“ငါ” ဆိုတာ မရှိဘူးလို့ ပြောရင် တချို့က ကြောက်ကြတယ်။ ဘဝကြီးက ဘာမှ မရှိတော့သလို၊ အဓိပ္ပာယ် မရှိတော့သလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို လွှတ်ချလိုက်တာဟာ အကျဉ်းထောင်ထဲက ထွက်ရသလိုပါပဲ။ “ငါ့ဂုဏ်”၊ “ငါ့အမှား”၊ “ငါ့အရှက်” ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ မရှိတော့ရင် ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်တင်စရာ မလိုတော့ဘူး။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း နှိပ်စက်စရာ မလိုတော့ဘူး။ အမှားဆိုတာ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ အမှန်ဆိုတာလည်း အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ အကောင်အထည် မဟုတ်ဘဲ စီးဆင်းနေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပဲလို့ မြင်ရင် ဘဝဟာ အများကြီး ပေါ့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်မတင်ဘဲ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း အပြစ်မရှိဘဲ နေရတာဟာ တကယ့် ငြိမ်းချမ်းမှုပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး-…

တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ မျက်စိမှိတ်ပြီး ထိုင်နေမှ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိ ဖြစ်ပျက်နေတာကို အရှိအတိုင်း မြင်အောင် ကြည့်တာပါ။ အတွေးတစ်ခု ဝင်လာရင် “ငါ တွေးနေတယ်” လို့ မသတ်မှတ်ဘဲ “အတွေးတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်” လို့ပဲ နှလုံးသွင်းပါ။ ဒေါသထွက်ရင်လည်း “ငါ စိတ်တိုတယ်” လို့ မပြောဘဲ “ဒေါသသဘော ဖြစ်နေတယ်” လို့ နှလုံးသွင်းပေးပါ။ သိနေတဲ့စိတ်နဲ့ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောကြားမှာ သတိလေးထားကြည့်ပါ။ အဲဒီအခါ အရာအားလုံးဟာ သူ့အရှိန်နဲ့သူ လာပြီး၊ သူ့အရှိန်နဲ့သူ ပြန်ပျောက်သွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဝင်စွက်ဖက်စရာ မလိုဘူးဆိုတာ သိလာပါလိမ့်မယ်။ ဒီနေ့တော့ ဖြစ်သမျှကို ဘေးကနေ ကြည့်နေတဲ့သူ (အပေါ်စီးကြည့်သူ) အနေနဲ့ပဲ နေကြည့်ပေးပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- ဖြစ်သမျှဟာ ငါ့ခိုင်းစေချက်မပါဘဲ ဖြစ်နေတာကို သတိထားမိရဲ့လား။

“ငါ” မရှိရင် ဘယ်သူက အလုပ်လုပ်နေတာလဲလို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။ တကယ်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ သူ့အလုပ်သူ လုပ်နေတာပါ။ ဗိုက်ဆာရင် အစာတောင်းတယ်၊ ညောင်းရင် ပြောင်းချင်တယ်၊ အသံကြားရင် ကြားသိစိတ် ဖြစ်လာတယ်။ ဒါတွေဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ သဘောတရားတွေပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကသာ ကြားထဲကနေ “ငါ ဗိုက်ဆာတယ်”၊ “ငါ နာတယ်” ဆိုပြီး ဝင်ပိုင်စိုးလိုက်တာ။ အဲဒီလို ပိုင်စိုးလိုက်တဲ့အခါ “ငါ့စိတ်တိုင်းမကျဘူး” ဆိုတဲ့ ဒုက္ခက ကပ်ပါလာတော့တာပါပဲ။ ဒီနေ့ နေ့လယ်စာစားတဲ့အခါ “ငါ စားနေတာလား” ဒါမှမဟုတ် “ဗိုက်ဆာတဲ့ဝေဒနာကြောင့် ရုပ်ခန္ဓာက လှုပ်ရှားနေတာလား” ဆိုတာကို အေးအေးဆေးဆေး စောင့်ကြည့်ကြည့်ပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- ငါ့အလိုအတိုင်း တစ်ခုခုကို မဖြစ်အောင်လုပ်လို့ ရပါသလား။

ကျွန်တော်တို့ တစ်သက်လုံး ဒုက္ခရောက်နေတာဟာ “ငါ” ရှိတယ်လို့ အခိုင်အမာ ယုံကြည်ထားလို့ပါ။ ဒါဟာ ဘယ်သူ့အပြစ်မှ မဟုတ်ဘူး၊ မသိလို့ မှားနေတဲ့ အမြင် (အတ္တဒိဋ္ဌိ) သက်သက်ပဲ။ မနက်နိုးတာနဲ့ “ငါ နိုးပြီ”၊ “ငါ့ စိတ်”၊ “ငါ့ ခန္ဓာကိုယ်” ဆိုပြီး အလိုလို သတ်မှတ်လိုက်ကြတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်နေရာမှာ ရှိတာလဲ? ခေါင်းထဲမှာလား၊ ရင်ဘတ်ထဲမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အတွေးတွေထဲမှာလား? သေချာရှာကြည့်ရင် ဘယ်နေရာမှာမှ ရှာမတွေ့တာကို မြင်ပါလိမ့်မယ်။ အမှန်တရားကို မြင်ဖို့ဆိုတာ တစ်ခုခုကို အသစ်လုပ်ယူရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှိနေတယ်လို့ ထင်နေတဲ့ အယူမှားကြီးကို “မရှိဘူး” လို့ လက်ခံနိုင်ဖို့ပဲ လိုတာပါ။ ဒီနေ့တော့ ဘာပဲလုပ်လုပ် “ဒါ ငါလုပ်တာလား၊…

အခု ခဏလောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်ပြီး ပြန်ကြည့်ရအောင်။ ပတ်ဝန်းကျင်က အသံတွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ထွက်လေဝင်လေ၊ ပေါ်လာသမျှ အတွေးတွေ… ဒါတွေအားလုံးဟာ သူ့ဘာသာသူ ဖြစ်နေတာပါ။ မင်းက ကြားဝင်စွက်ဖက်စရာ မလိုပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို ခဏလေး လွှတ်ချလိုက်တဲ့အခါ ဘယ်လောက်တောင် ပေါ့ပါးသွားသလဲ။ အဲဒီ ပေါ့ပါးမှုဟာ သမားရိုးကျ ပျော်ရွှင်မှုထက် ပိုပြီး နက်ရှိုင်းပါတယ်။ နားလည်ချင်ရင် ကိုယ်တိုင်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့မှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲရှိနေသရွေ့ အတိတ်က အမှားတွေအတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်နေတတ်ကြတယ်။ “ငါ ဒီလို မလုပ်ခဲ့သင့်ဘူး” ဆိုပြီးတော့ပေါ့။ တကယ်တော့ အဲဒီအချိန်က အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှုတွေကြောင့် အဲဒီလို ဖြစ်ခဲ့ရတာပါ။ အဲဒီတုန်းက “ငါ” ကော အခုရှိသေးလို့လား။ အခု နောင်တရနေတဲ့ “ငါ” ကကော နောက် ၅ မိနစ်နေရင် ရှိဦးမှာလား။ ဖြစ်ပြီးသမျှဟာ အကြောင်းအကျိုးတွေအရ ဖြစ်သင့်လို့ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အကြောင်းတရားတွေကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးတရားတွေပေါ်မှာ ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်တင်နေစရာ မလိုပါဘူး။ ကြောက်စရာလည်း မလိုပါဘူး။ အမှန်ကို မြင်တဲ့စိတ်မှာ နောင်တနဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုအတွက် နေရာမရှိတော့ဘူး။

ကျွန်တော်တို့ တစ်သက်လုံး ဒုက္ခရောက်နေတာဟာ လူဆိုးမို့လို့မဟုတ်ပါဘူး၊ အမြင်မှားနေလို့ပါ။ အရာရာကို “ငါ” လို့ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့အခါ “ငါ့အတွက်” ဆိုတဲ့ လောဘနဲ့ “ငါ့ကို” ဆိုတဲ့ ဒေါသက အလိုလို ပါလာတော့တာပဲ။ သောတာပန်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ တစ်ခုခုကို ရယူလိုက်တာမဟုတ်ဘဲ အစွဲတစ်ခုကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာပါ။ “ငါ” ဆိုတဲ့ ခိုင်မြဲတဲ့ အနှစ်သာရ ရှိတယ်လို့ ထင်နေတဲ့ အစွဲကြီး ပြုတ်သွားတာကို ဆိုလိုတာပါ။ အရှိကို အရှိအတိုင်း မမြင်သေးသရွေ့ ဘယ်လောက်ပဲ ကောင်းတာတွေလုပ်လုပ် အခြေခံ အမှားကြီးပေါ်မှာပဲ ရပ်တည်နေရသလိုပါပဲ။ ဒါကြောင့် အလုပ်တွေ အများကြီး လုပ်နေတာထက် အမြင်မှန်ဖို့က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ အမှန်တရားဟာ ယုံကြည်ရမယ့်အရာမဟုတ်ဘူး၊ သိရမယ့်အရာပါ။