သော် သူ သွားတဲ့အခါ၊ အနားယူတဲ့အခါ “ငါ သွားတယ်၊ ငါ စားတယ်၊ ဒါလေးမှ မရရင် ငါ သေလိမ့်မယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တစွဲ၊ လောဘစွဲ တွေနဲ့ မသွားတော့ပါဘူး။ “ဒီအကြောင်းတရားကို လုပ်ရင်၊ စိတ်ကို အပန်းဖြေစေတဲ့ အကျိုးတရား ရမယ်” ဆိုပြီး ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကောင်းဆုံး စီမံ ဆောင်ရွက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် လမ်းဖောက်ခြင်း
သာယာတဲ့ အာရုံတွေ ကြုံလာတဲ့အခါ လောဘ အဖြစ်ကို မရောက်သွားအောင် တားဆီးဖို့ ဆိုတာ အလိုလိုတော့ ဖြစ်မလာပါဘူး။ ကံကို ပုံချပြီး အချိန်တန်ရင် ဖြစ်လာမှာပါလေ လို့ ထိုင်စောင့်နေလို့လည်း မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကြိုးစား အားထုတ်ရပါမယ်။
အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတဲ့ စကားကို အမြဲ နှလုံးသွင်းထားပါ။
၁။ ဆန္ဒ: သာယာတဲ့ အာရုံတွေထဲမှာ နစ်မွန်းပြီး သံသရာ ထပ်ရှည်မယ့် အဖြစ်ကနေ လွတ်မြောက်လိုတဲ့၊ သစ္စာတရားကို အမှန်တကယ် ထိုးထွင်း သိမြင်လိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ အမြဲ ရှိနေရပါမယ်။
၂။ စိတ္တ: ပျော်ရွှင်စရာတွေနဲ့ ကြုံလာတဲ့ အခါတိုင်း စိတ်ကို လွတ်မပေးလိုက်ဘဲ၊ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်နေတဲ့ စူးစိုက်မှု မျိုး ရှိရပါမယ်။
၃။ ဝီရိယ: သာယာတဲ့ အာရုံကြောင့် လောဘစိတ် ပေါ်လာပြီ ဆိုတာနဲ့ အဲဒီ စိတ်နောက်ကို ကောက်ကောက်ပါ အောင် မလိုက်သွားဘဲ၊ “ဒါဟာ ပျက်စီးသွားမယ့် နာမ်တရား သက်သက်ပါလား” လို့ အရှိအတိုင်း မြင်အောင် မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လနဲ့ ကြိုးစား အားထုတ်ရပါမယ်။
၄။ ဝီမံသ: “ဒီ သာယာမှုဟာ အနိစ္စ တရားပဲ၊ ငါ့ဟာ မဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပဲ” လို့ ပညာဉာဏ်နဲ့ အမြဲတမ်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဆင်ခြင် သုံးသပ်နိုင်ရပါမယ်။
ဒီ အဓိပတိတရား လေးပါးကို လက်နက်သဖွယ် တပ်ဆင်ထားမယ် ဆိုရင်၊ ဘယ်လောက်ပဲ သာယာ ယစ်မူးစရာ ကောင်းတဲ့ လောကီ အာရုံတွေနဲ့ပဲ ကြုံကြုံ၊ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ဟာ လောဘလှိုင်းလုံးတွေ ကြားမှာ နစ်မြုပ်မသွားတော့ဘဲ၊ အမြဲတမ်း တည်ငြိမ် အေးချမ်းစွာနဲ့ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ဆက်လက် လျှောက်လှမ်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
နိဂုံး
ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…
ဒီကနေ့ သောကြာနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ အားလပ်ရက်အတွက် ကြိုတွေးပြီး ပျော်ရွှင် ကြည်နူးနေတယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ ပျော်ရွှင်မှုလေးကို တားဆီးစရာ မလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ပျော်ရွှင်မှုလေး အပေါ်မှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ် အမည်နာမ ကိုတော့ သွားပြီး မတပ်လိုက်ပါနဲ့။
ပေါ်လာတဲ့ ပီတိလေးကို ပီတိမှန်း သိလိုက်ပါ။ အဲဒီ ပီတိလေးဟာလည်း အချိန်တန်ရင် သူ့အလိုလို သေဆုံး ပျက်စီးသွားမယ့် အနိစ္စ တရား၊ သဘာဝ ဓမ္မ သက်သက်ပဲ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ မြင်အောင် ကြည့်လိုက်ပါ။ သာယာမှုကို သိမ်းပိုက်လိုတဲ့ လောဘကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက်လိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ဟာ လောကီ အာရုံတွေရဲ့ ကျေးကျွန် အဖြစ်ကနေအမှန်တကယ် လွတ်မြောက်သွားပါလိမ့်မယ်။
သာယာမှု အာရုံတွေ ကြားထဲမှာ ဉာဏ်အလင်း တောက်ပနိုင်ကြပါစေ။
ထက်အောင်