“သက္ကာယဒိဋ္ဌိ” ဆိုတာ တကယ်တမ်း ထင်ရှားရှိနေတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးကြီးအပေါ်မှာ “ငါပဲ၊ သူပဲ၊ ငါ့ဟာပဲ” လို့ မှားယွင်းစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အထင်မှားမှုကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးအပေါ်မှာ အမည်နာမတွေ တပ်ပြီး၊ အဲဒီအမည်နာမတွေကို အမှန်တကယ် ရှိတယ်လို့ ထင်နေသမျှ အားလုံးဟာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိချည်းပါပဲ။ ဒီ သက္ကာယဒိဋ္ဌိဟာ အယူမှား (ဒိဋ္ဌိ) ၆၂ ပါးလုံးရဲ့ ရေသောက်မြစ်ကြီး ဖြစ်သလို၊ ဒီအထင်မှားမှု ပြုတ်ကျသွားတာနဲ့ ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း (ဝိစိကိစ္ဆာ) ပါ အလိုလို ကွာကျသွားပါတယ်။ ဒီလို အမြစ်ပြတ် ခွာချနိုင်ဖို့အတွက် စာဖတ်၊ တရားနာရုံ သညာသိ (မှတ်သားမှု) သက်သက်နဲ့ မရဘဲ၊ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို…

မြန်မာ့လူဘောင်မှာ ဘုရားဆုပန်တယ်၊ ဆုကြီးပန်တယ် ဆိုတာကို အလွန်မြင့်မြတ်တဲ့ လုပ်ရပ်တစ်ခုအနေနဲ့ အထင်ကြီး လေးစားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီကိစ္စကို တကယ့် ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားစစ်တရားမှန် မြင်ကွင်းကနေ သေသေချာချာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ ပထမဆုံး သိထားရမယ့် အရေးကြီးဆုံးအချက်က ဘုရားဆုပန်တဲ့ အချိန်မှာ ဘုရားအလောင်းဟာ “ပုထုဇဉ်” သက်သက်သာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ ပုထုဇဉ်ဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့သန္တာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်တွေဟာ အရိယာတွေလို ကိလေသာကင်းစင်နေတဲ့ စိတ်မျိုး လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ မာန နှင့် ဒိဋ္ဌိ၏ သိမ်မွေ့သော လှည့်စားမှု ဘုရားဆုပန်တယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို အရိယာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် “ငါကဲ့သို့သော ယောက်ျားကောင်း ရှိလျက်နဲ့ သတ္တဝါတွေ ဒုက္ခမရောက်စေရဘူး” ဆိုတဲ့ အတွေးကနေ မြစ်ဖျားခံတာပါ။ ဒီနေရာမှာ “ငါ”…

သစ္စာတရား (အမှန်တရား) ဆိုတာ တကယ်တော့ အင်မတန် ရိုးရှင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဟောရ နာရတာ အင်မတန် ခက်ခဲတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဥပါဒါန် (စွဲလမ်းမှု) တွေ၊ ဒိဋ္ဌိ (ငါဆိုတဲ့ အစွဲ) တွေက ဂုတ်ခွစီးထားလို့ပါပဲ။ ကာမဂုဏ်ကို ခင်တွယ်တဲ့ စိတ်နဲ့ “ငါ၊ ငါ့အတ္တ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီးက အရာရာကို လိုချင် မက်မောနေပါတယ်။ မမြဲတဲ့ သဘာဝတရားတွေကို နေ့စဉ် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ မြင်နေရလျက်နဲ့ “ငါတော့ မြဲမှာပါလေ” လို့ ထင်နေတာဟာ၊ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် သွက်သွက်ခါအောင်ကို ရူးနေတာပါပဲ။ လောကီ ဖြေရှင်းနည်းကို ရှာဖွေခြင်း တရားစခန်း ဝင်လာတဲ့ သူတွေ၊ တရားအားထုတ်တဲ့ ဖက်ကို ရောက်လာတဲ့ သူတော်တော်များများကို…

“ပရမတ္ထ အနတ္တ” – ဒီစကားလေးကတော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဓမ္မမိတ်ဆွေ၊ ဆရာသမားတစ်ဦးက ဆုံးမခဲ့တဲ့ စကားပါ။ သူက ကျွန်တော့်ထက် အသက် ၂၀ နီးပါး ငယ်ပေမယ့်၊ တရားအတူ ဆွေးနွေးအားထုတ်ရင်းကနေ သူက ဆရာကောင်းနဲ့ တွေ့ပြီး ပုထုဇဉ်ဘဝကို ဖြတ်ကျော်ကာ အရိယာအနွယ်ဝင် ဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ သူ အဆင်ပြေသွားတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြောပြတဲ့အထဲမှာ ကျွန်တော့်အတွက် အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စကားတစ်ခွန်းကတော့ “ရှုဉာဏ်ကိုပါ ပြန်ရှုဖို့” ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ လူတွေဟာ လိုချင်တပ်မက်မှု (တဏှာ) အပေါ်မှာ “ငါ လိုချင်တယ်” လို့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ကပ်တတ်သလိုပဲ၊ တရားရှုမှတ်နေတဲ့ အချိန်မှာလည်း “ငါ သိနေပြီ၊ ငါ့ဉာဏ်တွေ တက်လာပြီ” ဆိုပြီး ‘ရှုဉာဏ်’ အပေါ်မှာလည်း…

“ဒိဋ္ဌိ” ဆိုတာ အယူအဆ (View) ကို ခေါ်တာပါ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဆိုရင် မှန်ကန်တဲ့အယူ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဆိုရင် မှားယွင်းတဲ့အယူပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ အဓိက တိုက်ထုတ်ရမယ့် “ဒိဋ္ဌိ” ဆိုတာကတော့ “ငါ၊ သူ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အသက်လိပ်ပြာ” လို့ အခိုင်အမာ ယုံကြည်စွဲလမ်းနေတဲ့ “သက္ကာယဒိဋ္ဌိ” (အမြင်မှား) ကို အဓိက ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအမြင်မှားကြီး ရှိနေသရွေ့ “ငါ လိုချင်တယ်” ဆိုတဲ့ ကာမတဏှာ၊ “ငါ ဖြစ်ချင်တယ်” ဆိုတဲ့ ဘဝတဏှာ တွေက သံသရာထဲကနေ မထွက်နိုင်အောင် ချည်နှောင်ထားမှာပါ။ ဒုက္ခတွေ အရမ်းများလာတဲ့ အခါကျရင်လည်း “သေရင် ပြီးတာပဲ၊…

တရားအားထုတ်တဲ့အခါမှာ အများအားဖြင့် အနိစ္စ (မမြဲခြင်း) လက္ခဏာကို အဓိကထားပြီး ရှုခိုင်းလေ့ရှိပါတယ်။ အနိစ္စကို တကယ်မြင်ရင် ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း) နဲ့ အနတ္တ (ကိုယ်မဟုတ်ခြင်း) ကိုပါ တဆက်တည်း မြင်နိုင်လို့ပါပဲ။ ဆရာတော်ကြီးတွေကလည်း ဖြစ်ပျက် (ဖြစ်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း) ကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ၊ အပျက်ကို မြင်အောင်ကြည့်ပါလို့ အကြိမ်ကြိမ် ဟောကြားလေ့ရှိပါတယ်။ ရုပ်နာမ်ကွဲတဲ့ဉာဏ် (နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်) နဲ့ ကြောင်းကျိုးသိမ်းဆည်းသိတဲ့ဉာဏ် (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်) ရပြီဆိုရင် ဖြစ်ပျက်ကို စရှုရတော့တာပါပဲ။ ဖြစ်ပျက်ရှုတယ်ဆိုတာ တကယ်တော့ အပျက်ကိုမြင်ပြီး “မမြဲပါလား” လို့ အနိစ္စလို့ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (အမြင်မှန်) နဲ့ သမ္မာသင်္ကပ္ပ (အကြံမှန်) ဖြစ်အောင် အားထုတ်တာပါ။ ကြိုးစားအားထုတ်မှု (သမ္မာဝါယမ)၊ သတိကပ်မှု (သမ္မာသတိ) နဲ့ တည်ကြည်မှု (သမ္မာသမာဓိ)…

အပိုင်း (၁) မှာ တရားအားထုတ်ခြင်းရဲ့ အခြေခံ သဘောတရားတွေကို လောကဝေါဟာရ (ပညတ်) တွေနဲ့ ရောနှော ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီအပိုင်း (၂) မှာတော့ “တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ တကယ်တမ်း ဘာဖြစ်သွားတာလဲ” ဆိုတာကို ဒိဋ္ဌိ အတော်အသင့် ပြုတ်ပြီးသား၊ ပရမတ်အမြင်ကို နားလည်ပြီးသား ယောဂီတွေအတွက် အရှိတရားသက်သက် (ပရမတ်) အမြင်နဲ့ သီးသန့် ရှင်းပြပါမယ်။ လောက နှင့် လောကအလွန် “လောက” ဆိုတာ ဖြစ်တတ်၊ ပျက်တတ်လို့ လောကလို့ ခေါ်တာပါ။ လောက (ဖြစ်ပျက်နေသောအရာ) နဲ့ လောကအလွန် (ဖြစ်ပျက်ခြင်း ကင်းသောအရာ) ဆိုပြီး နှစ်မျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ “တရား” (သဘာဝတရား) တွေချည်းသာ ရှိပါတယ်။ လောက (သင်္ခါရလောက):…

ကျနော်တို့ နေ့စဉ် နှုတ်ဖျားမှာ အမြဲတမ်း သုံးစွဲနေတဲ့ စကားလုံးတွေ ရှိပါတယ်။ “ငါ”၊ “သူ”၊ “ယောက်ျား”၊ “မိန်းမ”၊ “ပုဂ္ဂိုလ်”၊ “သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေပါ။ ဒီစကားလုံးတွေဟာ လောကဝေါဟာရအရ ဆက်သွယ်ပြောဆိုဖို့ အင်မတန် အသုံးဝင်ပေမယ့်၊ တကယ့် ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် (အရှိတရား) ကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းမြင်လာတဲ့ အခါမှာတော့… ဒီစကားလုံးတွေဟာ လုံးဝကို အဓိပ္ပါယ် ပျောက်ဆုံးသွားပါတော့တယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ဉာဏ်ပွင့်လာတဲ့ အခါ ပညတ်စကားလုံးတွေ ဘယ်လို အရည်ပျော်ကျသွားသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ပြချင်ပါတယ်။ အတ္တဒိဋ္ဌိဆိုတာ အတင်းဖယ်ခွာရတဲ့ အရာမဟုတ် တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတဲ့ နေရာမှာ အလွဲမှားဆုံး အချက်တစ်ခုက “ငါ့ဆီမှာ ရှိနေတဲ့ အတ္တ (Ego) ကြီးကို ဖျောက်ဖျက်ပစ်ရမယ်”…

“တရားအားထုတ်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို ရှင်းလင်းဖို့ဆိုရင် ပညတ်နဲ့ ပရမတ် နှစ်မျိုးစလုံးကို တွဲပြီး ပြောမှ ပြည့်စုံပါမယ်။ တကယ့် အဖြစ်မှန် (ပရမတ်) ကို နားလည်အောင်၊ လောကဝေါဟာရ အခေါ်အဝေါ် (ပညတ်) တွေ သုံးပြီး ရှင်းပြရပါမယ်။ လွယ်လွယ်ပြောရရင် ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေ မိန့်ခဲ့သလိုပါပဲ။ “တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ခန္ဓာအရှိနဲ့ ဉာဏ်အသိ ကိုက်အောင် လုပ်တာ” ပါ။ ခန္ဓာအရှိ က ဘာလဲဆိုရင် – အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ “ရုပ်နာမ်” ယန္တရားကြီး (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ပါ။ ပုထုဇဉ် ဉာဏ်အသိ က ဘာလဲဆိုရင် – အဲဒီ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီးကို “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊…

ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ “တရားအားထုတ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ လူတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအထဲက အများစုဟာ ဘာသာရေး အခွံတွေ၊ ရိုးရာဓလေ့တွေ (သီလဗ္ဗတပရာမာသ) နောက်ကို လိုက်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ “အရှိကို အရှိအတိုင်း” မြင်အောင် ကြိုးစားနေတာလား ဆိုတာ ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေတဲ့၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ဖြုတ်ချဖို့ လက်တွေ့ကျင့်ကြံနေတဲ့ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်နေသဘောထား (Mindset) ဘယ်လို ရှိသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။ ၁။ ဘာသာရေး အခွံတွေကို စွန့်လွှတ်ထားခြင်း (Breaking the Shells)…