လူတိုင်း အောင်မြင်ချင်ကြတယ်။ စီးပွားရေးမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ပညာရေးမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တကယ့် လောကကြီးရဲ့ အရှိတရားကို သိမြင်ပြီး လွတ်မြောက်ရာကို ရှာဖွေတဲ့ နေရာမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အောင်မြင်မှုဆိုတာကို လိုချင်ကြတာချည်းပါပဲ။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်း ပန်းတိုင်ရောက်သွားတဲ့သူနဲ့ လမ်းခုလတ်မှာ ရပ်သွားတဲ့သူတွေကြားမှာ အဓိက ကွာခြားချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက “ကိုယ်တကယ် ဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒပြင်းပြမှု” ပါပဲ။

သာမန် လိုချင်တာလေး (Wishful thinking) နဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ (Chanda) က မတူပါဘူး။ ဒီအတိုင်းလေး ဖြစ်လာရင် ကောင်းမှာပဲလို့ ထိုင်တွေးနေတာက တကယ့် အောင်မြင်မှုကို မပေးနိုင်ပါဘူး။ တကယ်တမ်း လိုအပ်တာက မရရအောင် လုပ်မယ်၊ မဖြစ်မနေ သိအောင် လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ စိတ်၊ တနည်းအားဖြင့် ဆန္ဒာဓိပတိပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လောကမှာ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းနဲ့ အကျိုး ဆက်စပ်ပြီး ဖြစ်ပျက်နေတာပါ။ ပြုလုပ်သူ (Doer) ဆိုတဲ့ ခိုင်မြဲတဲ့ “ငါ” မရှိပါဘူး။ ရုပ်နဲ့ နာမ် အကြောင်းအကျိုးတွေပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီဖြစ်စဉ်ကြီးမှာ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ ပန်းတိုင်တစ်ခုကို ရောက်ဖို့ဆိုရင် ဆန္ဒ (ဖြစ်ချင်တဲ့ စိတ်)၊ စိတ္တ (ပြင်းပြတဲ့ စိတ်ဓာတ်)၊ ဝီရိယ (အားထုတ်မှု)၊ ဝီမံသာ (အကြောင်းအကျိုးကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာမှု) ဆိုတဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါးက လမ်းညွှန်ပေးရတာပါ။ ဒီလေးပါးထဲမှာမှ အစပြုလိုက်တာက ဆန္ဒာဓိပတိ ပါပဲ။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တက လုပ်တာမဟုတ်ဘဲ၊ ဖြစ်ချင်တဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒဆိုတဲ့ တရားကနေ အကြောင်းတရားတွေကို စတင် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

လူအများစု မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချမိတတ်တဲ့ အရာ (Misconception) က ဘာလဲဆိုတော့ အောင်မြင်မှုဆိုတာ အပြင်က ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးက ဖန်တီးပေးလိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် အလိုအလျောက် ရောက်လာတဲ့ အရာလို့ ထင်နေတာပါပဲ။ တကယ့် ပကတိ အရှိတရား (Reality) ကတော့ ဘယ်အရာမှ အလိုလို မဖြစ်လာပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒနဲ့ စတင်ပြီး၊ ဇွဲလုံ့လနဲ့ ပညာကို ပေါင်းစပ်မှသာ လိုချင်တဲ့ အကျိုးတရားဆိုတာ ပေါ်ပေါက်လာတာပါ။

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေအနေနဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ရုန်းကန်နေရတဲ့အခါပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဝိဉာဏ်လေးတွေရဲ့ သဘာဝကို သိမြင်ချင်လို့ တရားအားထုတ်တဲ့အခါမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဒီဆန္ဒာဓိပတိက အရေးကြီးဆုံးပါ။ တကယ့် အရှိတရားကို သိချင်စိတ် ပြင်းပြနေပြီဆိုရင်၊ ကြုံတွေ့လာရတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်က အနှောင့်အယှက်တွေဆိုတာ ဘာမှ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဆန္ဒက ဦးဆောင်သွားတဲ့အတွက် အလိုလိုနေရင်း အားထုတ်မှု (ဝီရိယ) တွေ ပါလာမယ်၊ စိတ်ကလည်း အဲဒီအပေါ်မှာပဲ စူးစိုက် (စိတ္တ) နေမယ်၊ အမှားအမှန်ကိုလည်း ဉာဏ်နဲ့ စနစ်တကျ လေ့လာ (ဝီမံသာ) လာပါလိမ့်မယ်။

အချုပ်ပြောရရင်တော့ အရာအားလုံးဟာ ဆန္ဒကနေ စပါတယ်။ ကိုယ်တကယ် ဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒပြင်းပြမှုကသာလျှင် အောင်မြင်မှုဆီကို သွားတဲ့ တံခါးပေါက်ကို ဖွင့်ပေးနိုင်တာပါ။ ဒါကြောင့် ကိုယ်ဘာဖြစ်ချင်တာလဲ၊ တကယ့် အရှိတရားကို ဘယ်လောက်အထိ ထိုးထွင်းသိမြင်ချင်သလဲ ဆိုတာကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးပြီး၊ အဲဒီ ဆန္ဒကို အဓိပတိတပ်ကာ ခိုင်မာတဲ့ ခြေလှမ်းတွေနဲ့ ရှေ့ဆက်ကြဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။