ကျနော်တို့ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုရဲ့ ဘဝတွေကို သေချာ ပြန်လေ့လာကြည့်ရင် အင်မတန် ရယ်စရာကောင်းသလို၊ အင်မတန်လည်း သနားစရာ ကောင်းနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဘာသာရေးလို့ နာမည်တပ်ထားတဲ့ လုပ်ရပ်တော်တော်များများဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ “အလေ့အထ” (Habits) တွေ၊ “ရိုးရာဓလေ့” (Traditions) တွေနဲ့ “အယူသည်းမှု” (Superstitions) တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဒီနေ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးကြည့်ပါ။ ခင်ဗျား ဘုရားသွားတယ်၊ ပန်းကပ်တယ်၊ ရေသက်စေ့ လောင်းတယ်၊ ပုတီးစိပ်တယ်၊ ဂြိုဟ်ပြေနံပြေ ယတြာတွေ ချေတယ်။ အဲဒီလို လုပ်နေတာတွေဟာ သံသရာ မီးလောင်ပြင်ကြီးထဲကနေ တကယ်ပဲ လွတ်မြောက်ချင်လွန်းလို့ လုပ်နေတာလား။ ဒါမှမဟုတ် “ဒီလိုလုပ်မှ စိတ်ချမ်းသာမယ်၊ ဘေးကင်းမယ်၊ စီးပွားတက်မယ်” ဆိုတဲ့ လောကီ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို မျှော်ကိုးပြီး…

ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ တရားစခန်းဝင်ပြီး ပြန်လာတဲ့သူတွေ၊ တရားရိပ်သာကို မကြာခဏ သွားနေတဲ့သူတွေကို လေ့လာကြည့်ဖူးလား။ တချို့က တရားအားထုတ်လေလေ၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တ (Ego) က ပိုပိုပြီး ကြီးထွားလာလေလေ ဖြစ်နေတာကို မြင်ရပါလိမ့်မယ်။“ငါက တစ်နေ့ကို နှစ်နာရီ ထိုင်နိုင်တယ်”“ငါ့စိတ်တွေက အခုဆို အရမ်းငြိမ်နေပြီ”“ငါက တရားကျင့်နေတဲ့ ယောဂီ၊ ဟိုလူတွေက တရားမသိတဲ့ လူမိုက်တွေ”ဒီလို အတွေးမျိုးတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အထင်ကြီးပြီး၊ တရားမအားထုတ်နိုင်သေးတဲ့ လူဝတ်ကြောင်တွေကို အထင်သေးတဲ့ အကြည့်မျိုးနဲ့ ကြည့်တတ်လာကြတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ “တရားအစွဲ” (Spiritual Ego) ပါပဲ။ တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ “ငါ” ကို ပယ်သတ်ဖို့ လုပ်တာပါ။ ဒါပေမဲ့ နည်းလမ်းလွဲသွားတဲ့အခါ၊ အရှိကို…

“သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ” (အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့သည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ရာ ဆင်းရဲဒုက္ခ သက်သက်သာ ဖြစ်သည်) ဆိုတဲ့ စကားရပ်ကို ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။လက်တွေ့ တရားအားထုတ်တဲ့အခါ လက္ခဏာရေးသုံးပါး (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ထဲမှာ “အနိစ္စ” (မမြဲခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးပျက်ခြင်း) ကနေ စတင် ရှုမှတ်တာက ပိုပြီး ခရီးတွင်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှုကို အဆက်မပြတ် ဖြိုင်ဖြိုင်ကြီး မြင်လာတဲ့အခါ၊ “သြော်… ဒါတွေဟာ ငါလည်း မဟုတ်၊ သူလည်း မဟုတ်၊ ပိုင်ဆိုင်သူလည်း မရှိဘဲ သူ့သဘောသူဆောင်နေတာပါလား” ဆိုတဲ့ “အနတ္တ” သဘောကို ဆက်လက် မြင်လာပါတယ်။(ဒီနေရာမှာ အထူး သတိပြုစေချင်တာက “အနတ္တ” ဆိုတာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ…

လောကမှာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးအရာတွေထဲက တစ်ခုကို ပြပါဆိုရင် မျက်စိကန်းနေသူက အခြားမျက်စိကန်းနေသူတွေကို လမ်းပြနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သာမန် ခရီးသွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ လမ်းမှားသွားရင် အချိန်ကုန် လူပန်းဖြစ်ရုံပဲ ရှိပေမယ့်၊ သံသရာ လွတ်မြောက်ရေး ခရီးစဉ်မှာ လမ်းပြမှားယွင်းသွားရင်တော့ ဘဝပေါင်းများစွာ အမှောင်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ထေရဝါဒ ရဟန်းလောကကို သေသေချာချာ စောင့်ကြည့်လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီလို ကိုယ်တိုင် မျက်စိကန်းနေလျက်နဲ့ လမ်းပြလုပ်နေကြတဲ့ ရင်လေးဖွယ် ပြကွင်းပြကွက်တွေကို အထင်အရှား တွေ့မြင်နေရပါတယ်။စာအုပ်ထဲက တရားနှင့် လက်တွေ့တရားယနေ့ခေတ်မှာ တရားဟော ဓမ္မကထိကဆိုပြီး နာမည်ကြီးနေတဲ့ ရဟန်းအများစုကို ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့ ဟောပြောနေတဲ့ တရားတွေဟာ ဘယ်ကလာသလဲ။ စာအုပ်စာပေ ကျမ်းဂန်တွေထဲကနေ အလွတ်ကျက်မှတ်ထားတဲ့ သီအိုရီတွေ၊ မှတ်ဉာဏ်တွေသက်သက်သာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့…

ကျနော်တို့ ‘အနတ္တ’ (Non-Self / Not-Controlled) လို့ ပြောလိုက်ရင် လူတချို့က ချက်ချင်းဆိုသလို အဆိုးမြင်တဲ့ အတွေးတွေ ဝင်လာတတ်ကြတယ်။“‘ငါ မရှိဘူး’ လို့ ပြောရင် ဘယ်သူက ကြိုးစားမှာလဲ?”“‘အစိုးမရဘူး’ လို့ ပြောရင် ဘာမှ တာဝန်ယူစရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့?”“ဒါဆို ဘာမှ ကြိုးစားစရာ မလိုတော့ဘဲ၊ သူ့အလိုလို ဖြစ်ချင်တာ ဖြစ်နေမှာပေါ့?”ဒီလို တွေးခေါ်မှုတွေဟာ ‘အနတ္တ’ ရဲ့ သဘောတရားကို အင်မတန် လွဲမှားစွာ ကောက်ယူထားတာ ဖြစ်သလို၊ ဒီအယူမှားကပဲ လူတွေကို တရားစစ် တရားမှန်နဲ့ ဝေးစေပြီး၊ ‘မောဟ’ ဆိုတဲ့ အမှောင်ထုထဲမှာ ပိုပြီး နစ်မွန်းသွားစေပါတယ်။ ကျနော်ကတော့ ဒီနေ့ ဤအယူမှားကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရိုက်ချိုးပြီး၊ ‘အနတ္တ’ အမြင်ဟာ ဘာမှ မလုပ်ဘဲ…

ဝိပဿနာလမ်းကြောင်းပေါ်ကို စတင်လျှောက်လှမ်းပြီ ဆိုတာနဲ့ မဖြစ်မနေ အရင်ဆုံး ဖြတ်သန်းရမယ့် တံခါးပေါက် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်ရယ်၊ အရာရာဟာ အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်လာတယ်လို့ ဆက်စပ်မြင်တဲ့ ဉာဏ်ရယ်ပါပဲ။ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုဟာ အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဒီအခြေခံ မခိုင်ရင် နောက်ပိုင်း ဘာတွေပဲ ဆက်အားထုတ် အားထုတ် အကုန်ယိုင်လဲသွားတတ်ပါတယ်။ ပါဠိစာပေတွေ၊ သီအိုရီတွေ ခဏဘေးဖယ်ထားပြီး လက်တွေ့ဘဝမှာ ဒါတွေကို ဘယ်လို တည့်တည့်ကြည့်မလဲ ဆိုတာကို အရှင်းဆုံး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၁။ တကယ်ရှိတာ “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” ပဲ ရှိတယ် ပထမဆုံးအနေနဲ့ “ငါ” လို့ ထင်နေတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို လက်နဲ့ သွားကိုင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။…

အရာရာတိုင်းကို အရှိကို အရှိအတိုင်း မှန်မှန်ကန်ကန် မြင်ဖို့ဆိုတာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ လောကမှာ လူတွေ သဘောတူ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အခေါ်အဝေါ်တွေ၊ စည်းမျဉ်းတွေကို ခိုင်မြဲတဲ့ အမှန်တရားကြီးလို့ ပြောလို့ မရပါဘူး။ ဒါတွေဟာ လိမ်ပြောတာ မဟုတ်ပေမယ့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်က သတ်မှတ်ထားလို့ ခဏတဖြုတ် မှန်နေတဲ့ အရာတွေပါ။ လူလို့ သတ်မှတ်ထားလို့ လူ၊ ယောက်ျား မိန်းမလို့ သတ်မှတ်ထားလို့ ယောက်ျား မိန်းမ၊ သူတို့ကနေ ကလေးမွေးလာတော့လည်း မိဘ စသဖြင့် ခေါ်ဝေါ်နေကြတာပါ။ ဒီလို လူတွေ ဖန်တီးသတ်မှတ်ထားတဲ့ အရာတွေဟာ ခေတ်စနစ်၊ ဥပဒေ၊ နေရာဒေသတွေ အပေါ် မူတည်ပြီး အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေတတ်ပါတယ်။ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှု ကင်းတဲ့ ပကတိ အမှန်တရား မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီတော့…

ကျနော်တို့ ဝိပဿနာတရား အားထုတ်တဲ့အခါမှာ အကြီးမားဆုံးနဲ့ အတွေ့အများဆုံး အမှားတစ်ခုက “စိတ်ကို ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း”၊ “စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဒါမှမဟုတ် “စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဖြစ်ပါတယ်။ ဤအယူအဆလွဲမှားမှုက တရားအားထုတ်သူများစွာကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေပြီး၊ တရားစစ် တရားမှန်ကို မရရှိဘဲ သံသရာထဲမှာ တဝဲလည်လည် ဖြစ်နေစေပါတယ်။ ဤဆောင်းပါးမှာတော့ ဤအယူမှားကို ရိုက်ချိုးပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း) ရဲ့ တကယ့်လက်တွေ့ကျင့်စဉ်ဟာ ဘာလဲဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနဲ့ အရှိကို အရှိအတိုင်း ရှင်းပြပေးပါ့မယ်။ အပိုင်း (၁) – “ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက် (အတ္တရဲ့ လက်ချက်) ကျနော်တို့ လူသားတွေဟာ ပင်ကိုယ်အားဖြင့်…

ဝိပဿနာလမ်းကြောင်းပေါ်ကို စတင်လျှောက်လှမ်းပြီ ဆိုတာနဲ့ မဖြစ်မနေ အရင်ဆုံး ဖြတ်သန်းရမယ့် တံခါးပေါက် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်ရယ်၊ အရာရာဟာ အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်လာတယ်လို့ ဆက်စပ်မြင်တဲ့ ဉာဏ်ရယ်ပါပဲ။ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုဟာ အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဒီအခြေခံ မခိုင်ရင် နောက်ပိုင်း ဘာတွေပဲ ဆက်အားထုတ် အားထုတ် အကုန်ယိုင်လဲသွားတတ်ပါတယ်။ ပါဠိစာပေတွေ၊ သီအိုရီတွေ ခဏဘေးဖယ်ထားပြီး လက်တွေ့ဘဝမှာ ဒါတွေကို ဘယ်လို တည့်တည့်ကြည့်မလဲ ဆိုတာကို အရှင်းဆုံး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၁။ တကယ်ရှိတာ “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” ပဲ ရှိတယ် ပထမဆုံးအနေနဲ့ “ငါ” လို့ ထင်နေတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို လက်နဲ့ သွားကိုင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။…

ကျနော် ရေးသားတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမ အစစ်အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများ လက်ခံထားကြတဲ့ သရဏဂုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျနော်တို့ လက်တွေ့ကျကျ ဆန်းစစ်ကြည့်ကြပါမယ်။ ပုထုဇဉ်ဆိုတာ ရဟန်းပဲဖြစ်စေ၊ လူပဲဖြစ်စေ သရဏဂုံ အမှန်တကယ် မတည်သေးပါဘူး ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို အကျိုးအကြောင်း ခိုင်ခိုင်လုံလုံနဲ့ တင်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုထုဇဉ်တို့၏ မရှောင်လွှဲနိုင်သော သဘာဝလက္ခဏာများ ပုထုဇဉ်ဆိုတာ သဘာဝအားဖြင့်ကိုက ယိမ်းယိုင်လွယ်၊ ဖောက်ပြန်လွယ်တဲ့ သဘောရှိပါတယ်။ “ဘာကြောင့် ပုထုဇဉ်တွေမှာ သရဏဂုံ မတည်နိုင်တာလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေဖို့အတွက် ပုထုဇဉ်တို့ရဲ့…