ယခုလို တနင်္လာနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ အိမ်က သားသမီး မြေးတွေ ကျောင်းသွား၊ အလုပ်သွားကြလို့ အိမ်မှာ တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ်နဲ့ အေးချမ်းစွာ နားနေရတဲ့ အချိန်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေတဲ့ အချိန်၊ အထူးသဖြင့် အသက်အရွယ် အပိုင်းအခြားတစ်ခုကို ရောက်လာတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အများဆုံး ဝင်ရောက်လာတတ်တာကတော့ “အတိတ်ကာလ” တွေဆီကို ပြန်လည် တွေးတော လွင့်မျောသွားတတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ပါပဲ။

ခန္ဓာကိုယ်က ပစ္စုပ္ပန် ဧည့်ခန်းထဲမှာ ထိုင်နေပေမယ့်၊ စိတ်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ဆယ်၊ သုံးဆယ် ကာလတွေဆီကို ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ “ငါ ငယ်ငယ်တုန်းက ဘယ်လို ကျန်းမာခဲ့တာ၊ ဘယ်လို အောင်မြင်ခဲ့တာ၊ ဘယ်လို ပျော်စရာ ကောင်းခဲ့တာ” ဆိုတဲ့ အတွေးတွေနဲ့ ကြည်နူးလွမ်းဆွတ် နေတတ်သလို၊ တစ်ခါတလေကျတော့လည်း “အဲဒီတုန်းကသာ ငါ ဒီလို မဆုံးဖြတ်ခဲ့ရင်၊ အဲဒီလူက ငါ့ကို ဒီလို မလုပ်ခဲ့ရင်” ဆိုတဲ့ နောင်တတွေ၊ မကျေနပ်မှုတွေနဲ့ အတိတ်ကို ပြန်တူးဆွပြီး ပူလောင်နေတတ်ပါတယ်။

ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူများ အနေနဲ့ အသက်အရွယ်ရလာချိန်မှာ အဓိက ဒုက္ခပေးတတ်တဲ့ ဒီ “အတိတ်ကို လွမ်းဆွတ် ပူလောင်နေခြင်း” သဘောတရားကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ မည်သို့ လေ့လာမည်၊ သညာ၏ လှည့်စားမှုနောက်သို့ မပါဘဲ ဉာဏ်ဖြင့် မည်သို့ ဖြတ်တောက်မည် ဆိုသည်ကို ရှင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။

၁။ အတိတ်ကို သယ်ဆောင်လာသော ‘သညာ’ နာမ်တရား

အတိတ်ကို ပြန်တွေးမိတဲ့ အခါတိုင်း ကျနော်တို့က “ငါက ပြန်သတိရနေတာ၊ ငါ့ အတိတ်တွေ၊ ငါ့ အမှတ်တရတွေ” လို့ ထင်မှတ်ပြီး “ငါ” ကို ရှေ့တန်း တင်လိုက်ကြပါတယ်။ တကယ်တမ်း အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာကြည့်ရင်၊ အဲဒီနေရာမှာ “ငါ” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေ ဆိုတာကလည်း အဲဒီ အချိန်ကတည်းက အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်း သေဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင် အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပြန်ပေါ်လာတာက ဘာလဲ။ အဲဒါဟာ “သညာ” (မှတ်သားမှု) ဆိုတဲ့ နာမ်တရားရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် သက်သက်ပါပဲ။ သညာဆိုတာ ကိုယ် ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ အာရုံတွေကို မှတ်တမ်းတင်ပေးထားတဲ့ သဘောတရားလေး ဖြစ်ပါတယ်။ နေ့လည်ခင်း အေးအေးဆေးဆေး ရှိနေချိန်မှာ အကြောင်းတစ်ခုခု တိုက်ဆိုင်လိုက်တာနဲ့ (ဥပမာ – သီချင်းဟောင်းလေး တစ်ပုဒ် ကြားလိုက်တာ၊ ပစ္စည်းဟောင်းလေး တစ်ခု မြင်လိုက်တာ) အဲဒီ သညာက အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေကို မနောဒွါရ (စိတ်) ထဲမှာ ပြန်လည် ပေါ်လာအောင် လုပ်ဆောင်ပေးလိုက်ပါတယ်။

အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ သညာကို အကြောင်းပြုပြီး အခု လက်ရှိ စက္ကန့်လေးမှာ “တွေးသိစိတ်” (ဝိဉာဏ်) အသစ်ကလေးတွေ ဖျတ်ခနဲ ဖျတ်ခနဲ ဖြစ်ပေါ်လာတာကို ကျနော်တို့က အသိဉာဏ် မမီတဲ့အခါ “ငါ အတိတ်ကို ရောက်သွားတယ်” လို့ အထင်မှားသွားကြတာပါ။

၂။ သညာ၏ လှည့်စားမှုမှ တစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာသော လောဘနှင့် ဒေါသ

ဒီလို သညာက ဖော်ပြပေးလိုက်တဲ့ အတိတ် အကြောင်းအရာတွေနောက်ကို သတိမပါဘဲ လိုက်သွားတဲ့အခါ၊ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်သူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ ကိလေသာ မီးနှစ်ခု တောက်လောင်လာပါတော့တယ်။

လွမ်းဆွတ်ခြင်း (လောဘ): “ငါ ငယ်ငယ်တုန်းက သန်စွမ်းလိုက်တာ၊ အဲဒီတုန်းက အချိန်တွေက ပျော်စရာ ကောင်းလိုက်တာ” လို့ တွေးပြီး ကြည်နူးနေတတ်ပါတယ်။ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် စိတ်ချမ်းသာစရာလို့ ထင်ရပေမယ့်၊ ဓမ္မသဘောအရ ကြည့်ရင် ဒါဟာ ပြီးဆုံး သေဆုံးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့ အနိစ္စ တရားတွေအပေါ်မှာ “ပြန်လည် လိုချင် တပ်မက်နေတဲ့ လောဘ” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ မရနိုင်တော့တဲ့ အရာကို လိုချင်နေတဲ့အတွက် ကြာလာရင် စိတ်ဟာ ဆွေးမြေ့ပြီး ညှိုးငယ်လာတတ်ပါတယ်။

နောင်တရခြင်း (ဒေါသ): “အဲဒီတုန်းက သူက ငါ့ကို မတရား လုပ်သွားတာ၊ ငါသာ အဲဒီတုန်းက ဒီအိမ်ကို မရောင်းခဲ့ရင်” ဆိုတဲ့ အတွေးတွေ ဝင်လာရင်တော့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ ပူလောင်လာပါတော့တယ်။ အတိတ်မှာ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေကို အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပြန်လည် အသက်သွင်းပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် “ဒေါသ” မီးနဲ့ ပြန်လည် လောင်ကျွမ်းစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီ လောဘနဲ့ ဒေါသ တွေဟာ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ အချိန်တွေကို ဖျက်ဆီးပစ်ရုံသာမက၊ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲထဲမှာ ဆက်လက် နစ်မွန်းစေမယ့် အကြောင်းတရားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ အတိတ်ကို ပိုင်းခြား သိမြင်မည့် နေ့စဉ်ဘဝ စိတ္တာနုပဿနာ

သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ တစ်ယောက်ဟာ ဒီလို သညာရဲ့ လှည့်စားမှုတွေကို အလွတ်မပေးပါဘူး။ အတိတ်ကို တွေးမိတိုင်း ချက်ချင်း သတိကပ်ပြီး အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာပါတယ်။

သညာကို ဧည့်သည်လို စောင့်ကြည့်ပါ: ဆိုဖာပေါ်မှာ ထိုင်နေရင်း ငယ်ဘဝကို ပြန်တွေးမိသွားတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းထဲကို မျောမပါသွားပါနဲ့။ ချက်ချင်း စိတ်ကို နောက်ဆုတ်လိုက်ပြီး၊ “ဪ… အတိတ်ကို ပြန်ဖော်ပြနေတဲ့ သညာ (မှတ်သားမှု) နာမ်တရားလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ အရှိအတိုင်း လေ့လာ သိမှတ်လိုက်ပါ။

ဝိဉာဏ်၏ ဖြစ်ပျက်ကို ကြည့်ပါ: အဲဒီလို တွေးနေတဲ့ “သိစိတ်” (ဝိဉာဏ်) လေးဟာ အမြဲတမ်း တစ်ဆက်တည်း ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ချက်ချင်း ဖြစ်ပြီး ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတဲ့ သဘောတရား သက်သက်ပါ။ သတိနဲ့ ကြည့်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာပဲ၊ အတိတ်ကို တွေးနေတဲ့ စိတ်လေးဟာ အာဟာရ ပြတ်သွားပြီး ပျောက်ကွယ်သွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ခံစားမှုကို လေ့လာပါ: အတိတ်ကြောင့် ရင်ထဲမှာ လွမ်းဆွတ် ဆွေးမြေ့တဲ့ ဝေဒနာ ဖြစ်ဖြစ်၊ ပူလောင်တဲ့ ဝေဒနာ ဖြစ်ဖြစ် ပေါ်လာရင်လည်း “ငါ လွမ်းတယ်၊ ငါ ဝမ်းနည်းတယ်” လို့ အမည်မတပ်ဘဲ၊ “ခံစားမှု သဘောတရားလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာပါ။

ဒီလို လေ့လာပါများလာရင်၊ အတိတ်ဆိုတာ တကယ် မရှိတော့ဘူး၊ အခု လက်ရှိ ခေါင်းထဲမှာ ပေါ်လာသမျှဟာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖြစ်ပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားမယ့် သညာ နဲ့ သင်္ခါရ တရားတွေ သက်သက်ပဲ ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

၄။ အနတ္တ အမြင်နှင့် လွတ်လပ်သော ပစ္စုပ္ပန်

အရာရာဟာ ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက် သက်သက်ပဲ၊ အတိတ်က အရာတွေဟာလည်း အနိစ္စ တရားတွေချည်းပဲ၊ “ငါ” လို့ စွဲလမ်းစရာ ဘာမှ မရှိဘူး ဆိုတဲ့ အနတ္တ သဘောကို နားလည်လာတဲ့အခါ၊ အချို့က “ဒါဆိုရင် ငါ့ဘဝ ဖြတ်သန်းခဲ့ရတာတွေက ဘာအဓိပ္ပာယ်မှ မရှိတော့ဘူးပေါ့၊ အခုလည်း ဘာမှ လုပ်စရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့” လို့ အားလျော့သွားတတ်ပါတယ်။

ဒါဟာ မှားယွင်းတဲ့ ကောက်ချက်ချမှုပါ။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ အနတ္တ အမြင်ဆိုတာ ဥာဏ်ပညာနဲ့ ယှဉ်ပြီး အကောင်းဆုံးသော အကြောင်းတရားတွေကို ဖန်တီးဖို့ တွန်းအားပေးတဲ့ အမြင်မှန် ဖြစ်ပါတယ်။ အတိတ်က အမှားတွေ၊ အတွေ့အကြုံတွေကို သညာ အနေနဲ့ ပြန်ပေါ်လာတဲ့အခါ “ငါ့ အမှား၊ ငါ့ နာကျင်မှု” ဆိုတဲ့ ဒေါသ၊ သောက တွေနဲ့ မခံစားတော့ဘဲ၊ “ဒီလို အကြောင်းတရားကြောင့်၊ ဒီလို ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်ခဲ့ရတာပါလား” ဆိုတဲ့ အသိပညာ (သင်ခန်းစာ) သက်သက် အနေနဲ့သာ ယူလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ယူနိုင်တဲ့အတွက်၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပိုပြီး သတိထားနိုင်လာတယ်၊ ပိုပြီး တန်ဖိုးရှိရှိ နေထိုင်လာနိုင်ပါတယ်။

၅။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် ကျန်ရှိသော အချိန်ကို ပုံဖော်ခြင်း

အသက်အရွယ် ရလာချိန်မှာ အချိန်ဆိုတာ အင်မတန် တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ အတိတ်က သေဆုံးသွားတဲ့ ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေထဲမှာ စိတ်ကို မြှုပ်နှံထားဖို့ အချိန်မရှိတော့ပါဘူး။ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်အတွက် ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကြိုးစားရပါမယ်။

အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတာကို ခိုင်မြဲစွာ နှလုံးသွင်းထားပါ။

၁။ ဆန္ဒ: အတိတ်ကို လွမ်းဆွတ် ပူလောင်နေတဲ့ စိတ်အနှောင်အဖွဲ့တွေကနေ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ သစ္စာတရားကို ထိုးထွင်း သိမြင်လိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ ရှိရပါမယ်။

၂။ စိတ္တ: နေ့လည်ခင်း အနားယူချိန်မှာ စိတ်ကို လွတ်မထားဘဲ၊ မိမိရဲ့ စိတ် သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖောက်ပြန်မှု တစ်ခုခု အပေါ်မှာ စူးစူးစိုက်စိုက် စောင့်ကြည့်နေတဲ့ စိတ်ဓာတ် ရှိရပါမယ်။

၃။ ဝီရိယ: အတိတ် သညာတွေ ခေါင်းထဲ ဝင်လာတိုင်း၊ လောဘ ဒေါသတွေ ပေါ်လာတိုင်း အလွတ်မပေးဘဲ၊ ချက်ချင်း သတိပြန်ကပ်ပြီး “ဒါတွေဟာ ဖြစ်ပြီး ပျက်မယ့် သဘောတွေပဲ” လို့ မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လနဲ့ လေ့လာ အားထုတ်ရပါမယ်။

၄။ ဝီမံသ: “အတိတ်ဆိုတာ အခု လက်ရှိမှာ လုံးဝ မရှိတော့တဲ့ အနိစ္စ တရားတွေပါလား၊ အခု ပေါ်လာတာကလည်း ပစ္စုပ္ပန် သညာ နာမ်တရား သက်သက်ပါလား” လို့ ပညာဉာဏ်နဲ့ အစဉ်အမြဲ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဆင်ခြင် သုံးသပ်နိုင်ရပါမယ်။

နိဂုံး

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…

ဒီကနေ့ တနင်္လာနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ထဲကို ဝင်ရောက်လာတယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ အကြောင်းအရာာတွေကို လက်ရှိမှာ ရှိနေတာ လို့ မထင်လိုက်ပါနဲ့။

ခင်ဗျား လွမ်းဆွတ်နေတဲ့ ငယ်ဘဝ၊ ခင်ဗျား နာကြည်းနေတဲ့ အတိတ်က လူတွေ ဆိုတာ အခု အချိန်မှာ ဘယ်မှာမှ မရှိတော့ပါဘူး။ အားလုံးဟာ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေ အနေနဲ့ အပြီးတိုင် သေဆုံး ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ပါပြီ။ အခု ခင်ဗျား ကြုံတွေ့နေရတာဟာ ခင်ဗျားရဲ့ ကိုယ်ပိုင် “သညာ” ရဲ့ လှည့်စားမှုကို ခံနေရတာ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

သညာကို သညာမှန်း သိလိုက်ပါ။ အတိတ်ကို ပြန်တွေးတဲ့ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပျက်စီးသွားတာကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာလိုက်ပါ။ ဒါဆိုရင် ခင်ဗျားရဲ့ ကျန်ရှိနေတဲ့ ဘဝ အချိန်လေးတွေဟာ အတိတ်ရဲ့ အကျဉ်းထောင်ထဲကနေ လွတ်မြောက်သွားပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ငြိမ်းအေး တည်ငြိမ်စွာနဲ့ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီကို ဖြောင့်တန်းစွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်အလင်း တောက်ပနိုင်ကြပါစေ။

ထက်အောင်