ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများနဲ့တကွ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေကြသော ရဟန်းတော်များ အားလုံးအတွက် ယနေ့ လေးလေးနက်နက် ဆွေးနွေးတင်ပြမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ပြုလုပ်လေ့ရှိကြပြီး၊ ထိုသို့ ပြုလုပ်နေစဉ်မှာပင် မသိမသာ ဝင်ရောက်လာတတ်တဲ့ ကိလေသာ ထောင်ချောက်ကြီးတစ်ခု အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျနော်တို့ နေ့စဉ် ရေးသားမျှဝေနေတဲ့ စာစုတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဟာ လောကကြီးမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ မွန်မြတ်လှသော ရည်မှန်းချက်ကြီးသို့ တည့်မတ်စွာ ရောက်ရှိရန်အတွက် ကျွန်တော်တို့သည် အပေါ်ယံ အခွံအကာများကို ဖယ်ရှားပြီး၊ ပကတိ အရှိတရားကို ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်နိုင်ရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။ မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာများအရ အလှူအတန်း ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပေးကမ်းစွန့်ကြဲခြင်း ဟူသည် အလွန် မွန်မြတ်သော ဒါနကုသိုလ် ဖြစ်သည်ကို မည်သူမျှ ငြင်းပယ်၍ မရနိုင်ပါ။ သို့သော်လည်း ထိုကုသိုလ်အလုပ်ကို ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း ဉာဏ်မပါခဲ့လျှင်၊ ဝိပဿနာ အမြင်မပါခဲ့လျှင် ထိုအလှူဒါနသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း မဖြစ်တော့ဘဲ၊ သံသရာကို ပိုမို ရှည်လျားစေမည့်၊ “ငါ” ဟူသော အစွဲကို ပိုမို ခိုင်မာစေမည့် အကြောင်းတရားတစ်ခု အဖြစ်သို့ လုံးလုံးလျားလျား ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်ကို အထူး သတိပြုရန် လိုအပ်လှပါသည်။

၁။ အလှူဒါန နောက်ကွယ်က ပုန်းကွယ်နေသော ပညတ်အစွဲ

လူအများစုသည် အလှူအတန်း ပြုလုပ်ရာတွင် ပစ္စည်းဝတ္ထုများကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြသော်လည်း၊ မိမိ၏ အတွင်းသန္တာန်ရှိ “ငါ” ဟူသော အတ္တအစွဲ (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) ကိုမူ စွန့်လွှတ်ရန် မေ့လျော့နေတတ်ကြပါသည်။ အလှူပွဲကြီးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ်၊ သို့မဟုတ် ဆွမ်းတစ်နပ် လောင်းလှူနေစဉ်အတွင်း မိမိ၏ စိတ်အစဉ်၌ မည်သည့် အတွေးများ ဖြစ်ပေါ်နေသနည်း ဆိုသည်ကို ရိုးသားစွာ ပြန်လည် စူးစမ်းကြည့်ပါ။

“ငါ လှူနိုင်တယ်၊ ငါက အလှူဒါယကာပဲ၊ ငါ ဒီလောက် ပမာဏအထိ လှူဒါန်းနိုင်တဲ့သူ ဖြစ်တယ်” ဟူသော အတွေးများသည် စိတ်ထဲတွင် အလိုအလျောက် ဝင်ရောက်လာတတ်ပါသည်။ ဤအတွေးများ၏ ဗဟိုချက်မှာ “ငါ” ဟူသော ဇာတ်ကောင်ကြီးက အခိုင်အမာ နေရာယူထားပါသည်။ ထိုအခါ မိမိကိုယ်ကို အထင်ကြီးသော “မာန” နှင့်၊ “ငါ” တကယ် ရှိသည်ဟု မှတ်ယူထားသော “ဒိဋ္ဌိ” တို့သည် အလှူအတန်းဟူသော ကုသိုလ်အလုပ်၏ အရိပ်အောက်တွင် တိတ်တဆိတ် ပုန်းအောင်းကာ ကြီးထွားလာပါတော့သည်။

တကယ့် ပကတိ အရှိတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် လေ့လာကြည့်မည် ဆိုပါက ထိုနေရာတွင် လှူဒါန်းနေသော “ငါ”၊ လှူဒါန်းနေသော “ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ” လုံးဝ မရှိပါ။ လှူဒါန်းဖွယ်ရာ ပစ္စည်းဝတ္ထုဟူသော “ရုပ်တရား” နှင့်၊ ထိုပစ္စည်းကို စွန့်လွှတ်လိုသော စေ့ဆော်မှု “သင်္ခါရ”၊ လှူဒါန်းနေစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာသော သိစိတ် “ဝိဉာဏ်” ဟူသည့် နာမ်တရားများ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ် ပြောင်းလဲနေခြင်း သက်သက်သာ ရှိပါသည်။ ဤရုပ်နှင့် နာမ်တို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ် ဖြစ်ပေါ်နေမှု သက်သက်ဟူသော အရှိတရားကို မျက်ကွယ်ပြုလိုက်ခြင်းသည် ပညတ်လောက၏ ထောင်ချောက်ထဲသို့ လုံးလုံးလျားလျား ကျဆင်းသွားခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ မျှော်လင့်ချက် လောဘနှင့် မကျေနပ်မှု ဒေါသ

“ငါ” ဟူသော အစွဲဖြင့် ပြုလုပ်သော အလှူဒါနတိုင်းတွင် မျှော်လင့်ချက်များ မလွဲမသွေ ပါဝင်လာတတ်ပါသည်။ “ဒီလို လှူလိုက်တဲ့အတွက် နောင်ဘဝမှာ ငါ ပိုပြီး ချမ်းသာရမယ်၊ လူအများက ငါ့ကို လေးစား အသိအမှတ်ပြုရမယ်၊ ငါ့နာမည်ကို ကမ္ပည်းထိုးပေးရမယ်” ဟူသော မျှော်လင့်ချက်များသည် လိုချင်တပ်မက်မှု “လောဘ” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ အလှူအတန်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် မိမိ မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း အသိအမှတ်ပြု မခံရသောအခါ၊ သို့မဟုတ် နေရာကောင်း မရသောအခါ ချက်ချင်းဆိုသလို စိတ်ထဲတွင် ပူလောင်လာကာ မကျေနပ်မှု “ဒေါသ” များ ပေါ်လာတတ်ပါသည်။

ဤသည်မှာ လှူဒါန်းစဉ်က ပါဝင်ခဲ့သော “ငါ” ဟူသည့် အတ္တကို သွားရောက် ထိခိုက်မိသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် လောကဓံ၏ ရိုက်ခတ်မှုများပင် ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍သာ အလှူအတန်း ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း “ငါ” ဟူသော အစွဲကို ခွာချထားနိုင်မည် ဆိုပါက ဤကဲ့သို့သော ဒေါသများ၊ သောကများ လုံးဝ ဖြစ်ပေါ်လာစရာ အကြောင်း မရှိတော့ပါ။ လှူဒါန်းမှု ပြုလုပ်ပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုလှူဒါန်းသော စိတ်အစဉ်သည်လည်း ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီ ဖြစ်သောကြောင့်၊ နောက်ဆက်တွဲ ပူလောင်မှုများကင်းစင်ကာ အစစ်အမှန် ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။

၃။ အလှူပေးနေစဉ် “ဝိဉာဏ်” ၏ ဖြစ်မှုပျက်မှုကို လေ့လာခြင်း

သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ တစ်ယောက်အနေဖြင့် အလှူအတန်း ပြုလုပ်သည့် အချိန်တိုင်းကို သာမန် ကုသိုလ်ယူသည့် အချိန်အဖြစ်သာ မထားဘဲ၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်သွင်းရမည့် အကောင်းဆုံးသော အချိန်အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အလှူပေးနေစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်အစဉ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် လေ့လာ ရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

• စေ့ဆော်မှုကို လေ့လာခြင်း: ပထမဦးစွာ လှူဒါန်းလိုသော စိတ်ဆန္ဒ ပေါ်လာသည့်အခါ “ငါ လှူချင်တယ်” ဟု မယူဆဘဲ၊ “ဪ… လှူဒါန်းလိုတဲ့ စေ့ဆော်မှု (သင်္ခါရ) နာမ်တရားလေး ပေါ်လာပါလား” ဟု အရှိကို အရှိအတိုင်း လေ့လာလိုက်ပါ။

• ရုပ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို လေ့လာခြင်း: လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ကိုင်တွယ်ကာ လက်လှမ်းပေးလိုက်သောအခါ၊ ထိုလှုပ်ရှားသွားသော လက်၏ သဘောတရားကို “ရုပ်တရား၏ လှုပ်ရှားမှု” အဖြစ် ဉာဏ်ဖြင့် သိလိုက်ပါ။ ထိုပစ္စည်းနှင့် လက် ထိတွေ့နေသော အာရုံကိုလည်း ရုပ်တရား အနေဖြင့်သာ လေ့လာပါ။

• သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကို လေ့လာခြင်း: ပစ္စည်းကို ပေးကမ်းလိုက်သည့် အခိုက်အတန့်တွင် ထိုဖြစ်စဉ်ကို သိလိုက်သော “သိစိတ် (ဝိဉာဏ်)” လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါသည်။ ထိုဝိဉာဏ်လေးသည် ပေါ်လာပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချက်ချင်းဆိုသလို အစားထိုး ပျက်ကျသွားသည်ကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ “ငါ ပေးလိုက်သည်” ဟု ပိုင်ရှင် မလုပ်ပါနှင့်။

• ဝေဒနာကို လေ့လာခြင်း: လှူဒါန်းပြီးနောက် ရင်ထဲတွင် ကြည်နူးဝမ်းသာသော ခံစားမှု ပေါ်လာပါလိမ့်မည်။ ထိုကြည်နူးမှုကိုလည်း “ငါ ဝမ်းသာတယ်” ဟု ဇာတ်လမ်းမဆက်ဘဲ၊ “ဪ… ကြည်နူးသာယာတဲ့ ခံစားမှု (ဝေဒနာ) လေး ပေါ်လာပါလား” ဟု ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ စောင့်ကြည့် လေ့လာလိုက်ပါ။ ထိုဝမ်းသာစိတ်လေးသည်လည်း အမြဲတမ်း တည်ရှိမနေဘဲ ချက်ချင်း အရှိန်သေကာ ချုပ်ငြိမ်းသွားပုံကို ပြတ်ပြတ်သားသား ရှုမှတ်ပါ။

ဤသို့ စဉ်ဆက်မပြတ် လေ့လာပါက၊ အလှူအတန်း ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း၌ “ငါ” ဆိုသည့် အကောင်အထည် လုံးဝ မရှိဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာသော ရုပ်နာမ်များ၏ ဖြစ်ပျက်မှု သက်သက်သာ ရှိကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မည်။ ထိုအခါ “ငါ လှူသည်” ဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြီးသည် အလိုအလျောက် ပြုတ်ကျသွားပြီး၊ မိမိ၏ အလှူဒါနသည် သံသရာမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ကြောင်း အစစ်အမှန် ဖြစ်လာပါတော့သည်။

၄။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် လွတ်မြောက်ရာ လမ်းကို ဖောက်ခြင်း

ဤကဲ့သို့ မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာ အမှားများ၊ “ငါ” ဟူသော ပညတ်အစွဲများကို ဖောက်ထွက်ပြီး စစ်မှန်သော ဓမ္မကို လက်တွေ့ အသုံးချရာတွင် သာမန် အားထုတ်မှုလေးမျှဖြင့် လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ပါ။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်လိုပါက မိမိလိုရာ ပန်းတိုင်သို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရှိစေမည့် အောင်မြင်မှု၏ ဦးစီးဦးဆောင်ဖြစ်သော ‘အဓိပတိတရားလေးပါး’ ကို အပြည့်အဝ တပ်ဆင် အသုံးပြုရမည် ဖြစ်ပါသည်။

• ဆန္ဒာဓိပတိ: အလှူအတန်း ပြုလုပ်ရာတွင် နောင်ဘဝ လူ့ချမ်းသာ၊ နတ်ချမ်းသာများကို မျှော်လင့်မည့် အစား၊ ဤဘဝ၊ ဤခန္ဓာတွင်ပင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်လိုသော၊ အနည်းဆုံး သောတာပန် အရိယာ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလိုသော ပြင်းပြသည့်၊ နောက်မဆုတ်သော ဆန္ဒ ရှိရပါမည်။

• စိတ္တာဓိပတိ: လှူဒါန်းနေစဉ်အတွင်း လူအများ၏ အသိအမှတ်ပြုမှု၊ ချီးမွမ်းမှုများဆီသို့ စိတ်ကို အလွင့်မခံတော့ဘဲ၊ မိမိသန္တာန်တွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်နေသော ဝိဉာဏ်အပေါ်၌သာ စိတ်ကို ပြတ်သားစွာ၊ စူးစူးစိုက်စိုက် မြှုပ်နှံထားရပါမည်။

• ဝီရိယာဓိပတိ: လှူဒါန်းနေသည့် အခိုက်အတန့်တိုင်း၊ ကြည်နူးစိတ် ပေါ်လာသည့် အခိုက်အတန့်တိုင်းတွင် ထိုသိစိတ်များကို လွတ်မသွားစေရန် မနားမနေ သတိကပ်၍ လေ့လာနေသော လုံ့လဝီရိယ ရှိရပါမည်။

• ဝီမံသာဓိပတိ: ပေါ်လာသမျှသော ရုပ်နာမ် သဘောတရားများသည် အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော အကျိုးတရားများသာ ဖြစ်ပြီး၊ ခိုင်မြဲသော “ငါ” မဟုတ်ကြောင်း၊ အားလုံးသည် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားသော အနတ္တ သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို ပညာဉာဏ်ဖြင့် အမြဲမပြတ် စူးစမ်း လေ့လာနေရပါမည်။

ဤအဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အားထုတ်မည်ဆိုပါက မိမိ၏ ဒါနသည် ပညတ်အစွဲများမှ ကင်းလွတ်ပြီး ပရမတ် ဉာဏ်အမြင်သို့ ကူးပြောင်းသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တကို အဆိုးမြင်ဝါဒအဖြစ် မယူဆရန် အထူးသတိပြုခြင်း

ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်လာပြီး အလှူအတန်း ပြုလုပ်ရာတွင် “ငါ” မရှိ၊ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ် သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ ယောဂီအချို့တွင် အလွန် အန္တရာယ်ကြီးမားသော အယူအမှား တစ်ခု ဝင်ရောက်လာတတ်ပါသည်။ “အရာရာက အနတ္တပဲ၊ လှူတဲ့သူလည်း မရှိဘူး၊ အလှူခံမယ့် သူလည်း တကယ်တော့ မရှိဘူးဆိုရင်၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ လှူဒါန်း ပေးကမ်းစရာ မလိုတော့ဘူး။ ကုသိုလ်လုပ်လည်း အလကားပဲ” ဟူသော လက်မှိုင်ချသည့်၊ တာဝန်မဲ့သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) မျိုး ဖြစ်ပါသည်။

ဤနေရာတွင် အထူး သတိပြုရမည်မှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အနတ္တ ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရှိသော “ငါ” အကောင်အထည် မရှိခြင်း၊ ထာဝရ ခိုင်မြဲသော အတ္တ မရှိခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းတရားကို မှန်ကန်စွာ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည့် အလုပ်ကို ရပ်တန့်ပစ်ရန်၊ အလှူဒါန ပြုလုပ်ခြင်းများကို စွန့်ပယ်ရန် ဆိုလိုခြင်း လုံးဝ မဟုတ်ပါ။

ရုပ်နာမ်တို့၏ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေမှုကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီးနောက်၊ အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လှူဒါန်း ပေးကမ်းရာတွင်လည်း “ငါ” ဟူသော အတ္တ၊ လောဘ၊ မာန များမပါဘဲ၊ လွတ်မြောက်ရေးကိုသာ ဦးတည်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့် အကောင်းဆုံး စွန့်လွှတ်တတ်ခြင်းသည်သာ အနတ္တအမြင်ဖြင့် လောကဓံကို အမှန်ကန်ဆုံး တုံ့ပြန်ခြင်း ပင် ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်

ဤစာစုကို ဖတ်ရှုနေကြသော ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့သည် အလှူအတန်း ပြုလုပ်တိုင်း ကြီးထွားလာတတ်သော “ငါ” ဟူသည့် ပညတ်အစွဲများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရိုက်ချိုးပစ်ကြပါ။ ကုသိုလ်အလုပ် လုပ်နေသည် ဆိုသောအသိဖြင့် မိမိကိုယ်ကို လှည့်စားခြင်းမှ ကင်းလွတ်အောင် ကြိုးစားကြပါ။

လှူဒါန်းနေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်းတွင် မိမိ၏ ခန္ဓာအတွင်း၌ တရစပ် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေသော ဝိဉာဏ်လေးများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ အရှိကိုအရှိအတိုင်း လေ့လာခြင်း အလုပ်ကို အဓိပတိတရားလေးပါး အပြည့်အဝ တပ်ဆင်ကာ စဉ်ဆက်မပြတ် ကြိုးစားအားထုတ်ကြပါစို့။ စိတ်တွေ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာကလွဲပြီး ဘာမှ မရှိဘူးဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြု မြင်တွေ့ရတဲ့အခါ၊ မိမိကိုယ်ကိုယ် “ငါ” လို့ စွဲထားတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲကြီး အမြစ်ပြတ် ပြုတ်ကျပြီး သောတာပန် အရိယာအဖြစ်ကို ဧကန်မလွဲ ရောက်ရှိမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက် ကိုယ်စီကိုယ်စီ ဉာဏ်အလင်းများ ပွင့်လန်းနိုင်ကြပါစေကြောင်း လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း နှိုးဆော်အပ်ပါသည်။

အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်ပါသည်။