မနက်က ခင်ဗျား စိတ်ဆိုးခဲ့တာတွေ ရှိမယ်။ နေ့ခင်းက ခင်ဗျား ပျော်ရွှင်ခဲ့တာတွေ ရှိမယ်။ ညနေက ခင်ဗျား ပင်ပန်းခဲ့တာတွေ ရှိမယ်။အခု ည ၈ နာရီ ထိုးပါပြီ။ ပြန်မေးကြည့်ပါ။ အဲဒီ အဖြစ်အပျက်တွေ အခု ဘယ်မှာလဲ…။ အကုန်လုံး ပျောက်ကွယ်သွားပါပြီ။ ပြန်ရှာလို့ မရတော့ပါဘူး။ဒါပေမယ့် ပုထုဇဉ်သဘာဝက ပျောက်သွားတဲ့ အရာတွေကို “အတိတ်” ဆိုပြီး ပြန်ပုံဖော်၊ ပြန်တွေးပြီး သာယာလိုက်၊ နာကြည်းလိုက် ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ “မရှိတော့တဲ့အရာ” ကို အရှိလုပ်ပြီး ပူလောင်နေတာပါ။ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်… ဒီနေ့တစ်နေ့လုံး ဖြစ်ခဲ့သမျှ အရာအားလုံးဟာ “ဖြစ်ပြီး” တာနဲ့ တန်း “ပျက်” သွားခဲ့ပါပြီ။ မနက်က စိတ် မနက်မှာ ချုပ်ခဲ့ပြီ။ နေ့ခင်းက…

လူဆိုတာ “ရယူပိုင်ဆိုင်ဖို့” ရှင်သန်ကြသူတွေပါ။ ဥစ္စာ၊ ရာထူး၊ ဂုဏ်တွေကို စုဆောင်းကြတယ်။ ဒါက လူ့သဘာဝပါ။ရဟန်းဆိုတာကတော့ “စွန့်လွှတ်ဖို့” ရှင်သန်ရမယ့်သူတွေပါ။ အိမ်ရာ၊ ဆွေမျိုး၊ ဂုဏ်ဒြပ် အားလုံးကို စွန့်ခွာခဲ့သူတွေပါ။ဒါပေမယ့် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက… ယနေ့ခေတ် ရဟန်းလောကဟာ လူတွေလိုချင်တဲ့ “ဂုဏ်” (ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူး၊ ကျောင်းတိုက်) တွေကိုပဲ လိုက်လံစုဆောင်းနေကြတာ တွေ့ရပါတယ်။လူလိုချင်တာကို ရဟန်းက လိုက်ရှာနေရင် သံသရာက ဘယ်တော့မှ လွတ်မြောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ရဟန်းစစ်ရင်… “ဂုဏ်” ကို မရှာပါနဲ့၊ “လွတ်မြောက်မှု” ကိုပဲ ရှာပါ။

ဒီညနေ… ခင်ဗျားကို အမှန်တရားတစ်ခု ပြောပြချင်တယ်။ နည်းနည်းတော့ တုန်လှုပ်စရာ ကောင်းလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျား သတ္တိရှိမယ်ဆိုရင် ဆက်ဖတ်ကြည့်ပါ။ခင်ဗျား အခု ဘယ်သူ့ကို အချစ်ဆုံးလဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ သားသမီးလား၊ ဇနီးမယားလား၊ မိဘလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျား အချစ်ဆုံးက “ခင်ဗျားကိုယ် ခင်ဗျား” ပါပဲ။မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ “ငါ ဘာစားမလဲ၊ ငါ ဘာဝတ်မလဲ၊ ငါ ဘယ်လိုနေမလဲ” ဆိုပြီး ကိုယ့်အတွက်ပဲ အရင်ဆုံး စဉ်းစားကြတာ မဟုတ်လား။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး ရှိနေတယ်လို့ ခင်ဗျား တထစ်ချ ယုံကြည်ထားတယ်။ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော် ပြောမယ်။ ခင်ဗျား လိမ်ခံထားရပြီ။ ခင်ဗျား ချစ်လှပါချည်ရဲ့ ဆိုတဲ့ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့အရာက တကယ်တမ်းကျတော့ ရှာဖွေကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ…

ကျွန်တော်တို့ “သစ္စာ” အကြောင်းတွေ ငြင်းခုံနေကြတယ်။ “ရဟန်း” တွေအကြောင်း ဝေဖန်နေကြတယ်။ ဒါပေမယ့် မေးစရာရှိတာက… “ကိုယ့်ခန္ဓာထဲက အမှန်တရားကိုရော ဒီနေ့ ကြည့်ဖြစ်ရဲ့လား?”သူများအပြစ်ကို မြင်ဖို့လွယ်ပေမယ့်၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ကိလေသာကို မြင်ဖို့ကျတော့ ခက်ပါတယ်။ စာပေထဲက “အနတ္တ” ကို နားလည်ဖို့ လွယ်ပေမယ့်၊ ခန္ဓာပေါ် ဉာဏ်ရောက်တဲ့ “အနတ္တ” ကို မြင်ဖို့ကျတော့ ခက်ပါတယ်။ကျမ်းဂန်တွေ ဘယ်လောက်တတ်တတ်၊ သူများကို ဘယ်လောက် ဝေဖန်နိုင်နိုင်… မိမိခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှုကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်ရင် ကျွန်တော်တို့လည်း “စာတတ်ပုထုဇဉ်” အဆင့်ကနေ တက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ဒါကြောင့် အပြင်ကို ညွှန်နေတဲ့ လက်ညှိုးတွေကို ခေတ္တရုပ်သိမ်းပြီး… စာအုပ်ကို ပိတ်၊ မျက်စိကို မှိတ်ကာ ကိုယ့်ခန္ဓာ ကိုယ်ပြန်စစ်ဆေးကြည့်ကြပါစို့။“အဖြေမှန်က ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာပဲ ရှိပါတယ်။”

မိတ်ဆွေ… မှန်ရှေ့ရောက်ရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ကြည့်ပြီး “ဒါ ငါပဲ” လို့ တွေးဖူးမှာပါ။ နာမည်တစ်ခု ခေါ်လိုက်ရင် “ငါ့ကို ခေါ်တာပဲ” လို့ ထူးလိုက်မှာပါ။ တစ်ခုခု လုပ်ချင်ရင် “ငါ လုပ်ချင်တာပဲ” လို့ ဆုံးဖြတ်မိမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် မေးခွန်းတစ်ခု မေးမယ်။ တကယ်ရော ခင်ဗျားမှာ “ငါ” (Atta) ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် ရှိရဲ့လား။ ဒါကို အဖြေထုတ်ဖို့အတွက် ရှေးဦးစွာ “ငါ” (Self) ဆိုတာ ဘာလဲလို့ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ကြည့်ရအောင်။ တကယ်လို့ “ငါ” ဆိုတာ အစစ်အမှန် ရှိတယ်ဆိုရင်… အဲဒီ “ငါ” ဟာ အောက်ပါ အရည်အချင်းတွေနဲ့ ပြည့်စုံရပါမယ်။ ၁။ ကိုယ်တိုင် သွားနိုင် လာနိုင်ရမယ်။…

(သို့မဟုတ်) ပညတ်လောကထဲက ပရမတ်လူသား မိတ်ဆွေ… ခင်ဗျား မနက်မိုးလင်းလို့ မျက်လုံးဖွင့်ကြည့်လိုက်တာနဲ့ ဘာကို မြင်ရသလဲ။ ဇနီးမယားကို မြင်ရမယ်၊ သားသမီးကို မြင်ရမယ်၊ အိမ်ရာ တိုက်တာ ကား တွေကို မြင်ရမယ်။ မှန်ကို ကြည့်လိုက်ရင် “ငါ” ကို မြင်ရမယ်။ လမ်းမပေါ်ထွက်လိုက်ရင် လူတွေ၊ ခွေးတွေ၊ တိုက်တာအဆောက်အဦးတွေကို မြင်ရမယ်။ ခင်ဗျား မြင်နေရတဲ့ အမြင်ဟာ “အမှန်” လား။ ကျနော် ရဲရဲကြီး ပြောရဲတယ်။ ခင်ဗျား မြင်နေရတာတွေ အကုန်လုံးဟာ “အမှား” တွေချည်းပါပဲ။ ခင်ဗျား မျက်လုံးက မြင်တာကို ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်က ဘာသာပြန်လိုက်တဲ့ အမြင်ကို ပြောတာ။ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်က မျက်စိနဲ့ အဆင်းတိုက်လို့…

ပြီးခဲ့တဲ့ရက်က ကျွန်တော် တင်ခဲ့တဲ့ “ဒဏ္ဍာရီထဲက ဘုရားသခင်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ” ဆိုတဲ့ စာကို လူအများအပြား လက်ခံအားပေးကြတဲ့အတွက် ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီနေ့ ညနေအတွက်လဲ စာတစောင် လက်ဆောင်ပေးချင်ပါတယ်။ လူတော်တော်များများက ဗုဒ္ဓကို တန်ခိုးရှင်လို ကိုးကွယ်ပြီး ဆုတောင်းနေတာထက်၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် ပြန်စောင့်ကြည့်ရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို သဘောပေါက်လာကြပါပြီ။ ဒါဟာ အရမ်းကောင်းတဲ့ အစပျိုးမှုပါ။ ဒါပေမဲ့… ဒီနေရာမှာ ပြဿနာကြီး တစ်ခု ရှိနေသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ – “အချိန်မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေပါပဲ။ “ကိုထက်အောင်ရေ… ခင်ဗျားပြောတာတော့ ဟုတ်ပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ ရုန်းကန်နေရတဲ့ လူသားတွေဗျ။ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ ငြိမ်ငြိမ်ထိုင်ပြီး စိတ်ကို ကြည့်ဖို့ အချိန်မရဘူး” လို့ ပြောချင်ကြမှာပါ။ ကျွန်တော် ပြန်မေးချင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့…

“ငါ” ဆိုတာ မရှိဘူးလို့ ပြောရင် တချို့က ကြောက်ကြတယ်။ ဘဝကြီးက ဘာမှ မရှိတော့သလို၊ အဓိပ္ပာယ် မရှိတော့သလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို လွှတ်ချလိုက်တာဟာ အကျဉ်းထောင်ထဲက ထွက်ရသလိုပါပဲ။ “ငါ့ဂုဏ်”၊ “ငါ့အမှား”၊ “ငါ့အရှက်” ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ မရှိတော့ရင် ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်တင်စရာ မလိုတော့ဘူး။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း နှိပ်စက်စရာ မလိုတော့ဘူး။ အမှားဆိုတာ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ အမှန်ဆိုတာလည်း အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ အကောင်အထည် မဟုတ်ဘဲ စီးဆင်းနေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပဲလို့ မြင်ရင် ဘဝဟာ အများကြီး ပေါ့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်မတင်ဘဲ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း အပြစ်မရှိဘဲ နေရတာဟာ တကယ့် ငြိမ်းချမ်းမှုပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး-…

တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ မျက်စိမှိတ်ပြီး ထိုင်နေမှ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိ ဖြစ်ပျက်နေတာကို အရှိအတိုင်း မြင်အောင် ကြည့်တာပါ။ အတွေးတစ်ခု ဝင်လာရင် “ငါ တွေးနေတယ်” လို့ မသတ်မှတ်ဘဲ “အတွေးတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်” လို့ပဲ နှလုံးသွင်းပါ။ ဒေါသထွက်ရင်လည်း “ငါ စိတ်တိုတယ်” လို့ မပြောဘဲ “ဒေါသသဘော ဖြစ်နေတယ်” လို့ နှလုံးသွင်းပေးပါ။ သိနေတဲ့စိတ်နဲ့ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောကြားမှာ သတိလေးထားကြည့်ပါ။ အဲဒီအခါ အရာအားလုံးဟာ သူ့အရှိန်နဲ့သူ လာပြီး၊ သူ့အရှိန်နဲ့သူ ပြန်ပျောက်သွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဝင်စွက်ဖက်စရာ မလိုဘူးဆိုတာ သိလာပါလိမ့်မယ်။ ဒီနေ့တော့ ဖြစ်သမျှကို ဘေးကနေ ကြည့်နေတဲ့သူ (အပေါ်စီးကြည့်သူ) အနေနဲ့ပဲ နေကြည့်ပေးပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- ဖြစ်သမျှဟာ ငါ့ခိုင်းစေချက်မပါဘဲ ဖြစ်နေတာကို သတိထားမိရဲ့လား။

“ငါ” မရှိရင် ဘယ်သူက အလုပ်လုပ်နေတာလဲလို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။ တကယ်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ သူ့အလုပ်သူ လုပ်နေတာပါ။ ဗိုက်ဆာရင် အစာတောင်းတယ်၊ ညောင်းရင် ပြောင်းချင်တယ်၊ အသံကြားရင် ကြားသိစိတ် ဖြစ်လာတယ်။ ဒါတွေဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ သဘောတရားတွေပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကသာ ကြားထဲကနေ “ငါ ဗိုက်ဆာတယ်”၊ “ငါ နာတယ်” ဆိုပြီး ဝင်ပိုင်စိုးလိုက်တာ။ အဲဒီလို ပိုင်စိုးလိုက်တဲ့အခါ “ငါ့စိတ်တိုင်းမကျဘူး” ဆိုတဲ့ ဒုက္ခက ကပ်ပါလာတော့တာပါပဲ။ ဒီနေ့ နေ့လယ်စာစားတဲ့အခါ “ငါ စားနေတာလား” ဒါမှမဟုတ် “ဗိုက်ဆာတဲ့ဝေဒနာကြောင့် ရုပ်ခန္ဓာက လှုပ်ရှားနေတာလား” ဆိုတာကို အေးအေးဆေးဆေး စောင့်ကြည့်ကြည့်ပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- ငါ့အလိုအတိုင်း တစ်ခုခုကို မဖြစ်အောင်လုပ်လို့ ရပါသလား။