-
တနင်္ဂနွေနေ့ နေဝင်ချိန်မှာ တနင်္လာနေ့အတွက် ကြိုတင်စိုးရိမ်နေတဲ့ စိတ်ဟာ တကယ်တော့ “မရှိသေးတဲ့ အနာဂတ်” ကို စိတ်ကူးနဲ့ ပုံဖော်ပြီး ပူလောင်နေခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကို သတိမကပ်နိုင်ဘဲ နာမ်တရားရဲ့ လှည့်စားမှုနောက်ကို ပါသွားတာပါပဲ။မနက်ဖြန်ကို စိတ်အေးချမ်းစွာ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ ဒီလိုလေး နှလုံးသွင်းကြည့်ရအောင်-အနိစ္စသဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်း: မနက်ဖြန်မှာ ကြုံတွေ့ရမယ့် အလုပ်ကိစ္စတွေ၊ လူအရှုပ်အထွေးတွေဟာလည်း ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားမယ့် သဘောတွေချည်းပါပဲ။ ဘယ်အရာမှ အမြဲတည်မနေဘူးဆိုတဲ့ အသိနဲ့ ကြိုတင်လက်ခံထားရင် စိတ်ဖိစီးမှုဟာ အလိုလို လျော့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။သတိဖြင့် နေထိုင်ခြင်း: မနက်ဖြန် အလုပ်ခွင်ထဲမှာ ဒေါသထွက်စရာ၊ စိတ်ပျက်စရာတွေနဲ့ ကြုံလာရင်တောင် အပြင်က လူကို အပြစ်တင်မယ့်အစား ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “ဒေါသစေတသိက်” ကိုပဲ သတိကပ်ပြီး…
-
ယနေ့ခေတ်ဟာ သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ အထွန်းကားဆုံး ခေတ်လို့ ဆိုရပါမယ်။ လူတွေဟာ အရင်က နတ်ဘုရားတွေ ဖန်ဆင်းတယ်လို့ ယုံကြည်ခဲ့တဲ့ အရာတွေကို သိပ္ပံနည်းကျ အဖြေထုတ်နိုင်လာကြပြီ။ အဏုမြူဗုံးတွေ လုပ်နိုင်လာတယ်၊ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ် ယာဉ်တွေ လွှတ်နိုင်လာတယ်၊ လူသားရဲ့ မျိုးဗီဇ (DNA) ကိုတောင် ပြုပြင်နိုင်လာကြပြီ။ ဒါကြောင့် လူအတော်များများက သိပ္ပံပညာဟာ အရာရာကို သိနိုင်တယ်၊ သိပ္ပံပညာကသာ အမှန်တရားလို့ ယူဆလာကြတယ်။ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် တစ်ခုတော့ အပြတ်ပြောရဲတယ်။ သိပ္ပံပညာ ဘယ်လောက်ပဲ တိုးတက်တိုးတက်၊ ဘယ်တော့မှ လိုက်မမီနိုင်တဲ့၊ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ မျက်စိလည်နေတဲ့ နယ်ပယ်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ “အနတ္တ” (Non-Self) သဘောတရားပါပဲ။ သိပ္ပံပညာက “ရုပ်” (Matter) ကို အတော်လေး သိနေပြီလို့…
-
မိတ်ဆွေ… ခင်ဗျား ဒီနေ့ မနက် အိပ်ရာထ၊ မျက်နှာသစ်၊ ရေချိုးပြီးတာနဲ့ ဘာလုပ်သလဲ။ အလုပ်သွားဖို့၊ ကျောင်းသွားဖို့၊ ဈေးသွားဖို့ လမ်းပေါ်ထွက်တယ် မဟုတ်လား။ ရန်ကုန်လို မြို့ကြီးမှာ နေရတာ လွယ်တော့ မလွယ်ကူလှဘူး။ ကားတွေက ပိတ်၊ ရာသီဥတုက ပူ၊ လူတွေက ကြပ်… ဘတ်စ်ကားတစ်စီး လာရင် အလုအယက် တက်ရတယ်။ ကားပေါ်ရောက်ပြန်တော့လည်း သူတစ်ပါးရဲ့ ချွေးနံ့တွေ၊ ကားစပယ်ယာရဲ့ အော်ဟစ်သံတွေ၊ ကားဟွန်းသံတွေနဲ့ ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတာပါပဲ။လူတိုင်းက ဒီအခြေအနေကို စိတ်ညစ်ကြတယ်။ “ဘယ်တော့မှ ဒီဒုက္ခက လွတ်မလဲ၊ ကားပိုင်စီးနိုင်မှပဲ အဆင်ပြေတော့မယ်” လို့ တွေးကြတယ်။ တချို့ကလည်း “အလုပ်တွေက ရှုပ်လိုက်တာ၊ တရားအားထုတ်ဖို့ အချိန်ကို မရပါဘူးကွာ” လို့ ညည်းတွားကြတယ်။ဒီနေ့… ကျွန်တော် ခင်ဗျားတို့ကို စကားတစ်ခွန်း…
-
နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒ ဉာဏ်လို့ခေါ်တဲ့ ရုပ်နာမ်ကို ပိုင်းခြားသိသော ဉာဏ် ရပြီးတဲ့အခါမှာ ဆက်ပြီးကြိုးစား ရမှာကတော့ အကြောင်းအကျိုးကို သိမ်းဆည်းသိသော ဉာဏ်လို့ခေါ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့က တရားအားထုတ် တဲ့အခါမှာ အရေးကြီးဆုံး ကတော့ သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ ဆိုတဲ့အတိုင်း ရိုးသားဖို့ အထူးရိုးသား ဖို့ပါပဲ။ ဆိုလို တာက ရုပ်နာမ်နဲ့ ပါတ်သက်လို့ ကိုယ်ဘယ်နေရာမှာ စိတ်မရှင်းဘူးလဲ ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် အရိုးသားဆုံး စစ်ဆေးဖို့လိုပါတယ်။ အနတ္တ ဆိုတဲ့အတိုင်း န အတ္တ၊ အတ္တဆိုတာမရှိ၊ တနည်းအားဖြင့် ကိုယ်လို့ ငါလို့ သိထားတဲ့ ကိစ္စဟာ အမှားကြီး ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို နားလည်အောင် ကြိုးစားရပါတယ်။ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ကိုသိသော…
-
မနက်က ခင်ဗျား စိတ်ဆိုးခဲ့တာတွေ ရှိမယ်။ နေ့ခင်းက ခင်ဗျား ပျော်ရွှင်ခဲ့တာတွေ ရှိမယ်။ ညနေက ခင်ဗျား ပင်ပန်းခဲ့တာတွေ ရှိမယ်။အခု ည ၈ နာရီ ထိုးပါပြီ။ ပြန်မေးကြည့်ပါ။ အဲဒီ အဖြစ်အပျက်တွေ အခု ဘယ်မှာလဲ…။ အကုန်လုံး ပျောက်ကွယ်သွားပါပြီ။ ပြန်ရှာလို့ မရတော့ပါဘူး။ဒါပေမယ့် ပုထုဇဉ်သဘာဝက ပျောက်သွားတဲ့ အရာတွေကို “အတိတ်” ဆိုပြီး ပြန်ပုံဖော်၊ ပြန်တွေးပြီး သာယာလိုက်၊ နာကြည်းလိုက် ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ “မရှိတော့တဲ့အရာ” ကို အရှိလုပ်ပြီး ပူလောင်နေတာပါ။ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်… ဒီနေ့တစ်နေ့လုံး ဖြစ်ခဲ့သမျှ အရာအားလုံးဟာ “ဖြစ်ပြီး” တာနဲ့ တန်း “ပျက်” သွားခဲ့ပါပြီ။ မနက်က စိတ် မနက်မှာ ချုပ်ခဲ့ပြီ။ နေ့ခင်းက…
-
လူဆိုတာ “ရယူပိုင်ဆိုင်ဖို့” ရှင်သန်ကြသူတွေပါ။ ဥစ္စာ၊ ရာထူး၊ ဂုဏ်တွေကို စုဆောင်းကြတယ်။ ဒါက လူ့သဘာဝပါ။ရဟန်းဆိုတာကတော့ “စွန့်လွှတ်ဖို့” ရှင်သန်ရမယ့်သူတွေပါ။ အိမ်ရာ၊ ဆွေမျိုး၊ ဂုဏ်ဒြပ် အားလုံးကို စွန့်ခွာခဲ့သူတွေပါ။ဒါပေမယ့် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက… ယနေ့ခေတ် ရဟန်းလောကဟာ လူတွေလိုချင်တဲ့ “ဂုဏ်” (ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူး၊ ကျောင်းတိုက်) တွေကိုပဲ လိုက်လံစုဆောင်းနေကြတာ တွေ့ရပါတယ်။လူလိုချင်တာကို ရဟန်းက လိုက်ရှာနေရင် သံသရာက ဘယ်တော့မှ လွတ်မြောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ရဟန်းစစ်ရင်… “ဂုဏ်” ကို မရှာပါနဲ့၊ “လွတ်မြောက်မှု” ကိုပဲ ရှာပါ။
-
ဒီညနေ… ခင်ဗျားကို အမှန်တရားတစ်ခု ပြောပြချင်တယ်။ နည်းနည်းတော့ တုန်လှုပ်စရာ ကောင်းလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျား သတ္တိရှိမယ်ဆိုရင် ဆက်ဖတ်ကြည့်ပါ။ခင်ဗျား အခု ဘယ်သူ့ကို အချစ်ဆုံးလဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ သားသမီးလား၊ ဇနီးမယားလား၊ မိဘလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျား အချစ်ဆုံးက “ခင်ဗျားကိုယ် ခင်ဗျား” ပါပဲ။မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ “ငါ ဘာစားမလဲ၊ ငါ ဘာဝတ်မလဲ၊ ငါ ဘယ်လိုနေမလဲ” ဆိုပြီး ကိုယ့်အတွက်ပဲ အရင်ဆုံး စဉ်းစားကြတာ မဟုတ်လား။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး ရှိနေတယ်လို့ ခင်ဗျား တထစ်ချ ယုံကြည်ထားတယ်။ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော် ပြောမယ်။ ခင်ဗျား လိမ်ခံထားရပြီ။ ခင်ဗျား ချစ်လှပါချည်ရဲ့ ဆိုတဲ့ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့အရာက တကယ်တမ်းကျတော့ ရှာဖွေကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ…
-
ကျွန်တော်တို့ “သစ္စာ” အကြောင်းတွေ ငြင်းခုံနေကြတယ်။ “ရဟန်း” တွေအကြောင်း ဝေဖန်နေကြတယ်။ ဒါပေမယ့် မေးစရာရှိတာက… “ကိုယ့်ခန္ဓာထဲက အမှန်တရားကိုရော ဒီနေ့ ကြည့်ဖြစ်ရဲ့လား?”သူများအပြစ်ကို မြင်ဖို့လွယ်ပေမယ့်၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ကိလေသာကို မြင်ဖို့ကျတော့ ခက်ပါတယ်။ စာပေထဲက “အနတ္တ” ကို နားလည်ဖို့ လွယ်ပေမယ့်၊ ခန္ဓာပေါ် ဉာဏ်ရောက်တဲ့ “အနတ္တ” ကို မြင်ဖို့ကျတော့ ခက်ပါတယ်။ကျမ်းဂန်တွေ ဘယ်လောက်တတ်တတ်၊ သူများကို ဘယ်လောက် ဝေဖန်နိုင်နိုင်… မိမိခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှုကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်ရင် ကျွန်တော်တို့လည်း “စာတတ်ပုထုဇဉ်” အဆင့်ကနေ တက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ဒါကြောင့် အပြင်ကို ညွှန်နေတဲ့ လက်ညှိုးတွေကို ခေတ္တရုပ်သိမ်းပြီး… စာအုပ်ကို ပိတ်၊ မျက်စိကို မှိတ်ကာ ကိုယ့်ခန္ဓာ ကိုယ်ပြန်စစ်ဆေးကြည့်ကြပါစို့။“အဖြေမှန်က ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာပဲ ရှိပါတယ်။”
-
မိတ်ဆွေ…ခင်ဗျားတို့ ကျနော်တို့ ကြက်သားဟင်း စားကြတဲ့အခါ အသားနဲ့ အရိုး ရောနေတာကို တွေ့ရမှာပါ။ ဟင်းရည်သောက်လို့ ကောင်းအောင်၊ အချိုဓာတ်ထွက်အောင် အရိုးကို ထည့်ချက်ရတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း ထမင်းစားပွဲမှာ ထိုင်ပြီး စားကြတဲ့အခါကျတော့ ဘယ်သူကများ အရိုးတွေကို ဝါးစားနေကြသလဲ။ အားလုံးက အရိုးကို ဖယ်၊ အသားကို ရွေးပြီး စားကြတာပါပဲ။ အရိုးကို ကိုက်ချင်ရင်တောင် အရသာခံပြီး စုပ်ရုံလောက်ပဲ စုပ်ပြီး ထွေးထုတ်ပစ်လိုက်ကြတာ မဟုတ်လား။ဒါပေမဲ့ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက… ဒီကနေ့ ခင်ဗျားတို့ ကိုးကွယ်နေကြတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာကျတော့ လူအများစုဟာ “အသား” ဖြစ်တဲ့ အနှစ်သာရကို လွှင့်ပစ်ပြီး “အရိုး” ဖြစ်တဲ့ အပေါ်ယံ အခွံအကာတွေကိုပဲ အတင်းကာရော ကိုက်ဝါးနေကြတာကို တွေ့နေရတယ်။ အရိုးကို ကိုက်ရတာ သွားကျိုးမတတ်…
-
လောကတွင် “ဂုဏ်ဆိုသည်မှာ ပုထုဇဉ်တို့၏ ဥစ္စာ” ဟူသော စကားရှိပါသည်။ ပုထုဇဉ်တို့သည် မိမိတို့ ရရှိထားသော ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူး၊ ရာထူးဌာနန္တရများကို အနှစ်သာရရှိလှသည်ဟု မှတ်ထင်ကာ ဖက်တွယ်ထားတတ်ကြသဖြင့် ထိုဂုဏ်များကြောင့်ပင် ပူလောင်မှုများ ကြုံတွေ့ကြရပါသည်။အရိယာနှင့် ဂုဏ်၏ ကွာခြားချက်အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၌ ဖြစ်ပေါ်သမျှသော သဘောတရားတို့သည် ဖြစ်ပြီးလျှင် ပျက်စီးသွားသော “သင်္ခါရတရား” များသာဖြစ်ကြောင်း ခန္ဓာသိဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် –အရိယာတို့သည် ဂုဏ်အကြီးအငယ်၊ အနိမ့်အမြင့်ကို တွက်ချက်ခြင်း မရှိပါ။လောကဝေါဟာရအရ ပုထုဇဉ်တို့ စိတ်မသက်မသာ မဖြစ်စေရန် ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ ပြောဆိုဆက်ဆံခြင်းမှတစ်ပါး၊ မိမိကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုဂုဏ်များအပေါ် တွယ်တာမှု လုံးဝမရှိပါ။ဤသို့ ဂုဏ်ကို အရှိတရားအဖြစ် မယူဆဘဲ လွတ်ကင်းအောင် နေထိုင်နိုင်ခြင်းကြောင့်ပင် အရိယာတို့သည် အစဉ်အမြဲ အေးချမ်းနေကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ရဟန်းလောကနှင့်…









