အပိုင်း (၁) မှာ တရားအားထုတ်ခြင်းရဲ့ အခြေခံ သဘောတရားတွေကို လောကဝေါဟာရ (ပညတ်) တွေနဲ့ ရောနှော ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီအပိုင်း (၂) မှာတော့ “တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ တကယ်တမ်း ဘာဖြစ်သွားတာလဲ” ဆိုတာကို ဒိဋ္ဌိ အတော်အသင့် ပြုတ်ပြီးသား၊ ပရမတ်အမြင်ကို နားလည်ပြီးသား ယောဂီတွေအတွက် အရှိတရားသက်သက် (ပရမတ်) အမြင်နဲ့ သီးသန့် ရှင်းပြပါမယ်။ လောက နှင့် လောကအလွန် “လောက” ဆိုတာ ဖြစ်တတ်၊ ပျက်တတ်လို့ လောကလို့ ခေါ်တာပါ။ လောက (ဖြစ်ပျက်နေသောအရာ) နဲ့ လောကအလွန် (ဖြစ်ပျက်ခြင်း ကင်းသောအရာ) ဆိုပြီး နှစ်မျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ “တရား” (သဘာဝတရား) တွေချည်းသာ ရှိပါတယ်။ လောက (သင်္ခါရလောက):…

ကျနော်တို့ နေ့စဉ် နှုတ်ဖျားမှာ အမြဲတမ်း သုံးစွဲနေတဲ့ စကားလုံးတွေ ရှိပါတယ်။ “ငါ”၊ “သူ”၊ “ယောက်ျား”၊ “မိန်းမ”၊ “ပုဂ္ဂိုလ်”၊ “သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေပါ။ ဒီစကားလုံးတွေဟာ လောကဝေါဟာရအရ ဆက်သွယ်ပြောဆိုဖို့ အင်မတန် အသုံးဝင်ပေမယ့်၊ တကယ့် ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် (အရှိတရား) ကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းမြင်လာတဲ့ အခါမှာတော့… ဒီစကားလုံးတွေဟာ လုံးဝကို အဓိပ္ပါယ် ပျောက်ဆုံးသွားပါတော့တယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ဉာဏ်ပွင့်လာတဲ့ အခါ ပညတ်စကားလုံးတွေ ဘယ်လို အရည်ပျော်ကျသွားသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ပြချင်ပါတယ်။ အတ္တဒိဋ္ဌိဆိုတာ အတင်းဖယ်ခွာရတဲ့ အရာမဟုတ် တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတဲ့ နေရာမှာ အလွဲမှားဆုံး အချက်တစ်ခုက “ငါ့ဆီမှာ ရှိနေတဲ့ အတ္တ (Ego) ကြီးကို ဖျောက်ဖျက်ပစ်ရမယ်”…

“တရားအားထုတ်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို ရှင်းလင်းဖို့ဆိုရင် ပညတ်နဲ့ ပရမတ် နှစ်မျိုးစလုံးကို တွဲပြီး ပြောမှ ပြည့်စုံပါမယ်။ တကယ့် အဖြစ်မှန် (ပရမတ်) ကို နားလည်အောင်၊ လောကဝေါဟာရ အခေါ်အဝေါ် (ပညတ်) တွေ သုံးပြီး ရှင်းပြရပါမယ်။ လွယ်လွယ်ပြောရရင် ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေ မိန့်ခဲ့သလိုပါပဲ။ “တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ခန္ဓာအရှိနဲ့ ဉာဏ်အသိ ကိုက်အောင် လုပ်တာ” ပါ။ ခန္ဓာအရှိ က ဘာလဲဆိုရင် – အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ “ရုပ်နာမ်” ယန္တရားကြီး (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ပါ။ ပုထုဇဉ် ဉာဏ်အသိ က ဘာလဲဆိုရင် – အဲဒီ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီးကို “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊…

ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ “တရားအားထုတ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ လူတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအထဲက အများစုဟာ ဘာသာရေး အခွံတွေ၊ ရိုးရာဓလေ့တွေ (သီလဗ္ဗတပရာမာသ) နောက်ကို လိုက်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ “အရှိကို အရှိအတိုင်း” မြင်အောင် ကြိုးစားနေတာလား ဆိုတာ ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေတဲ့၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ဖြုတ်ချဖို့ လက်တွေ့ကျင့်ကြံနေတဲ့ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်နေသဘောထား (Mindset) ဘယ်လို ရှိသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။ ၁။ ဘာသာရေး အခွံတွေကို စွန့်လွှတ်ထားခြင်း (Breaking the Shells)…

ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ရှိနေသရွေ့ ဘယ်သူမှ ရှောင်လွှဲလို့မရတာကတော့ သေခြင်းတရားပါပဲ။ ရုပ်နဲ့ နာမ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ ကြိုးဆွဲမထားတဲ့၊ အသက်လိပ်ပြာမရှိတဲ့ သဘောတရားတွေ (အနတ္တ) ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု အဆုံးသတ်သွားတဲ့ “သေခြင်းတရား” ဆိုတာတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါကို မလွဲမသွေ ကြုံရမှာဖြစ်လို့၊ မသေခင် ကျန်းမာနေတုန်း အချိန်မှာကတည်းက ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ သေခြင်းတရားကို သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးမှုတွေနဲ့ ဖြတ်ကျော်မယ့်အစား၊ “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသလား? သေခြင်းတရားနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ်ဆိုရင် လူတွေ အကြောက်ဆုံးက…

ကျနော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ အင်မတန် ရက်ရောကြပါတယ်။ ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်၊ ကထိန်ခင်း၊ ဆွမ်းလောင်း၊ လမ်းတံတားလှူ စတဲ့ အလှူအတန်းတွေဆိုရင် ဘယ်နိုင်ငံက လူမျိုးတွေနဲ့မှ မတူအောင် သဒ္ဒါတရား ထက်သန်ကြတယ်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီလောက်တောင် အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြပါလျက်နဲ့၊ ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ၊ ကျနော်တို့ နိုင်ငံမှာ ဘာလို့ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ (အထူးသဖြင့် သောတာပန်တွေ) ပေါများ မနေရတာလဲ။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်သွားတဲ့သူတွေ ဘာလို့ ရှားပါးနေရတာလဲ။ ဒီမေးခွန်းဟာ အင်မတန် စဉ်းစားစရာ ကောင်းသလို၊ အဖြေကလည်း ရှင်းပါတယ်။ ဒါန (အလှူအတန်း) လုပ်တာကို…

“ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism)” ဆိုတာကို တော်တော်များများ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ “လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကသာ အဓိကပဲ၊ ဘယ်အရာကမှ လွှမ်းမိုးမထားဘူး၊ လူသားရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကနေပဲ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရမယ်” ဆိုပြီး ဘာသာတရားတွေကို ငြင်းပယ်လေ့ရှိတဲ့ ဝါဒပါ။ အမှန်တရားကို ဘောင်ခတ်မထားဘဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရှာဖွေချင်သူတွေအတွက်တော့ သဘောကျစရာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဒီဝါဒရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားနည်းချက်က “ဒါဆို ဘယ်အရာက တကယ့် အမှန်တရားလဲ” ဆိုတာကို တိတိကျကျ မဖြေရှင်းနိုင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် ပိုဆိုးတာက လွတ်မြောက်ရာ အမှန်တရားကို ဟောပြနေတဲ့ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနဲ့ ကြုံကြိုက်နေလျက်သားနဲ့ မျက်လုံးမှိတ် ငြင်းပယ်လိုက်တဲ့အတွက် လွဲချော်နစ်နာသွားရခြင်းပါပဲ။ လောကကြီးရဲ့ အမှန်တရားကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ အကူအညီမဲ့ ရှာဖွေနိုင်သူဆိုလို့ ဘုရားရှင် နဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တွေပဲ ရှိပါတယ်။…

မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို တစ်ခါက “အရှင်ဘုရား၊ တရားတော်တွေက များပြား နက်နဲလွန်းလှပါတယ်။ သံသရာကနေ လွတ်မြောက်ဖို့၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့ အနည်းဆုံး ဘယ်လောက်အထိ သိဖို့ လိုပါသလဲ” လို့ မေးလျှောက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ကို သိမြင် ဆင်ခြင်နိုင်ရင် ရပါပြီ” လို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ “ငါတို့က အဘိဓမ္မာတွေ မသင်ရသေးလို့၊ ရုပ်နာမ်အကြောင်း အကုန်အစင် မသိသေးလို့ တရားမရနိုင်သေးပါဘူး” ဆိုပြီး လက်မလျှော့လိုက်ပါနဲ့။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စကားတော်ကို အားပြုပြီး လက္ခဏာရေးသုံးပါး ဖြစ်တဲ့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကိုသာ သေသေချာချာ သဘောပေါက်အောင် ကြိုးစားကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုံးပါးကို အပြည့်အစုံ ပြောရရင်- ၁။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ (ပြုပြင်ဖန်တီးထားတဲ့…

ကျနော်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ဘဝမှာ အလုပ်ခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လမ်းမှာ ကားပိတ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်စိတ်တိုင်းမကျစရာတွေ၊ အလိုမကျစရာတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ “ဒေါသ” ဆိုတာ မလွဲမသွေ ပေါ်လာတတ်စမြဲပါ။ အဲဒီလို ဒေါသထွက်လာတဲ့အခါ လူတော်တော်များများက လမ်းကြောင်း နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်တတ်ကြတယ်။ ပထမလမ်းကတော့ “ပေါက်ကွဲပစ်လိုက်တာ” ပါပဲ။ ဒေါသနောက်ကို လိုက်ပါစီးမျောပြီး အော်ဟစ်ဆဲဆိုမယ်၊ ရန်ဖြစ်မယ်။ ဒါဟာ ဒေါသရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်သွားတာပါပဲ။ ဒုတိယလမ်းကတော့ “ဖိနှိပ်ထားတာ” ပါ။ “ငါက တရားအားထုတ်နေတဲ့သူ၊ ငါ ဒေါသ မထွက်ရဘူး”၊ “လူကြီးသူမ ရှေ့မှာ မို့လို့ အောင့်အည်းသည်းခံရမယ်” ဆိုပြီး စိတ်ထဲမှာ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ မီးကို အတင်း ဖုံးဖိထားလိုက်တာပါ။ တကယ်တော့ ပေါက်ကွဲတာရော၊ ဖိနှိပ်တာရော နှစ်ခုစလုံးဟာ…

အနတ္တရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လက်တွေ့ကျကျ ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်ဆိုရင် – “ငါ၊ သူတပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မရှိဘူး။ အသက်လိပ်ပြာ ခိုင်ခိုင်မာမာ မရှိဘူး။ ဘာကိုမှ ပိုင်ဆိုင်မထားဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်သလို သူ့သဘော သူဆောင်နေတာ သက်သက်ပဲ” လို့ နားလည်ရပါမယ်။ ဒီအချက်တွေထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ “မပိုင်ဘူး” ဆိုတာရယ်၊ “သူ့သဘော သူဆောင်နေတယ်” ဆိုတာရယ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ဖို့ပါပဲ။ အဲဒီနှစ်ချက်ကို တကယ် သိသွားတာနဲ့ “ငါ၊ သူတပါး” မရှိဘူး ဆိုတာ အလိုလို ထင်ရှားလာပါလိမ့်မယ်။ ဒီလို သိမြင်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး ခြေလှမ်းကတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အပါအဝင် အရာအားလုံးကို “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” တရားတွေ အဖြစ် ကွဲကွဲပြားပြား မြင်တတ်ဖို့…