မိတ်ဆွေများအားလုံး မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။လောကီနယ်ပယ်မှာ မိဘက သားသမီးကို စောင့်ရှောက်တာ၊ သားသမီးက မိဘကို ပြန်လည်လုပ်ကျွေးတာ၊ ဇနီးခင်ပွန်း အပြန်အလှန် သစ္စာရှိတာတွေဟာ တကယ့်ကို ကောင်းမွန်တဲ့ ကုသိုလ်ကိစ္စတွေပါ။ ဒါပေမယ့် ကြုံခဲလှတဲ့ သာသနာတွင်းကာလကြီးမှာ ဒီလို လောကီဝတ္တရားတွေ၊ သံယောဇဉ်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အဝိဇ္ဇာနဲ့ တဏှာ (ဒိဋ္ဌာသဝ၊ ကာမာသဝ) က ခွစီးထားတယ်ဆိုတာကိုတော့ သတိပေးချင်ပါတယ်။ ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ အဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ စိန်တွေ ခင်းထားတဲ့ မြေမှာ ကြေးနီတူးပြီး နိုင်သလောက် သယ်သွားသလိုပါပဲ ။ တသက်တာ အေးချမ်းမယ့် အခွင့်အရေးရှိလျက်နဲ့ ခဏတာ ပြည့်စုံမှုကို ရွေးသလို ဖြစ်နေပါတယ် ။လောကီကုသိုလ်တွေ ဘယ်လောက်ပဲ လုပ်လုပ်၊ သံယောဇဉ်တွေ ဘယ်လောက်ပဲ ကြီးကြီး၊ ပုထုဇဉ်ဘဝကနေ မလွတ်သေးသရွေ့ သေခါနီးမှာ “ဝိနိပါတိကဘေး” ဆိုတာကို…

မိတ်ဆွေ… လောကမှာ အကြောက်ရဆုံးသော လှည့်စားမှုဟာ ဘာလဲ သိပါသလား။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမှန်တရားလမ်းပေါ် ရောက်နေပြီလို့ ထင်မှတ်ပြီး၊ တကယ်တမ်းကျတော့ အရင်ကထက် ပိုမိုထူထဲတဲ့ အတ္တတံတိုင်းကြီး နောက်ကွယ်မှာ ပုန်းအောင်းနေမိခြင်းပါပဲ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ လောကီလူသားတွေရဲ့ အလွဲတွေကို မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ တရားအားထုတ်နေတယ်၊ ငါ ယောဂီပဲ၊ ငါ တရားစခန်း ဝင်နေတယ်” ဆိုပြီး ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားနေကြတဲ့၊ သို့မဟုတ် အဲဒီ “ပညတ်” ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မိမိကိုယ်ကိုယ် ပိတ်လှောင်ထားမိတဲ့ သူတော်ကောင်းယောင်ဆောင် အတ္တ (Spiritual Ego) အကြောင်းကို ရက်ရက်စက်စက် ခွဲစိတ်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။လွတ်မြောက်ရေးကို ရှာဖွေတယ်ဆိုတာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီးကို ရိုက်ချိုးပစ်ဖို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းတာက လူအများစုဟာ…

ပညာ ဆိုတာက အမှန်ကို သိမြင်ခြင်းကို ဆိုလိုပါတယ်။ တရားအားထုတ်တဲ့ အခါမှာ ရုပ်နာမ်နဲ့ ပါတ်သက်တဲ့ အမှန်ကို မြင်တဲ့ အခါမှ မဂ်ကို အကျိုးပေးတဲ့ သဒ္ဓါတရားဟာ ဖြစ်လာတာပါ။ ဗိုလ်ငါးဗိုလ် ဆိုတာကို မိတ်ဆွေတို့ ကြားဖူးပါလိမ့်မယ် သဒ္ဓါဗိုလ်၊ ပညာဗိုလ်၊ ဝီရိယဗိုလ်၊ သမာဓိဗိုလ် နဲ့ သတိဗိုလ်ပါ။ အဲဒီထဲကမှ အရေးကြီးဆုံးက ပညာနဲ့ သဒ္ဓါနဲ့ ညှိတာပါပဲ။ ညှိတယ်ဆိုတာဟာ လိုတိုးပိုလျော့ လုပ်တာကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပညာ ထက်သထက် ထက်အောင် လုပ်ရင်း အမှန်သိခြင်ခြင်းအားဖြင့် အမှန်တရားပေါ်မှာ ယုံကြည်ခြင်း ဖြစ်လာတာပါ။ အဲဒါမှလဲ သဒ္ဓါဗိုလ် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ကိုယ်က သဒ္ဓါစရိုက် ဖြစ်နေတယ် ဆိုရင်တော့ လိုအပ်တာက ပညာ လိုအပ်နေတာပါ။ ပညာဟာ ဘယ်ပေါ်မှာ…

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု၏ ကြားတွင် ဘုရားလောင်း (သို့မဟုတ်) ဘုရားအလောင်းများကို အထင်ကြီး လေးစားခြင်း၊ ကြည်ညိုကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ဘုရားဆုပန်ကာ ဘုရားလောင်းအဖြစ် အတုယူ ကျင့်ကြံလိုသော ဆန္ဒများ ရှိတတ်ကြပါသည်။ သို့သော်လည်း တကယ့် ဓမ္မသဘောတရားနှင့် ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအမြင်အရ သုံးသပ်ကြည့်မည်ဆိုပါက “ဘုရားလောင်း မကိုးကွယ်ရ အတုမယူရ” ဆိုသည့် အချက်မှာ အလွန်ပင် ထင်ရှားလှပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ဘုရားလောင်းတို့၏ အခြေအနေမှာ လုံးဝ ကွာခြားလွန်းလှသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ပထမဆုံး နားလည်ထားရမည့် အချက်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကိလေသာ ဆယ်ပါးစလုံး ကင်းစင်ပြီး မောဟ လုံးဝ ကင်းစင်ကာ မာန်မာန မရှိတော့သော အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဘုရားအလောင်းများဆိုသည်မှာ ဘုရားမဖြစ်သေးမီ အချိန်ကာလ တစ်လျှောက်လုံးတွင်…

ယနေ့ခေတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ လမ်းဆုံလမ်းခွတွေ၊ ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေနဲ့ ပွဲလမ်းသဘင်တွေမှာ အကျယ်လောင်ဆုံး ကြားနေရတဲ့ အသံတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပေးလှူခြင်း” ဆိုတဲ့ လုပ်ရပ်ကို ကြွေးကြော်နေတဲ့ အသံတွေပါပဲ。 လှူဒါန်းသူရဲ့ အမည်နာမတွေကို မိုက်ခွက်ကနေ အော်ဟစ်ကြေညာတယ်၊ ကျောက်စာတိုင်တွေမှာ ရွှေရောင်နဲ့ ကမ္ပည်းထိုးကြတယ်၊ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ ပုံကြီးချဲ့ပြီး ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားကြတယ်။ ဒီလုပ်ရပ်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်က အနက်ရှိုင်းဆုံး ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးကြည့်လိုက်ရင် “နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေဖို့” ဆိုတဲ့ စံကိုက်အဖြေကို အလွယ်တကူ ကြားရပါလိမ့်မယ်။ဒါပေမဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရပိုင်းကို ဓားနဲ့ခွဲပြီး ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြခဲ့တဲ့ “လွတ်မြောက်ခြင်း နိဗ္ဗာန်” ဆီကို တကယ် ဦးတည်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် “နောင်ဘဝဆိုင်ရာ စတော့ရှယ်ယာ”…

မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူအဆတစ်ခုက “အရိယာကို ပြစ်မှားမိရင် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် အပြီးတိုင် ပိတ်သွားပြီ” ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ဒီအယူအဆကြောင့် လူတွေဟာ အရိယာလို့ သတ်မှတ်ထားသူတွေကို ဝေဖန်ဖို့၊ ထောက်ပြဖို့ ကြောက်ရွံ့နေကြပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ဒီအချက်ဟာ ပိဋကတ်တော်လာ ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်း နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် လွဲမှားနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။၁။ ပိဋကတ်တော်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ “လမ်းပိတ်သူ” များအဘိဓမ္မာ ပုဂ္ဂလပညတ် ပါဠိတော် မှာ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် မရနိုင်တဲ့ “အဘဗ္ဗာဂမန ပုဂ္ဂိုလ်”တွေရဲ့ အကြောင်းကို တိတိကျကျ ပြဆိုထားပါတယ်။ မဂ်တား ဖိုလ်တား ဖြစ်စေတဲ့ “ကံ” အနေနဲ့ –မိခင်ကို သတ်ခြင်း (မာတုဃာတက)ဖခင်ကို သတ်ခြင်း (ပိတုဃာတက)ရဟန္တာကို သတ်ခြင်း (အရဟန္တဃာတက)ဘုရားရှင်ကို သွေးစိမ်းတည်အောင် လုပ်ခြင်း…

မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ ခင်ဗျား မျက်စိနှစ်လုံး ဖွင့်လိုက်တဲ့ အချိန်ကစပြီး အိပ်ရာဝင်တဲ့ အချိန်အထိ လည်ပတ်နေတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ခဏလောက် ရပ်ပြီး အပြင်ဘက်ကနေ လှမ်းကြည့်ဖူးပါသလား။ မနက်လင်းတာနဲ့ အလုပ်သွားဖို့ ကမန်းကတန်း ပြင်ဆင်ရတယ်၊ ရုံးရောက်တော့ ရာထူး၊ တာဝန်၊ အတိုက်အခံတွေနဲ့ နပန်းလုံးရတယ်၊ ညနေ အိမ်ပြန်ရောက်တော့ “မိသားစု” ဆိုတဲ့ အသိုက်အဝန်းလေးထဲမှာ ခင်ပွန်း၊ ဇနီး၊ ဖခင်၊ မိခင် ဆိုတဲ့ ဇာတ်ရုပ်တွေကို ဆက်ကပြရပြန်တယ်။ဒီလိုနဲ့ပဲ နေ့ရက်တွေ၊ လတွေ၊ နှစ်တွေ ကုန်လွန်သွားလိုက်တာ… တစ်ခါတလေ မှန်ရှေ့မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ကြည့်ရင်း “ငါ တကယ်ရော ရှင်သန်နေတာ ဟုတ်ရဲ့လား၊ ဒါမှမဟုတ် စက်ရုပ်တစ်ရုပ်လို ပရိုဂရမ် သွင်းခံထားရတဲ့အတိုင်း အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားနေတာလား” ဆိုတဲ့…

လောကမှာ အကြောက်ရဆုံးသော ရန်သူဟာ အပြင်ဘက်မှာ မရှိပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက် ဖန်တီးတည်ဆောက်ထားတဲ့ “ယုံကြည်မှု အမှားတွေ” ဟာ ကျွန်တော်တို့ကို အနက်ရှိုင်းဆုံး ချောက်ကမ်းပါးဆီ တွန်းပို့နေတဲ့ တကယ့် တရားခံတွေပါ။ ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားတော်တွေနဲ့ ထိတွေ့ခွင့်ရတဲ့ ဒီလိုခေတ်အခါကြီးမှာတောင်မှ၊ လူအများစုဟာ လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို လျှောက်ဖို့ ခြေလှမ်းမပြင်ကြဘဲ “ဆင်ခြေ” တွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ လုံခြုံမှု ရှာနေကြတုန်းပါပဲ။ အဲဒီဆင်ခြေတွေထဲမှာ အဆိုးရွားဆုံးနဲ့ အကြောက်ရဆုံးကတော့ “ပါရမီ မပြည့်သေးလို့ပါ” ဆိုတဲ့ စကားပါပဲ။ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ သမားရိုးကျ ဖတ်နေကျ စာတမ်းတွေလို အပေါ်ယံ သက်သာရာရစေမယ့် စကားလုံးတွေ ပါမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာဆိုတဲ့ စက်ဝန်းကြီးထဲကနေ အပြီးတိုင် ရုန်းထွက်နိုင်ဖို့၊ ပုထုဇဉ်ဆိုတဲ့ မျက်ကန်းဘဝကနေ သောတာပန်ဆိုတဲ့ အလင်းရောင်ဆီကို ကူးပြောင်းဖို့အတွက်…

သားတို့သမီးတို့ကို ဘဘ ဒီနေ့ ပြောပြချင်တာက ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမတွေ အကြောင်းပါ။ “သာသနာ” ဆိုတာ “အဆုံးအမ” လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတယ်။ ဘုရားရှင်က သားတို့သမီးတို့ကို လိမ်မ္မာရေးခြား ရှိစေချင်လို့ ဆုံးမထားတာတွေ အများကြီးရှိတယ်။ အဲဒီထဲကမှ “လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်း (၅) ချက်” နဲ့ “သားတို့ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း” ကို ဘဘ ပြောပြမယ်နော်။(၁) လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်း (၅) ချက်လိမ်မာတဲ့ ကလေးတွေဖြစ်ဖို့အတွက် ရှောင်ရမယ့် အချက် ၅ ချက် ရှိတယ်။ အဲဒါကို “ငါးပါးသီလ” လို့ ခေါ်တယ်။၁။ မသတ်ရဘူး – လူတွေကိုမပြောနဲ့၊ ခြင်၊ ယင်၊ ပုရွက်ဆိတ်လေးတွေကိုတောင် သေအောင် မသတ်ရဘူး။ သူတို့လေးတွေက အကောင်သေးပေမယ့် အသက်နဲ့ပဲလေ။၂။ မခိုးရဘူး –…

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုး အတော်များများကြားမှာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အယူအဆအမှားတစ်ခု အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “အရာရာဟာ အနတ္တပဲ၊ ကိုယ်ပိုင်တာ ဘာမှမရှိဘူး၊ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တိုင်း ဖြစ်တာမဟုတ်ဘူး၊ ဖြစ်သမျှအကြောင်း အကောင်းမှတ်ပြီး နေလိုက်မယ်” ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးနဲ့ ဘဝကို လက်လျော့ အရှုံးပေးလိုက်တာမျိုးပါပဲ။ဒါဟာ အနတ္တကို နားလည်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ ပျင်းရိမှု၊ ညံ့ဖျင်းမှုနဲ့ တာဝန်ယူလိုစိတ် မရှိမှုတွေကို “တရားစကား” နဲ့ ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ဖုံးကွယ်လိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။တကယ်တော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့ “အနတ္တ” ဆိုတာ ဘာမှလုပ်လို့မရဘဲ ကံကြမ္မာအတိုင်း မျောပါနေဖို့ ဟောထားတာ လုံးဝမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အနတ္တရဲ့ အဓိပ္ပာယ်မှန်နဲ့ အောင်မြင်မှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ တရားဓမ္မတွေကို ရှင်းလင်းတင်ပြပေးသွားပါမယ်။၁။ အနတ္တဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ?ပထမဆုံးအနေနဲ့ “မပိုင်စိုးဘူး၊ အလိုမလိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့…