ယနေ့ခေတ် ဝိပဿနာနယ်ပယ်တွင် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ၏ အယူအဆများသည် လူငယ်များနှင့် စာဖတ်ပရိသတ်များကြားတွင် အတော်လေး ရိုက်ခတ်မှု ရှိနေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ သူ၏ တင်ပြပုံများသည် နားထောင်ကောင်းပြီး ခေတ်မီသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း၊ တကယ့်လက်တွေ့ ကျင့်ကြံရမည့် လမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်နေသည်ကို ဓမ္မအနှစ်သာရ နားလည်သူတိုင်း သိရှိကြပါသည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် သူ့ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ဝေဖန်ရန်ထက်၊ သူ၏ အယူအဆများ ဘယ်လိုအကြောင်းတရားများအပေါ် အခြေခံပြီး သန္ဓေတည်လာသလဲ၊ ဘာကြောင့် ဤကဲ့သို့ လမ်းချော်သွားရသလဲ ဆိုသည့် အရင်းအမြစ် (Root Causes) များကို စာဖတ်သူများ ကိုယ်တိုင် စဉ်းစားဆင်ခြင်နိုင်ရန် နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် ဖော်ထုတ် တင်ပြသွားပါမည်။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အမှားနှင့် အမှန်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်ပြီး၊ လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက် ရှင်းလင်းသော လမ်းပြမြေပုံ တစ်ခု ဖြစ်စေရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။
ဦးမောင်မောင်၏ ဝါဒ ဖြစ်တည်လာရခြင်း၏ အဓိက အရင်းအမြစ် (၅) ခု ရှိပါသည်။
၁။ ဒဿနိက (Philosophy) နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရောထွေးသွားခြင်း
ဦးမောင်မောင် ဝါဒ၏ အစအဦး အမှားကတော့ ဗုဒ္ဓ၏ တရားတော်ကို “ဒဿနိက” (Philosophy) ရှုထောင့်မှနေ၍ ချဉ်းကပ်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဒဿနိကဆိုသည်မှာ တွေးခေါ်ခြင်း၊ ယုတ္တိဆင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဝိပဿနာဆိုသည်မှာ မိမိခန္ဓာကိုယ်တွင် တကယ်ဖြစ်ပျက်နေသည့် သဘာဝကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
သူသည် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်နေမှုကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်ဖြင့် မမြင်ဘဲ၊ “ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာမို့ သုညပဲ” ဟု စိတ်ကူးဖြင့် တွေးခေါ်လိုက်ပါသည်။ ထိုအခါ စာတွေ့အသိသက်သက်ကိုပင် တကယ့် မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ဟု ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်သွားပါတော့သည်။ တွေးခေါ်၍ရသော အသိ (သညာ) ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်အစစ် (ပညာ) ဟု ထင်မှတ်သွားခြင်းသည် သူ၏ဝါဒကို လမ်းလွဲစေသော ပထမဆုံး အမြစ်ပင် ဖြစ်ပါသည်။
၂။ “အနတ္တ” သဘောတရားကို အလွဲသုံးစားလုပ်ကာ တာဝန်ရှောင်ခြင်း
ဒုတိယ အရင်းအမြစ်မှာ “အနတ္တ” ဟူသော သဘောတရားကို လွဲမှားစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သူက “အတ္တမရှိဘူး၊ ဒါကြောင့် ကျင့်မယ့်သူလည်း မရှိဘူး၊ ကျင့်စရာလည်း မလိုဘူး” ဟု ယုတ္တိဆွဲကာ ယူဆသွားပါသည်။
ဒီနေရာမှာ အထူးသတိပြုရမှာက “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် အကြောင်း ပင် ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို အမှန်တကယ် သိမြင်သည်ဆိုသည်မှာ “ငါ” ဟူသော အစွဲအလမ်းကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ပယ်ခွာလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မဂ်ဖိုလ်ရရှိရေးအတွက် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည့် အလုပ်ကို လက်လျှော့လိုက်ခြင်း လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ “ငါမဟုတ်ဘူး၊ အစိုးမရဘူး” ဟူသော ပကတိအရှိတရားကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလျက်နှင့်ပင် ကိလေသာ ကုန်ခမ်းရေးအတွက် မဂ္ဂင်အလုပ်ကို ဇွဲမလျှော့ဘဲ ဆက်လက် ပွားများရမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ဦးမောင်မောင်သည် အနတ္တကို အကြောင်းပြပြီး လက်တွေ့လုပ်ရမည့် မဂ္ဂသစ္စာ အလုပ်မှ ရှောင်ထွက်သွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
၃။ စိတ်ပညာအရ လွယ်ကူသော ထွက်ပေါက် (Defense Mechanism) ရှာဖွေခြင်း
တကယ့် ဝိပဿနာကျင့်စဉ် ဆိုသည်မှာ ခက်ခဲပါသည်။ မိမိသန္တာန်တွင် အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပေါ်နေသော လောဘ၊ ဒေါသ အစရှိသည့် ကိလေသာ အပုပ်အစပ်များကို ဟန်ဆောင်ဖုံးကွယ်မထားဘဲ ရင်ဆိုင်ရသည်မှာ ပင်ပန်းလှပါသည်။ ထိုသို့သော အခက်အခဲကို မရင်ဆိုင်လိုသောအခါ လူ့သဘာဝအရ စိတ်သည် လွယ်ကူသော ထွက်ပေါက် (Shortcut) တစ်ခုကို ရှာဖွေတတ်ပါသည်။
၎င်းကို စိတ်ပညာတွင် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်သော ယန္တရားတစ်ခု တည်ဆောက်သည် (Defense Mechanism) ဟု ခေါ်ပါသည်။ “ကိလေသာကို အရှိမယူရင် မရှိဘူး” ဆိုသည့် ဦးမောင်မောင်၏ စကားသည် ဤစိတ်ပညာ ယန္တရားမှ ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါကို သေချာစွာ မကုသလိုဘဲ “ငါ့မှာ ရောဂါမရှိဘူး” ဟု မိမိကိုယ်ကို လှည့်စားလိုက်ခြင်းနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်ပါသည်။ ကိလေသာကို ဉာဏ်ဖြင့် အမြစ်ပြတ်အောင် မသတ်ဘဲ၊ အရှိမယူဘူးဟု မျက်ကွယ်ပြုထားခြင်းကိုပင် လွတ်မြောက်မှုဟု ထင်မှတ်သွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
၄။ ဓမ္မစကြာလာ “ကတဉာဏ်” ကို မိမိကိုယ်တိုင် ရရှိပြီဟု အထင်ရောက်ခြင်း
ဓမ္မစကြာသုတ်တော်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်က “ငါဘုရားသည် လုပ်စရာရှိသော ကိစ္စများကို လုပ်ပြီးပြီ (ကတဉာဏ်)” ဟု ကြေညာခဲ့ပါသည်။ ဤသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား ကိုယ်တော်တိုင် ပါရမီများ ဖြည့်ကျင့်ပြီး လက်တွေ့ ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သောကြောင့် ရရှိလာသည့် အောင်မြင်မှု ရလဒ်စကား ဖြစ်ပါသည်။
သို့သော် ဦးမောင်မောင်တို့ ဝါဒတွင် ထို “လုပ်ပြီးပြီ” ဟူသော စာသားလေးကို ဖတ်မိ၊ နားလည်သွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထို “နားလည်မှု” လေးကိုပင် “ကတဉာဏ်” ဟု အထင်ရောက်သွားကြပါသည်။ ကိုယ်တိုင် မဂ္ဂင်အလုပ်ကို ဘာတစ်ခုမျှ အားထုတ်ရခြင်း မရှိသေးဘဲ၊ စာပေဝေါဟာရကို သဘောပေါက်သွားရုံမျှဖြင့် “ငါ အရိယာ ဖြစ်သွားပြီ” ဟု မှတ်ယူသွားသော အသိမှား ဝင်သွားခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ကြီးမားသော လမ်းချော်မှုကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
၅။ “သုညတ” ကို သုညအဖြစ် အစွန်းရောက် ကောက်ယူခြင်း
နောက်ဆုံး အရင်းအမြစ်မှာ သုညတ သဘောတရားကို အစွန်းရောက်ကာ သုည (Zero / ဘာမှမရှိခြင်း) ဟု ကောက်ယူလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပြသခဲ့သော သုညတ ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ အနှစ်သာရ ဆိတ်သုဉ်းပြီး သတ္တဝါအရေအတွက် သုညကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
သို့သော် ဦးမောင်မောင်ကမူ အရာရာသည် ဖြစ်ပြီးပျက်၍ “သုည” သာ ဖြစ်သည်ဟူသော အယူအဆမှတဆင့်၊ နောက်ဆုံးတွင် အားလုံးသည် ဘာမှမဟုတ်၊ အရှိမယူလျှင် ဘာမှမရှိ ဟူသော ပြတ်စဲရေးဝါဒ (ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ) ဘက်သို့ ယိမ်းယိုင်သွားပါသည်။ ဤသို့ အစွန်းရောက်သွားသောကြောင့် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ အကြောင်း အကျိုး ဟူသော သဘာဝတရားများကိုပါ မျက်ကွယ်ပြုမိရက်သား ဖြစ်သွားပါတော့သည်။
နိဂုံးချုပ် သုံးသပ်ချက်
ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့်လျှင် ဦးမောင်မောင်၏ ဝါဒသည် တရားတော်များကို ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်ဖြင့် လက်တွေ့ ထိုးထွင်းမသိမြင်ဘဲ၊ စာပေအသုံးအနှုန်းများကို မိမိအလိုကျ တွေးခေါ်မှုဖြင့် ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော “စိတ်ကူးယဉ် အလွယ်လမ်း” သာ ဖြစ်နေကြောင်း အထင်အရှား တွေ့ရမည် ဖြစ်ပါသည်။
ဤသို့သော အလွဲများကို ဖော်ထုတ်ရခြင်းသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ချင်သူများ အနေဖြင့် အပေါ်ယံ စာတွေ့ အလွယ်လမ်းများကို စွန့်ပယ်နိုင်ကြစေရန် ဖြစ်ပါသည်။ အသိဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ပြီး မိမိခန္ဓာတွင် တကယ်ဖြစ်ပျက်နေသော ရုပ်နာမ်များကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်ကာ၊ မဂ္ဂင်အလုပ်ကို လက်တွေ့ကျကျ ကြိုးစားအားထုတ်ကြမှသာလျှင် လွတ်မြောက်မှု အစစ်အမှန်ကို ရရှိပြီး လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ အများအပြား ပေါ်ထွန်းလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။