ကျွန်တော်တို့ စိတ်ဆင်းရဲရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက “ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲကြောင့်ပါ။ရာသီဥတုပူလို့၊ ကားပိတ်လို့၊ လူတွေက ကိုယ်ထင်သလို ဆက်ဆံမပေးလို့… စတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ စိတ်ညစ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ အပြင်လောကကြီးက သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ဖြစ်ပျက်နေတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ကို ဒုက္ခပေးချင်လို့ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ပြဿနာက အပြင်မှာ မဟုတ်ဘဲ၊ “ငါ ထင်သလို ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မှားယွင်းတဲ့ မျှော်လင့်ချက် (ဒိဋ္ဌိ) မှာ ရှိနေတာပါ။ အဲဒီ မျှော်လင့်ချက်ကို ဖယ်လိုက်ရင် “ပြဿနာ” ဆိုတာ မရှိတော့ဘဲ “ဖြစ်ရပ်” တစ်ခုအနေနဲ့ပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။ဆင်းရဲတယ်ဆိုတာ အခြေအနေဆိုးလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို လက်မခံနိုင်တဲ့ စိတ်ကြောင့်သာ ဖြစ်ရတာပါ။ဒီနေ့ တစ်ခုခု စိတ်တိုင်းမကျဖြစ်တိုင်း “ဒါ သူဖြစ်သင့်လို့ ဖြစ်နေတာလား၊ ငါက…

တနင်္ဂနွေနေ့ မနက်ခင်း ၁၀ နာရီခွဲလောက်ဆိုရင် လူတော်တော်များများဟာ အိပ်ရာထ၊ မနက်စာစားပြီးလို့ ကော်ဖီလေးတစ်ခွက်နဲ့ အနားယူနေတတ်ကြပါတယ်။ စိတ်ထဲမှာလည်း “ဟာ… ဒီနေ့တော့ ပေါ့ပါးလိုက်တာ၊ ငါ စိတ်ချမ်းသာလိုက်တာ၊ ငါ အနားရတာ ကောင်းလိုက်တာ” လို့ တွေးနေမိပါလိမ့်မယ်။ဒီနေရာမှာ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ မေးခွန်းထုတ်စရာတစ်ခု ရှိလာပါတယ်။“အဲဒီ ပေါ့ပါးနေတာ၊ ချမ်းသာနေတာဟာ တကယ်ရော ‘ငါ’ ဟုတ်ရဲ့လား?”သေချာပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင် –၁။ ရုပ်၏ ပေါ့ပါးမှု (ကာယလဟုတာ)မနက်ခင်းမှာ အိပ်ရေးဝထားလို့၊ အလုပ်သွားဖို့ မလိုလို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လေးလံထိုင်းမှိုင်းမနေဘဲ ပေါ့ပါးနေတာပါ။ ဒါဟာ “ငါ” ပေါ့ပါးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်တရားရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ မျှတနေတဲ့ သဘော (ရုပ်သဘော) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။၂။ စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှု (စိတ္တဝိဝေက)အလုပ်ထဲက ဖိအားတွေ၊ သူဌေးရဲ့ အမိန့်တွေ၊…

သောကြာနေ့ ညနေခင်းဟာ တစ်ပတ်တာလုံး “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲနဲ့ ရုန်းကန်ခဲ့ရသမျှကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ကြည့်ဖို့ အကောင်းဆုံးအချိန်ပါပဲ။ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်ပတ်လုံးလုံး…“ငါ့” အလုပ်တွေ အောင်မြင်ဖို့၊“ငါ့” ဂုဏ်သိက္ခာတွေ တက်လာဖို့၊“ငါ့” ကို လူတွေ အထင်ကြီးဖို့အတွက် အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးစားခဲ့ကြပါတယ်။ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း အေးအေးဆေးဆေး ပြန်ကြည့်ရင်…“ငါ” စိတ်ဆိုးချင်လို့ ဆိုးတာလား? မဟုတ်ပါဘူး၊ အာရုံနဲ့ တွေ့လို့ ဒေါသစိတ်က သူ့အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။“ငါ” ပျော်ချင်လို့ ပျော်တာလား? မဟုတ်ပါဘူး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ သုခဝေဒနာက ခဏတာ ဆိုက်ရောက်လာတာပါ။ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ စိတ်အစဉ်တွေဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကုန်ရင် ပျောက်ကွယ်သွားကြတာချည်းပါပဲ။ ဘယ်အရာကမှ ကိုယ့်အလိုအတိုင်း မဖြစ်သလို၊ ဘယ်အရာကိုမှလည်း “ငါ” က ပိုင်စိုးထားလို့ မရပါဘူး။ ဒီလို “ကိုယ်ပိုင်စိုး၍မရခြင်း” ဟာ အနတ္တရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး…

ဒီတစ်ပတ်လုံး “မမြဲခြင်း” (အနိစ္စ) အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။မမြဲဘူးဆိုတာ ကြောက်စရာ မဟုတ်ဘူး။ မမြဲလို့သာ ကျွန်တော်တို့ အသက်ရှင်နေလို့ ရတာပါ။ မမြဲလို့သာ အဆိုးတွေကနေ အကောင်းဘက်ကို ပြောင်းလဲခွင့် ရှိနေတာပါ။တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အတင်းအဓမ္မ ထိုင်မှတ်နေတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ဒီ စီးဆင်းနေတဲ့ သဘာဝတရားကြီးကို ဘေးကနေ အေးအေးဆေးဆေး ကြည့်တတ်လာတာကို ခေါ်တာပါ။ ရေစီးနဲ့အတူ မျောမပါသွားဘဲ၊ ရေစီးကို ကမ်းပါးက ထိုင်ကြည့်နေတဲ့သူလိုပေါ့။အမြင်မှန် (သမ္မာ ဒိဋ္ဌိ) ရလာတဲ့အခါ ဘဝက ရိုးရှင်းသွားတယ်။ ဖြစ်လာသမျှကို “ဪ.. ဒါလည်း ပြီးသွားမှာပါပဲ” လို့ နှလုံးသွင်းနိုင်လာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ရောက်လာတဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုဟာ တကယ့် အစစ်အမှန်ပါပဲ။ဒီရက်သတ္တပတ်ရဲ့ နောက်ဆုံးရက်မှာတော့ ဘာကိုမှ အတင်းမလုပ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အသိအမှတ်ပြုရင်း အနားယူလိုက်ပါ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- အရာရာဟာ…

အရာရာဟာ မမြဲဘူးဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို လက်ခံနိုင်ရင် အပြစ်ရှိစိတ်တွေ၊ ကြောက်စိတ်တွေ လျော့နည်းသွားပါတယ်။ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ အမှားဆိုတာ “ပြီးသွားပြီ” ဖြစ်လို့ပါပဲ။ အဲဒီတုန်းက အကြောင်းအကျိုးနဲ့ အဲဒီတုန်းက စိတ်အခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အခုလက်ရှိအချိန်မှာ အဲဒီအရာ မရှိတော့ပါဘူး။ မရှိတော့တဲ့ အလောင်းကောင်ကို ပိုက်ပြီး ငိုနေမလား၊ လွှတ်ချလိုက်မလား?ထို့အတူပါပဲ၊ မဖြစ်သေးတဲ့ အနာဂတ်ကို ကြိုတွေးပြီး ကြောက်နေတာကလည်း စိတ်ရဲ့ လှည့်စားမှုပါပဲ။ အရာရာဟာ ပြောင်းလဲနေတဲ့အတွက် ဘာမဆို ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ပုံသေတွက်လို့ မရပါဘူး။မမြဲခြင်းကို မြင်တာဟာ စိတ်ပျက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို ချခွင့်ရတဲ့ လွတ်လပ်မှုပါ။ အရာရာဟာ ယာယီပဲဆိုတာ သိလိုက်ရတဲ့အခါ ခွင့်လွှတ်ဖို့ ပိုလွယ်လာပါတယ်။ဒီနေ့အတွက် အမေး- မရှိတော့တဲ့ အတိတ်ကို ဆွဲထားပြီး ပစ္စုပ္ပန်ကို အဖျက်စီးခံမလား?။

ဒီနေ့တော့ လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။“မမြဲဘူး၊ မမြဲဘူး” လို့ ပါးစပ်က ရွတ်မနေပါနဲ့။ စိတ်ကူးနဲ့လည်း မတွေးပါနဲ့။ မျက်စိရှေ့မှာ တကယ်ပျောက်သွားတာကို ဖမ်းကြည့်ပါ။ဥပမာ – ကားသံလေး တစ်ခု ကြားလိုက်တယ်။ အဲဒီအသံလေး တဖြည်းဖြည်း တိုးသွားပြီး လုံးဝ ပျောက်သွားတဲ့ အဆုံးသတ်ကို သေချာလိုက်ကြည့်ပါ။ ယားတဲ့စိတ်လေး ပေါ်လာတယ်။ ကုတ်မပစ်လိုက်ဘဲ သူ့အလိုလို ပြန်ပျောက်သွားမလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ပါ။ဖြစ်လာတာကို သိပ်စိတ်မဝင်စားပါနဲ့။ “ပျောက်သွားတာ” ကိုပဲ ဦးစားပေး ကြည့်ပါ။ တစ်ခုခု ပျောက်သွားတိုင်း “ဪ.. ရှိမနေတော့ပါလား” ဆိုတာကို လက်ခံလိုက်ပါ။အဲဒီလို ပျောက်ပျောက်သွားတာကို မြင်ပါများလာရင် စိတ်ထဲမှာ ဆုပ်ကိုင်ထားချင်တဲ့ လောဘတွေ တဖြည်းဖြည်း ပါးလာပါလိမ့်မယ်။ဒီနေ့အတွက် အမေး- အခုလေးတင် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အရာတစ်ခု၊ အခု ဘယ်ရောက်သွားပြီလဲ

အပြောင်းအလဲ (အနိစ္စ) ကို လက်ခံရခက်တာက အဲဒီအထဲမှာ “ငါ” ပါနေလို့ ထင်နေလို့ပါ။“ငါ အိုလာတယ်”၊ “ငါ စိတ်ညစ်တယ်”၊ “ငါ့ ကျန်းမာရေး ဖောက်ပြန်တယ်” ဆိုပြီး ယူလိုက်တဲ့အခါ ပူလောင်မှု ဖြစ်လာတယ်။ တကယ်တော့ ဒီပြောင်းလဲမှုတွေဟာ ဘယ်သူ့အမိန့်နဲ့မှ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝတရားရဲ့ အလုပ် သက်သက်ပါပဲ။ဆံပင်ဖြူတာ ငါဖြူချင်လို့လား? စိတ်တိုတာ ငါတိုချင်လို့လား? ဗိုက်ဆာတာ ငါဆာချင်လို့လား? ဘယ်အရာကိုမှ “ငါ” က ကြိုးဆွဲနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုး ဆုံလို့ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေတဲ့ သဘောတရားတွေချည်းပါပဲ။အဲဒီလို ကိုယ်ပိုင်မဟုတ်တဲ့ သဘောတရားကို ငါပိုင်တယ်လို့ သွားသိမ်းပိုက်လိုက်မှ ဒုက္ခရောက်ကြတာပါ။ဒီနေ့တော့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို “ငါ့ကိစ္စ” လို့ မမြင်ဘဲ “သဘာဝကိစ္စ” လို့ ရှုမြင်ကြည့်ပါ။ဒီနေ့အတွက်…

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားကတော့ ဒီလောကကြီးကို ခိုင်မာတယ်၊ တည်မြဲတယ်လို့ ထင်နေတာပါပဲ။မနက်နိုးလာရင် “ဒါ ငါ့အခန်း၊ ဒါ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်၊ ဒါ ငါ့မိသားစု” ဆိုပြီး အရာရာကို မနေ့ကအတိုင်း ပုံသေမှတ်ယူလိုက်ကြတယ်။ စိတ်ထဲမှာ အရာရာကို “Block” တုံးကြီးတွေလို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားလိုက်တယ်။ အဲဒီလို ခိုင်မာတယ်လို့ ထင်နေသရွေ့ အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်ပါဘူး။တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ မြင်နေရတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုတွေ၊ ခံစားနေရတဲ့ စိတ်တွေဟာ မြစ်ရေစီးဆင်းနေသလိုပဲ တရစပ် ပြောင်းလဲနေတာပါ။ ငြိမ်နေတယ်လို့ ထင်ရတာက စိတ်ရဲ့ လှည့်စားမှု သက်သက်ပါပဲ။ဒီအမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ကို ခွာဖို့ဆိုတာ စာဖတ်နေရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် သတိထားကြည့်မှ ရမှာပါ။ဒီနေ့ တစ်နေ့လုံး ကိုယ်မြင်နေကျ အရာဝတ္ထုတွေ၊ လူတွေကို ကြည့်တဲ့အခါ “ဒါဟာ…

တနင်္ဂနွေနေ့ နေဝင်ချိန်မှာ တနင်္လာနေ့အတွက် ကြိုတင်စိုးရိမ်နေတဲ့ စိတ်ဟာ တကယ်တော့ “မရှိသေးတဲ့ အနာဂတ်” ကို စိတ်ကူးနဲ့ ပုံဖော်ပြီး ပူလောင်နေခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကို သတိမကပ်နိုင်ဘဲ နာမ်တရားရဲ့ လှည့်စားမှုနောက်ကို ပါသွားတာပါပဲ။မနက်ဖြန်ကို စိတ်အေးချမ်းစွာ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ ဒီလိုလေး နှလုံးသွင်းကြည့်ရအောင်-အနိစ္စသဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်း: မနက်ဖြန်မှာ ကြုံတွေ့ရမယ့် အလုပ်ကိစ္စတွေ၊ လူအရှုပ်အထွေးတွေဟာလည်း ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားမယ့် သဘောတွေချည်းပါပဲ။ ဘယ်အရာမှ အမြဲတည်မနေဘူးဆိုတဲ့ အသိနဲ့ ကြိုတင်လက်ခံထားရင် စိတ်ဖိစီးမှုဟာ အလိုလို လျော့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။သတိဖြင့် နေထိုင်ခြင်း: မနက်ဖြန် အလုပ်ခွင်ထဲမှာ ဒေါသထွက်စရာ၊ စိတ်ပျက်စရာတွေနဲ့ ကြုံလာရင်တောင် အပြင်က လူကို အပြစ်တင်မယ့်အစား ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “ဒေါသစေတသိက်” ကိုပဲ သတိကပ်ပြီး…

မိတ်ဆွေ… ခင်ဗျား ဒီနေ့ မနက် အိပ်ရာထ၊ မျက်နှာသစ်၊ ရေချိုးပြီးတာနဲ့ ဘာလုပ်သလဲ။ အလုပ်သွားဖို့၊ ကျောင်းသွားဖို့၊ ဈေးသွားဖို့ လမ်းပေါ်ထွက်တယ် မဟုတ်လား။ ရန်ကုန်လို မြို့ကြီးမှာ နေရတာ လွယ်တော့ မလွယ်ကူလှဘူး။ ကားတွေက ပိတ်၊ ရာသီဥတုက ပူ၊ လူတွေက ကြပ်… ဘတ်စ်ကားတစ်စီး လာရင် အလုအယက် တက်ရတယ်။ ကားပေါ်ရောက်ပြန်တော့လည်း သူတစ်ပါးရဲ့ ချွေးနံ့တွေ၊ ကားစပယ်ယာရဲ့ အော်ဟစ်သံတွေ၊ ကားဟွန်းသံတွေနဲ့ ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတာပါပဲ။လူတိုင်းက ဒီအခြေအနေကို စိတ်ညစ်ကြတယ်။ “ဘယ်တော့မှ ဒီဒုက္ခက လွတ်မလဲ၊ ကားပိုင်စီးနိုင်မှပဲ အဆင်ပြေတော့မယ်” လို့ တွေးကြတယ်။ တချို့ကလည်း “အလုပ်တွေက ရှုပ်လိုက်တာ၊ တရားအားထုတ်ဖို့ အချိန်ကို မရပါဘူးကွာ” လို့ ညည်းတွားကြတယ်။ဒီနေ့… ကျွန်တော် ခင်ဗျားတို့ကို စကားတစ်ခွန်း…