ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ရှိနေသရွေ့ ဘယ်သူမှ ရှောင်လွှဲလို့မရတာကတော့ သေခြင်းတရားပါပဲ။ ရုပ်နဲ့ နာမ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ ကြိုးဆွဲမထားတဲ့၊ အသက်လိပ်ပြာမရှိတဲ့ သဘောတရားတွေ (အနတ္တ) ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု အဆုံးသတ်သွားတဲ့ “သေခြင်းတရား” ဆိုတာတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါကို မလွဲမသွေ ကြုံရမှာဖြစ်လို့၊ မသေခင် ကျန်းမာနေတုန်း အချိန်မှာကတည်းက ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ သေခြင်းတရားကို သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးမှုတွေနဲ့ ဖြတ်ကျော်မယ့်အစား၊ “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသလား? သေခြင်းတရားနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ်ဆိုရင် လူတွေ အကြောက်ဆုံးက…

ကျနော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ အင်မတန် ရက်ရောကြပါတယ်။ ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်၊ ကထိန်ခင်း၊ ဆွမ်းလောင်း၊ လမ်းတံတားလှူ စတဲ့ အလှူအတန်းတွေဆိုရင် ဘယ်နိုင်ငံက လူမျိုးတွေနဲ့မှ မတူအောင် သဒ္ဒါတရား ထက်သန်ကြတယ်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီလောက်တောင် အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြပါလျက်နဲ့၊ ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ၊ ကျနော်တို့ နိုင်ငံမှာ ဘာလို့ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ (အထူးသဖြင့် သောတာပန်တွေ) ပေါများ မနေရတာလဲ။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်သွားတဲ့သူတွေ ဘာလို့ ရှားပါးနေရတာလဲ။ ဒီမေးခွန်းဟာ အင်မတန် စဉ်းစားစရာ ကောင်းသလို၊ အဖြေကလည်း ရှင်းပါတယ်။ ဒါန (အလှူအတန်း) လုပ်တာကို…

“ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism)” ဆိုတာကို တော်တော်များများ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ “လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကသာ အဓိကပဲ၊ ဘယ်အရာကမှ လွှမ်းမိုးမထားဘူး၊ လူသားရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကနေပဲ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရမယ်” ဆိုပြီး ဘာသာတရားတွေကို ငြင်းပယ်လေ့ရှိတဲ့ ဝါဒပါ။ အမှန်တရားကို ဘောင်ခတ်မထားဘဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရှာဖွေချင်သူတွေအတွက်တော့ သဘောကျစရာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဒီဝါဒရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားနည်းချက်က “ဒါဆို ဘယ်အရာက တကယ့် အမှန်တရားလဲ” ဆိုတာကို တိတိကျကျ မဖြေရှင်းနိုင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် ပိုဆိုးတာက လွတ်မြောက်ရာ အမှန်တရားကို ဟောပြနေတဲ့ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနဲ့ ကြုံကြိုက်နေလျက်သားနဲ့ မျက်လုံးမှိတ် ငြင်းပယ်လိုက်တဲ့အတွက် လွဲချော်နစ်နာသွားရခြင်းပါပဲ။ လောကကြီးရဲ့ အမှန်တရားကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ အကူအညီမဲ့ ရှာဖွေနိုင်သူဆိုလို့ ဘုရားရှင် နဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တွေပဲ ရှိပါတယ်။…

မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို တစ်ခါက “အရှင်ဘုရား၊ တရားတော်တွေက များပြား နက်နဲလွန်းလှပါတယ်။ သံသရာကနေ လွတ်မြောက်ဖို့၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့ အနည်းဆုံး ဘယ်လောက်အထိ သိဖို့ လိုပါသလဲ” လို့ မေးလျှောက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ကို သိမြင် ဆင်ခြင်နိုင်ရင် ရပါပြီ” လို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ “ငါတို့က အဘိဓမ္မာတွေ မသင်ရသေးလို့၊ ရုပ်နာမ်အကြောင်း အကုန်အစင် မသိသေးလို့ တရားမရနိုင်သေးပါဘူး” ဆိုပြီး လက်မလျှော့လိုက်ပါနဲ့။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စကားတော်ကို အားပြုပြီး လက္ခဏာရေးသုံးပါး ဖြစ်တဲ့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကိုသာ သေသေချာချာ သဘောပေါက်အောင် ကြိုးစားကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုံးပါးကို အပြည့်အစုံ ပြောရရင်- ၁။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ (ပြုပြင်ဖန်တီးထားတဲ့…

ကျနော်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ဘဝမှာ အလုပ်ခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လမ်းမှာ ကားပိတ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်စိတ်တိုင်းမကျစရာတွေ၊ အလိုမကျစရာတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ “ဒေါသ” ဆိုတာ မလွဲမသွေ ပေါ်လာတတ်စမြဲပါ။ အဲဒီလို ဒေါသထွက်လာတဲ့အခါ လူတော်တော်များများက လမ်းကြောင်း နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်တတ်ကြတယ်။ ပထမလမ်းကတော့ “ပေါက်ကွဲပစ်လိုက်တာ” ပါပဲ။ ဒေါသနောက်ကို လိုက်ပါစီးမျောပြီး အော်ဟစ်ဆဲဆိုမယ်၊ ရန်ဖြစ်မယ်။ ဒါဟာ ဒေါသရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်သွားတာပါပဲ။ ဒုတိယလမ်းကတော့ “ဖိနှိပ်ထားတာ” ပါ။ “ငါက တရားအားထုတ်နေတဲ့သူ၊ ငါ ဒေါသ မထွက်ရဘူး”၊ “လူကြီးသူမ ရှေ့မှာ မို့လို့ အောင့်အည်းသည်းခံရမယ်” ဆိုပြီး စိတ်ထဲမှာ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ မီးကို အတင်း ဖုံးဖိထားလိုက်တာပါ။ တကယ်တော့ ပေါက်ကွဲတာရော၊ ဖိနှိပ်တာရော နှစ်ခုစလုံးဟာ…

အနတ္တရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လက်တွေ့ကျကျ ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်ဆိုရင် – “ငါ၊ သူတပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မရှိဘူး။ အသက်လိပ်ပြာ ခိုင်ခိုင်မာမာ မရှိဘူး။ ဘာကိုမှ ပိုင်ဆိုင်မထားဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်သလို သူ့သဘော သူဆောင်နေတာ သက်သက်ပဲ” လို့ နားလည်ရပါမယ်။ ဒီအချက်တွေထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ “မပိုင်ဘူး” ဆိုတာရယ်၊ “သူ့သဘော သူဆောင်နေတယ်” ဆိုတာရယ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ဖို့ပါပဲ။ အဲဒီနှစ်ချက်ကို တကယ် သိသွားတာနဲ့ “ငါ၊ သူတပါး” မရှိဘူး ဆိုတာ အလိုလို ထင်ရှားလာပါလိမ့်မယ်။ ဒီလို သိမြင်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး ခြေလှမ်းကတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အပါအဝင် အရာအားလုံးကို “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” တရားတွေ အဖြစ် ကွဲကွဲပြားပြား မြင်တတ်ဖို့…

ကျနော်တို့ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုရဲ့ ဘဝတွေကို သေချာ ပြန်လေ့လာကြည့်ရင် အင်မတန် ရယ်စရာကောင်းသလို၊ အင်မတန်လည်း သနားစရာ ကောင်းနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဘာသာရေးလို့ နာမည်တပ်ထားတဲ့ လုပ်ရပ်တော်တော်များများဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ “အလေ့အထ” (Habits) တွေ၊ “ရိုးရာဓလေ့” (Traditions) တွေနဲ့ “အယူသည်းမှု” (Superstitions) တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဒီနေ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးကြည့်ပါ။ ခင်ဗျား ဘုရားသွားတယ်၊ ပန်းကပ်တယ်၊ ရေသက်စေ့ လောင်းတယ်၊ ပုတီးစိပ်တယ်၊ ဂြိုဟ်ပြေနံပြေ ယတြာတွေ ချေတယ်။ အဲဒီလို လုပ်နေတာတွေဟာ သံသရာ မီးလောင်ပြင်ကြီးထဲကနေ တကယ်ပဲ လွတ်မြောက်ချင်လွန်းလို့ လုပ်နေတာလား။ ဒါမှမဟုတ် “ဒီလိုလုပ်မှ စိတ်ချမ်းသာမယ်၊ ဘေးကင်းမယ်၊ စီးပွားတက်မယ်” ဆိုတဲ့ လောကီ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို မျှော်ကိုးပြီး…

ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ တရားစခန်းဝင်ပြီး ပြန်လာတဲ့သူတွေ၊ တရားရိပ်သာကို မကြာခဏ သွားနေတဲ့သူတွေကို လေ့လာကြည့်ဖူးလား။ တချို့က တရားအားထုတ်လေလေ၊ သူတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တ (Ego) က ပိုပိုပြီး ကြီးထွားလာလေလေ ဖြစ်နေတာကို မြင်ရပါလိမ့်မယ်။“ငါက တစ်နေ့ကို နှစ်နာရီ ထိုင်နိုင်တယ်”“ငါ့စိတ်တွေက အခုဆို အရမ်းငြိမ်နေပြီ”“ငါက တရားကျင့်နေတဲ့ ယောဂီ၊ ဟိုလူတွေက တရားမသိတဲ့ လူမိုက်တွေ”ဒီလို အတွေးမျိုးတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အထင်ကြီးပြီး၊ တရားမအားထုတ်နိုင်သေးတဲ့ လူဝတ်ကြောင်တွေကို အထင်သေးတဲ့ အကြည့်မျိုးနဲ့ ကြည့်တတ်လာကြတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ “တရားအစွဲ” (Spiritual Ego) ပါပဲ။ တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ “ငါ” ကို ပယ်သတ်ဖို့ လုပ်တာပါ။ ဒါပေမဲ့ နည်းလမ်းလွဲသွားတဲ့အခါ၊ အရှိကို…

“သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ” (အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့သည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ရာ ဆင်းရဲဒုက္ခ သက်သက်သာ ဖြစ်သည်) ဆိုတဲ့ စကားရပ်ကို ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။လက်တွေ့ တရားအားထုတ်တဲ့အခါ လက္ခဏာရေးသုံးပါး (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ထဲမှာ “အနိစ္စ” (မမြဲခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးပျက်ခြင်း) ကနေ စတင် ရှုမှတ်တာက ပိုပြီး ခရီးတွင်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှုကို အဆက်မပြတ် ဖြိုင်ဖြိုင်ကြီး မြင်လာတဲ့အခါ၊ “သြော်… ဒါတွေဟာ ငါလည်း မဟုတ်၊ သူလည်း မဟုတ်၊ ပိုင်ဆိုင်သူလည်း မရှိဘဲ သူ့သဘောသူဆောင်နေတာပါလား” ဆိုတဲ့ “အနတ္တ” သဘောကို ဆက်လက် မြင်လာပါတယ်။(ဒီနေရာမှာ အထူး သတိပြုစေချင်တာက “အနတ္တ” ဆိုတာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ…

လောကမှာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးအရာတွေထဲက တစ်ခုကို ပြပါဆိုရင် မျက်စိကန်းနေသူက အခြားမျက်စိကန်းနေသူတွေကို လမ်းပြနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သာမန် ခရီးသွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ လမ်းမှားသွားရင် အချိန်ကုန် လူပန်းဖြစ်ရုံပဲ ရှိပေမယ့်၊ သံသရာ လွတ်မြောက်ရေး ခရီးစဉ်မှာ လမ်းပြမှားယွင်းသွားရင်တော့ ဘဝပေါင်းများစွာ အမှောင်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ထေရဝါဒ ရဟန်းလောကကို သေသေချာချာ စောင့်ကြည့်လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီလို ကိုယ်တိုင် မျက်စိကန်းနေလျက်နဲ့ လမ်းပြလုပ်နေကြတဲ့ ရင်လေးဖွယ် ပြကွင်းပြကွက်တွေကို အထင်အရှား တွေ့မြင်နေရပါတယ်။စာအုပ်ထဲက တရားနှင့် လက်တွေ့တရားယနေ့ခေတ်မှာ တရားဟော ဓမ္မကထိကဆိုပြီး နာမည်ကြီးနေတဲ့ ရဟန်းအများစုကို ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့ ဟောပြောနေတဲ့ တရားတွေဟာ ဘယ်ကလာသလဲ။ စာအုပ်စာပေ ကျမ်းဂန်တွေထဲကနေ အလွတ်ကျက်မှတ်ထားတဲ့ သီအိုရီတွေ၊ မှတ်ဉာဏ်တွေသက်သက်သာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့…