မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်များကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြရာတွင် ယနေ့ခေတ်ကာလ၌ အလွန်တရာ လွဲမှားနေသော အမြင်တစ်ခုမှာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများ၊ ဘုရားစေတီများ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းကြီးများကို တည်ဆောက်ခြင်းသည်သာ သာသနာ၏ အမြင့်မားဆုံးသော လုပ်ရပ်ဟု ထင်မြင်ယူဆနေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း တောက်ပနေသော စေတီပုထိုးများနှင့် ခမ်းနားထည်ဝါသော ကျောင်းတိုက်ကြီးများကို အလွယ်တကူ မြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း၊ တကယ့်လက်တွေ့တွင် ထိုအုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အရာများသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရေးဟူသော သာသနာ၏ အနှစ်သာရစစ်စစ်ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ပါသလားဆိုသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားလေ့လာရန် အလွန်လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်ပါသည်။

အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်များ နောက်ကွယ်က သက္ကာယဒိဋ္ဌိ

လူအများစုသည် မိမိတို့၏ ချွေးနှဲစာများဖြင့် ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်ကြရာတွင် ကြီးမားသော ကုသိုလ်ကို ရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ကြပါသည်။ သို့သော် ထိုလုပ်ရပ်များ၏ နောက်ကွယ်တွင် “ငါတည်သော ဘုရား”၊ “ငါဆောက်သော ကျောင်း” ဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါဟု စွဲလမ်းသောအယူ) သည် မသိမသာ ခိုင်မာလာတတ်သည်ကို သတိမပြုမိကြပေ။ လောကရှိ ရုပ်နာမ်အားလုံးသည် အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သော သင်္ခါရတရားများသာ ဖြစ်ပြီး၊ မည်သည့်အရာမျှ မိမိအလိုအတိုင်း မစီမံနိုင်သော ‘အနတ္တ’ သဘောသာ ဖြစ်ပါသည်။ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်တို့ဖြင့် မည်မျှပင် ခိုင်ခံ့အောင် တည်ဆောက်ထားစေကာမူ ထိုအရာများသည်လည်း တစ်နေ့နေ့တွင် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးသွားမည့် ‘အနိစ္စ’ တရားများသာ ဖြစ်ပါသည်။

သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိဉာဏ် ဟူသော ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို အဆက်မပြတ် ရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤနေရာတွင် သိတတ်သောသဘောဖြစ်သည့် ဝိဉာဏ်သည်လည်း အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေသော တရားတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ရပါမည်။ ဤသို့သော အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတရားများကို မျက်ကွယ်ပြု၍ ပြင်ပရှိ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်များအပေါ်တွင်သာ သာသနာဟု အထင်မှားကာ အာရုံစိုက်နေခြင်းသည် သံသရာလည်ကြောင်း အလုပ်များကိုသာ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်နေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ရဟန်းတို့၏ မူလတာဝန်နှင့် အကြွေး

သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာသော ဘိက္ခု (ရဟန်း) တိုင်းသည် ရှင်သာမဏေပြုစဉ်ကတည်းက “သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခက လွတ်အောင် လုပ်လို၍” ဟု အတိအလင်း ကတိပြုကာ သင်္ကန်းကို တောင်းခံခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ပါသည်။ ရဟန်းတို့သည် ဒကာ၊ ဒကာမများ လှူဒါန်းသော ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး စသည့် ပစ္စည်းလေးပါးကို သုံးစွဲရာတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ကို မှီခို၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာ ရရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ် မရရှိသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတိုင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ ပစ္စည်းလေးပါးကို ချေးယူစားသောက်ထားသော အကြွေးတင်နေသူများ ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားက “သူတစ်ပါးအကြွေးရှိပါလျက်နှင့် ပြန်ဆပ်ဖို့ စိတ်ကူးမရှိသူသည် လူယုတ်မာ” ဟု ဟောကြားထားခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းများအနေဖြင့် မိမိတင်နေသော အကြွေးကို ပြန်ဆပ်ရန်အတွက် တမဂ်တဖိုလ်ရအောင် အားထုတ်မည်ဆိုသော စိတ်ကူး အမြဲရှိနေရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ် ရဟန်းအများစုသည် မိမိတို့၏ မူလတာဝန်ဖြစ်သော တရားအားထုတ်ခြင်းကို ဘေးဖယ်ထားကာ၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ ကျောင်းဆောက်ခြင်း စသည့် ကန်ထရိုက်တာများကဲ့သို့ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် အလုပ်များတွင်သာ အချိန်ကုန်နေကြသည်ကို ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့မြင်ရပါသည်။ ဤသည်မှာ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကတိပြုထားချက်ကို ဖောက်ဖျက်ရုံသာမက၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးကိုပါ မျက်ကွယ်ပြုရာ ရောက်နေပါသည်။

မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် သာသနာဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်း

အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် သာသနာမှသည် အနှစ်သာရရှိသော မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် သာသနာဆီသို့ ကူးပြောင်းနိုင်ရန်အတွက် မိရိုးဖလာ အယူအဆများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်ရပါမည်။ ဤသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် တွန်းအားတစ်ခုအနေဖြင့် “အဓိပတိတရား လေးပါး” ကို အပြည့်အဝ အသုံးချရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဆန္ဒ (Chanda) – သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်လိုသော၊ မဂ်ဖိုလ်ကို ရလိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒရှိရပါမည်။

၂။ စိတ္တ (Citta) – မဂ်ဖိုလ်ရရှိရေး ဟူသော ပန်းတိုင်တစ်ခုတည်းအပေါ်တွင်သာ စူးစိုက်ထားသော ပြတ်သားသည့် စိတ်ဓာတ်ရှိရပါမည်။

၃။ ဝီရိယ (Viriya) – လောကီအာရုံများနှင့် အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် အလုပ်များကို စွန့်လွှတ်၍ ခန္ဓာ၏ ဖြစ်ပျက်ကို အဆက်မပြတ် ရှုမှတ်ရန် မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဝီရိယ ရှိရပါမည်။

၄။ ဝီမံသာ (Vimamsa) – အကြောင်းနှင့် အကျိုးကို မှန်ကန်စွာ ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့် မိမိ၏ ရှုမှတ်မှုများကို အမြဲတစေ စစ်ဆေးနေရပါမည်။

ဤအဓိပ္ပတိတရား လေးပါးကို လက်ကိုင်ပြု၍ တရားအားထုတ်မှသာလျှင် ပုထုဇဉ်ဘဝမှသည် သောတာပန်အစရှိသော အရိယာအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) သို့ ရောက်ရှိသွားသော အရိယာသည်သာလျှင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနှင့် ဝိစိကိစ္ဆာတို့ကို အပြီးတိုင် ပယ်သတ်နိုင်ပြီး၊ အပါယ်လေးပါးသို့ ပရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်သော ဝိနိပါတိကဘေးမှ ထာဝရ လွတ်ကင်းသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်သာလျှင် မြတ်စွာဘုရား အလိုရှိအပ်သော တကယ့် သာသနာစစ်စစ် ပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ၏ အခန်းကဏ္ဍ

မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် သာသနာတော်ကြီး ပြန်လည်ထွန်းလင်းလာစေရန် ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ သာသနာကို အမှန်တကယ် ချစ်မြတ်နိုးပါက ဘုန်းကြီးများအတွက် တိုက်ကြီးများ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းထက်၊ လူအများကို သံသရာမှ လွတ်မြောက်စေမည့် ဓမ္မဒါနပြုခြင်းက အများကြီး ပို၍ အကျိုးများပါသည်။ ရဟန်းတော်များ တရားအားထုတ်နိုင်ရန် လုံလောက်သော ဓမ္မစာပေများ၊ အလုပ်ပေးတရားများကို ပံ့ပိုးလှူဒါန်းခြင်းသည် အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်များဖြင့် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ခြင်းထက် များစွာ သာလွန်မြင့်မြတ်လှပါသည်။ တကယ်တမ်း တရားအားထုတ်နေသော၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားနေသော ရဟန်းများ နှစ်သက်သည်မှာလည်း ဤကဲ့သို့သော ဓမ္မဒါနမျိုးသာ ဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဒကာ၊ ဒကာမများ အနေဖြင့် မိမိတို့၏ လှူဒါန်းမှုများကို အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်များပေါ်တွင် မြှုပ်နှံထားမည့်အစား၊ အရိယာများ များပြားလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ အမှန်တကယ် တရားအားထုတ်နေသော ရဟန်းများကိုသာ ရွေးချယ်ထောက်ပံ့သင့်ပါသည်။ ဝိနည်းကို မလိုက်နာဘဲ၊ တရားလည်း အားမထုတ်ဘဲ၊ အဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများဖြင့်သာ အချိန်ကုန်နေသော ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို မျက်စိစုံမှိတ်၍ ကိုးကွယ်နေခြင်းကို ရပ်တန်းက ရပ်ကြရပါမည်။

နိဂုံးချုပ်၍ဆိုရသော် အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော သာသနာသည် မျက်စိပသာဒအတွက် ကြည်နူးဖွယ် ကောင်းကောင်းနိုင်သော်လည်း၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက်မူ မည်သို့မျှ အထောက်အကူ မပြုနိုင်ပါ။ မြတ်စွာဘုရား လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီဖြည့်ကျင့်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ရန် မဟုတ်ဘဲ၊ သတ္တဝါဝေနေယျတို့၏ သန္တာန်၌ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်များ ပေါ်ထွန်းလာစေရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းများအနေဖြင့် မိမိတို့၏ မူလတာဝန်ဖြစ်သော ဝိပဿနာအလုပ်ကို ဆန္ဒ၊ စိတ္တ၊ ဝီရိယ၊ ဝီမံသာ ဟူသော အဓိပတိတရားများဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အားထုတ်ကြရပါမည်။

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ အနေဖြင့်လည်း ဓမ္မဒါနကိုသာ ရှေ့တန်းတင်၍ အရိယာသံဃာစစ်စစ်များ ပေါ်ထွန်းလာရေးကိုသာ ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးကြပါရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါသည်။ ဤသို့ဖြင့်သာ အကာသက်သက်ဖြစ်သော အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် သာသနာမှသည် အနှစ်သာရပြည့်ဝသော မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် သာသနာဆီသို့ အောင်မြင်စွာ ကူးပြောင်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။