မိတ်ဆွေ… လောကမှာ အကြောက်ရဆုံးသော လှည့်စားမှုဟာ ဘာလဲ သိပါသလား။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမှန်တရားလမ်းပေါ် ရောက်နေပြီလို့ ထင်မှတ်ပြီး၊ တကယ်တမ်းကျတော့ အရင်ကထက် ပိုမိုထူထဲတဲ့ အတ္တတံတိုင်းကြီး နောက်ကွယ်မှာ ပုန်းအောင်းနေမိခြင်းပါပဲ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ လောကီလူသားတွေရဲ့ အလွဲတွေကို မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ တရားအားထုတ်နေတယ်၊ ငါ ယောဂီပဲ၊ ငါ တရားစခန်း ဝင်နေတယ်” ဆိုပြီး ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားနေကြတဲ့၊ သို့မဟုတ် အဲဒီ “ပညတ်” ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ မိမိကိုယ်ကိုယ် ပိတ်လှောင်ထားမိတဲ့ သူတော်ကောင်းယောင်ဆောင် အတ္တ (Spiritual Ego) အကြောင်းကို ရက်ရက်စက်စက် ခွဲစိတ်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လွတ်မြောက်ရေးကို ရှာဖွေတယ်ဆိုတာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီးကို ရိုက်ချိုးပစ်ဖို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းတာက လူအများစုဟာ တရားရိပ်သာထဲကို ဝင်သွားတာ “ငါ” ကို သတ်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ “ငါ” ကို အရောင်တင်ဖို့၊ ပိုပြီး သန့်စင်တဲ့ “ငါ” အသစ်တစ်ကောင် ဖန်တီးဖို့ ဖြစ်နေကြပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးဟာ တရားအားထုတ်ခြင်းရဲ့ တကယ့်အနှစ်သာရကို ရှာဖွေလိုသူများ၊ သောတာပန်ဖြစ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ မိမိကိုယ်ကိုယ် အလိမ်မခံလိုသူများအတွက် လုံးဝ (လုံးဝ) ဖတ်ရှုရမယ့် တိုက်ရိုက် လမ်းညွှန်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ “ယောဂီ” ဟူသော ပညတ်မျက်နှာဖုံးနှင့် သိမ်မွေ့သော မာန
တရားစခန်းတစ်ခုကို ရောက်သွားပြီ ဆိုပါစို့။ လူတွေဟာ ဖြူစင်တဲ့ အဝတ်အစားတွေ ဝတ်လိုက်ကြတယ်။ လမ်းလျှောက်ရင် ဖြည်းဖြည်းချင်း လျှောက်ကြတယ်။ စကားပြောရင် တိုးတိုးလေးနဲ့ ယဉ်ကျေးစွာ ပြောကြတယ်။ အပြင်ပန်း ကြည့်လိုက်ရင်တော့ အင်မတန် အေးချမ်းစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ယောဂီတွေရဲ့ စိတ်အောက်ခြေ (Subconscious) ထဲကို ဓာတ်မှန်ရိုက်ကြည့်ရင် ထိတ်လန့်စရာကောင်းတဲ့ “မာန” ကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
“ငါဟာ အပြင်က အရက်သောက်၊ ပျော်ပါးနေတဲ့ လူတွေထက် မြတ်တယ်”
“ငါဟာ တစ်နေ့ကို တရား သုံးနာရီ ထိုင်နိုင်တယ်”
“ငါဟာ ရိပ်သာထွက် ယောဂီဟောင်းကြီးပဲ”
ဒီလို အတွေးတွေဟာ ဘာတွေလဲ။ ဒါဟာ “အတ္တ” ရဲ့ အသွင်ပြောင်းမှု သက်သက်ပါပဲ။ အပြင်လောကမှာတုန်းက “ငါက မန်နေဂျာ၊ ငါက သူဌေး” ဆိုပြီး မာနတက်ခဲ့တဲ့ အတ္တဟာ၊ ရိပ်သာထဲ ရောက်တဲ့အခါ “ငါက တရားကျင့်တဲ့သူ၊ ငါက ယောဂီ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်သစ်အောက်မှာ နေရာယူသွားပါတယ်။
ပြဿနာက လောကီ မာနထက်၊ တရားဓမ္မနဲ့ ယှဉ်တဲ့ မာန (Spiritual Ego) က ပိုပြီး အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူက “ကုသိုလ်” ဆိုတဲ့ မျက်နှာဖုံးကို စွပ်ထားတဲ့အတွက်၊ မိမိကိုယ်ကိုယ် အတ္တကြီးနေမှန်းတောင် မသိတော့လောက်အောင် အမြင်တွေ ကန်းသွားတတ်လို့ပါပဲ။ အဲဒီ “ငါ ယောဂီ” ဆိုတဲ့ ပညတ်တံဆိပ်ကြီးကို မခွာနိုင်သရွေ့၊ ခင်ဗျား ဘယ်လောက်ပဲ တရားထိုင်ထိုင် သောတာပန် အစစ်ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ အိမ်မက်ထဲတောင် မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
၂။ “အားထုတ်သူ” မရှိပါ
တရားထိုင်ဖို့ တင်ပျဉ်ခွေ ထိုင်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်ကို အဏုစိတ် ပြန်ကြည့်ရအောင်။ ယောဂီအများစုရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ပထမဆုံး ဝင်လာတဲ့ အတွေးက “ကဲ… ငါ တရားစထိုင်ပြီ” ဆိုတာပါပဲ။
မိတ်ဆွေ… “ငါ တရားထိုင်တယ်” လို့ တွေးလိုက်ကတည်းက၊ အဲဒီအလုပ်ဟာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (ငါစွဲ) နဲ့ စတင်လိုက်တဲ့ လောကီအလုပ် သက်သက် ဖြစ်သွားပါပြီ။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့ အနတ္တဝါဒရဲ့ အနှစ်သာရက “ကမ္မဿ ကာရကော နတ္ထိ” (အလုပ်သာရှိပြီး လုပ်သူမရှိ) ဆိုတာပါပဲ။ တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို “သတိ” (Mindfulness) က စောင့်ကြည့်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသက်ရှူသွင်းလိုက်တယ်။
လေက နှာသီးဖျားကို လာထိတယ်။

• အဲဒီမှာ လေဆိုတာ “ပထဝီ၊ ဝါယော” စတဲ့ ရုပ်တရား (ငါ မဟုတ်)။
• နှာသီးဖျား ဆိုတာလည်း ရုပ်တရား (ငါ မဟုတ်)။
• လာထိမှန်း သိလိုက်တဲ့ သဘောလေးက “ဝိညာဉ်” နာမ်တရား (ငါ မဟုတ်)။
• သိအောင် စောင့်ကြည့်နေတာက “သတိ” စေတသိက် (ငါ မဟုတ်)။
  ဒီဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ ကောင် ဘယ်နားမှာ ပါသလဲ။ ဘယ်သူက အားထုတ်နေတာလဲ။ “အားထုတ်သူ” လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ အကျိုးတရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ “ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီး” သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။ ခင်ဗျားက “ငါ မှတ်နေတယ်၊ ငါ အားထုတ်နေတယ်” လို့ ယူဆထားသရွေ့၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အနတ္တ သဘာဝကို ဘယ်တော့မှ အစစ်အမှန် တွေ့မြင်ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” က ဝင်ရှုပ်နေလို့ပါပဲ။
  ၃။ ထိန်းချုပ်လိုသော အတ္တ
  တရားစထိုင်ပြီဆိုတာနဲ့ လူတွေက စိတ်ကို ငြိမ်အောင်၊ အတွေးတွေ ရပ်သွားအောင် အတင်း ကြိုးစားကြပါတယ်။ “ငါ့စိတ် ငြိမ်ရမယ်၊ ဟော… တွေးပြန်ပြီ၊ မတွေးနဲ့၊ ပြန်ဆွဲထား” ဆိုပြီး စိတ်ကို ဆွဲလိုက်၊ ချုပ်လိုက် လုပ်နေကြတယ်။ အဲဒါ တရားအားထုတ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ “အတ္တ” ကနေ “အနတ္တ” ကို အတင်း အမိန့်ပေး ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေတာပါ။
  ခန္ဓာကိုယ် (ရုပ်) ဖြစ်စေ၊ စိတ် (နာမ်) ဖြစ်စေ သူတို့ဟာ “အနတ္တ” သဘောတရားတွေပါ။ အနတ္တဆိုတာ “ကိုယ့်အလိုကျ မဖြစ်ဘူး၊ သူ့သဘောသူ ဆောင်တယ်” လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ စိတ်က လွင့်ချင်ရင် လွင့်သွားမယ်။ တွေးချင်ရင် တွေးမယ်။ အဲဒါ သူတို့ရဲ့ သဘာဝပါ။ အဲဒီ သဘာဝကို ခင်ဗျားက “ငါ့စိတ်မို့လို့ ငြိမ်ရမယ်” ဆိုပြီး အပိုင်သိမ်း၊ ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားတာဟာ “လောဘ” ပါ။ စိတ်က မငြိမ်ဘဲ လွင့်သွားတဲ့အခါ “ငါ တရားထိုင်တာ မကောင်းဘူး၊ စိတ်တွေ လွင့်နေတယ်” ဆိုပြီး စိတ်တိုတာ၊ စိတ်ပျက်တာဟာ “ဒေါသ” ပါ။
  ကြည့်စမ်း… တရားထိုင်နေရင်းနဲ့ ဒိဋ္ဌိ (ငါစွဲ)၊ လောဘ (ငြိမ်ချင်မှု)၊ ဒေါသ (မငြိမ်လို့ စိတ်တိုမှု) တွေ တပြုံတခေါင်းကြီး ဖြစ်နေတာကိုကော ခင်ဗျားတို့ သတိထားမိရဲ့လား။ ဒါဟာ “အားထုတ်သူ (ငါ)” ရှိနေတယ်လို့ လက်ခံထားခြင်းရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ အကျိုးဆက်တွေပါပဲ။ တကယ့် ဝိပဿနာအလုပ်ဆိုတာ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ “စောင့်ကြည့်ခြင်း (Observation)” သက်သက်ပါ။ စိတ်လွင့်သွားရင် “ဪ… လွင့်တဲ့စိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ သိလိုက်ပါ။ ဒူးနာလာရင် “နာတဲ့ ဝေဒနာလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ သိလိုက်ပါ။ ဧည့်ခန်းထဲ ဝင်လာတဲ့ ဧည့်သည်တွေကို အိမ်ရှင်က တံခါးဝကနေ ထိုင်ကြည့်နေသလိုမျိုး လွတ်လွတ်လပ်လပ် စောင့်ကြည့်နေရမှာပါ။
  မှန်တစ်ချပ် ရှေ့ကို ခွေးရူးတစ်ကောင် ပြေးလာရင်၊ မှန်ထဲမှာ ခွေးရူးပုံ ပေါ်လာပါမယ်။ မှန်က ခွေးရူးကို မောင်းထုတ်သလား။ မမောင်းထုတ်ပါဘူး။ သူ့ရှေ့ရောက်လာတဲ့ အရှိတရားကို အရှိအတိုင်း ပေါ်ခွင့်ပေးထားလိုက်တာပါပဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ “သိစိတ်” (သတိ) ဟာလည်း အဲဒီ မှန်တစ်ချပ်လို ဖြစ်ရပါမယ်။ ကောင်းတဲ့စိတ် ပေါ်ပေါ်၊ ဆိုးတဲ့စိတ် ပေါ်ပေါ် “ငါ” မပါဘဲ အရှိကို အရှိအတိုင်း ကြည့်တတ်မှသာ တကယ့် တရားစစ် တရားမှန်ကို တွေ့မှာပါ။
  ၄။ အနတ္တသည် လက်လျှော့ခြင်း မဟုတ် (အဓိပတိတရား၏ စွမ်းအား)
  ဒီနေရာမှာ မဖြစ်မနေ ရှင်းလင်းရမယ့် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ “အားထုတ်သူ (ငါ) မရှိဘူး” လို့ ပြောလိုက်တဲ့အခါ၊ ယောဂီအချို့က “ဒါဆိုရင် ငါ မှတ်နေစရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့၊ ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့ မရဘူးပေါ့၊ သူ့ဘာသာသူ ဖြစ်ချင်တာ ဖြစ်ပါစေတော့” ဆိုပြီး လုံးဝ လက်လျှော့လိုက်တဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism / Nihilism) ဘက်ကို ထိုးကျသွားတတ်ပါတယ်။
  ဒါဟာ အနတ္တကို နားလည်မှု လွဲသွားတဲ့ အဆိုးဝါးဆုံး အမှားပါပဲ။ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို လုံးဝ (လုံးဝ) ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
  အနတ္တဆိုတာ “ပြုလုပ်သူ ပုဂ္ဂိုလ် (Actor)” မရှိဘူးလို့ ပြောတာပါ၊ “ပြုလုပ်အားထုတ်မှု (Action / Karma)” မရှိဘူးလို့ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပေမယ့်၊ ပန်းတိုင်ရောက်အောင် တရကြမ်း မောင်းနှင်ပေးနိုင်တဲ့ “အဓိပတိတရား လေးပါး” ဆိုတဲ့ မဟာစွမ်းအင်တွေ ခင်ဗျားမှာ ရှိပါတယ်။
  ၁။ ဆန္ဒ (Intention/Will): ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ချင်တဲ့၊ အမှန်တရားကို သိချင်တဲ့ ပြင်းပြတဲ့ လိုလားမှု။ (ဒါ လောဘ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကုသိုလ်ဆန္ဒပါ)။
  ၂။ စိတ္တ (Focus): ခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုအပေါ် စူးစူးစိုက်စိုက် လေ့လာနေတဲ့ စိတ်။
  ၃။ ဝီရိယ (Effort): မဆုတ်မနစ်သော၊ ဇွဲမလျှော့သော၊ အသေခံမယ့် ကြိုးစားအားထုတ်မှု။
  ၄။ ဝီမံသာ (Investigation): အကြောင်းနဲ့ အကျိုး၊ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ထိုးထွင်းစူးစမ်းတဲ့ ဉာဏ်ပညာ။
  ဒီ ဆန္ဒ၊ စိတ္တ၊ ဝီရိယ၊ ဝီမံသာ ဆိုတဲ့ တရားတွေဟာ “အတ္တ” မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီတရားတွေကို အတ္တမဟုတ်မှန်း ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလျက်နဲ့ပဲ၊ သံသရာထောင်ကို ဖောက်ထွက်ဖို့အတွက် အစွမ်းကုန် အသုံးချရပါမယ်။ သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကူးမယ့် ရွက်လှေတစ်စင်းမှာ၊ တိုက်ခတ်လာတဲ့ လေဟာ ရွက်လှေပိုင်ရှင် မဟုတ်ပါဘူး။ လေထဲမှာ “ငါ” မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလေရဲ့ အဟုန်ကို ရွက်လွှင့်ပြီး အသုံးချတတ်ရင် လိုရာခရီးကို သေချာပေါက် ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ… ဆန္ဒနဲ့ ဝီရိယတွေဟာ “ငါ့ဟာ” မဟုတ်ပေမယ့်၊ အဲဒီစွမ်းအင်တွေကို ဝိပဿနာအလုပ်မှာ အားကြိုးမာန်တက် တပ်ဆင် မောင်းနှင်ရပါမယ်။ “အနတ္တပါလေ” ဆိုပြီး ပျင်းရိစွာ လက်ပိုက်ကြည့်မနေဘဲ၊ ပြင်းထန်တဲ့ ဝီရိယနဲ့ အဆက်မပြတ် ရှုမှတ်နေခြင်းသည်သာလျှင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ အလိုကျ တိုက်ရိုက် လမ်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။
• ၅။ မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက် သို့မဟုတ် နိဗ္ဗာန်၏ အစစ်အမှန် မျက်နှာစာ
• တရားအားထုတ်ရင်းနဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တပျောက်သွားပြီး ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်ကို သွက်သွက်လက်လက် မြင်လာပြီ ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ နောက်ထပ် အန္တရာယ်ကြီး တစ်ခုက စောင့်နေပြန်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် တရားအားထုတ်သူ တချို့ဟာ စာပေတွေကို ဖတ်ပြီး အသိဉာဏ်လေး ရှင်းသွားတာနဲ့၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်သဘောလေးတွေကို သာမန်အချိန်မှာ ဉာဏ်နဲ့ အမှန်မြင်လိုက်ရုံနဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် တရားထိုင်ရင်း စိတ်ကလေး ငြိမ်ကျသွားပြီး အလင်းရောင်တွေ မြင်ရရုံနဲ့ “ငါ နိဗ္ဗာန်ရောက်ပြီ၊ နိဗ္ဗာန်ကို တွေ့ပြီ” လို့ လွယ်လွယ်ကူကူ သုံးနှုန်းတတ်ကြပါတယ်။
• ဒါဟာ မိမိကိုယ်ကိုယ် လှည့်စားတဲ့ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အယူအဆပါ။ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မှတ်ထားပါ။ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ စိတ်ကလေး အေးချမ်းသွားရုံ၊ ဒေါသလေး ခဏငြိမ်းသွားရုံ၊ အနတ္တကို တွေးပြီး သဘောပေါက်ရုံနဲ့ ရောက်သွားတဲ့ သာမန် အခြေအနေမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ တရားထိုင်ရင်း တွေ့ရတဲ့ အေးချမ်းမှုဆိုတာ သမာဓိကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ လောကီချမ်းသာ (ပီတိ၊ ပဿဒ္ဓိ) သက်သက်ပါ။
• နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ “မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်” ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ တိကျသော အခိုက်အတန့် မှာမှသာ တိုက်ရိုက် မျက်မှောက်ပြုနိုင်တဲ့ အလွန် နက်နဲတဲ့ သဘာဝတရား ဖြစ်ပါတယ်။
• ခင်ဗျားရဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်တွေ အဆင့်ဆင့် (ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၊ ဘင်္ဂဉာဏ် ကနေ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် အထိ) အမှန်တကယ် ရင့်သန်လာတဲ့အခါ၊ ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်နေမှု (ဒုက္ခသစ္စာ) အပေါ်မှာ လုံးဝ ငြီးငွေ့လာပါမယ်။ တစ်ချိန်ချိန်မှာ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ အားလုံး (သိစရာ အာရုံရော၊ သိတဲ့ စိတ်ရော) တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရုတ်ခြည်း ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်တစ်ခုကို ရောက်ရှိသွားပါတယ်။
• အဲဒီလို ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာ၊ သင်္ခါရတို့ ငြိမ်းအေးရာကို အာရုံပြုမိတဲ့ “မဂ်စိတ်” ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လျှပ်တစ်ပြက် အချိန်တိုလေး အတွင်းမှာသာလျှင် နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ မဖောက်ပြန် မပြောင်းလဲသော သန္တိသုခကို အစစ်အမှန် ထိုးထွင်းသိမြင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက်ကို ကျော်ဖြတ်ပြီးသွားတဲ့ သူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ဟာ သံသယ (ဝိစိကိစ္ဆာ) နဲ့ ငါစွဲ (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) တို့ အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ခံလိုက်ရပြီ ဖြစ်လို့ ယခင် ပုထုဇဉ်ဘဝနဲ့ ဘယ်လိုမှ မတူနိုင်တော့ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှသာလျှင် သောတာပန် အစစ်အမှန် ဖြစ်သွားတာပါ။ ဒါကြောင့် သာမန်အချိန် အမှန်မြင်ရုံ၊ စိတ်ငြိမ်ရုံနဲ့ နိဗ္ဗာန်ရောက်တယ်လို့ မသုံးနှုန်းပါနဲ့။ တကယ့် မဂ်ဖိုလ်ဆိုက်တဲ့ အဆင့်အထိ မရောက်ရောက်အောင်၊ အဓိပတိတရားတွေကို အသုံးချပြီး ဆက်လက် အားထုတ်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
• ၆။ နိဂုံးချုပ် – ပညတ်အိပ်မက်မှ နိုးထ၍ ပရမတ်သို့ လှမ်းတက်ခြင်း
• မိတ်ဆွေ… တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် “ယောဂီ” ဆိုတဲ့ ပညတ်တံဆိပ် အသစ်တစ်ခု ကပ်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ တရားထိုင်တယ်” ဆိုတဲ့ သိမ်မွေ့တဲ့ မာနတွေကို အစာကျွေးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ထဲမှာ “ငါ” လို့ ခေါ်စရာ အကောင်အထည် တစ်ခုမှ မရှိဘူး ဆိုတာကို မျက်ဝါးထင်ထင် ကိုယ်တွေ့ မျက်မှောက်ပြုဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
• ကျွန်တော်တို့ ရေးသားနေတဲ့ စာတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အလွန်ရှင်းပါတယ်။ ကျနော့်ရဲ့ အယူအဆကတော့ ကျောင်းကြီးတွေ၊ ဘုရားကြီးတွေ ဆောက်ပြီး အပေါ်ယံ သာသနာပြုနေတာထက်၊ လောကကြီးမှာ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ “အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ (အထူးသဖြင့် သောတာပန်များ) တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ဟာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ အရိယာတွေ များပြားလာမှသာလျှင် လောကရဲ့ အမှောင်ထုဟာ တကယ့်ကို ကင်းစင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရဟန်းသံဃာတော်များ အနေဖြင့်လည်း လူတွေကို လိုက်လံကယ်တင်နေရန် မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိကိုယ်တိုင် အရိယာ အနည်းဆုံး သောတာပန် ဖြစ်အောင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ရန်သာ တခုတည်းသော တာဝန်ရှိကြောင်းကိုလည်း ပြတ်ပြတ်သားသား သတိပြုရပါမည်။
• ဒါကြောင့် နောက်တစ်ခါ တရားထိုင်တဲ့အခါ “ငါ” ကို အပြင်မှာ ထားခဲ့ပါ။ တရားရိပ်သာထဲကို “ငါ” ကို ခေါ်မသွားပါနဲ့။ ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာသမျှ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ ပရမတ်အမြင်နဲ့ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စောင့်ကြည့်ပါ။ အတ္တ မဟုတ်မှန်း သိလျက်နဲ့ ဝီရိယကို အပြည့်အဝ တပ်ဆင်ပါ။ ဒီဘဝ၊ ဒီခန္ဓာ၊ ဒီအချိန်မှာတင် သောတာပန်ဖြစ်ရေးကို မလွဲမသွေ လက်တွေ့မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း နှိုးဆော်လိုက်ရပါတယ်။
• မဂ္ဂသစ္စာသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။