ယခုလို စနေနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာဟာ တစ်ပတ်တာလုံး အလုပ်ခွင်မှာ ပင်ပန်းခဲ့သမျှကို အိမ်မှာ အေးအေးဆေးဆေး အနားယူပြီး မိသားစုနဲ့ အချိန်ဖြုန်းရမယ့် အချိန်အခါလေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမျိုးသား တော်တော်များများဟာ လူကသာ အိမ်က ဆိုဖာပေါ်မှာ ရောက်နေပေမယ့်၊ စိတ်ကတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ အလုပ်ရက်တွေတုန်းက ကိုယ် ဆုံးဖြတ်ချက် မှားခဲ့တာတွေ၊ အပြောအဆို မှားခဲ့တာတွေ ဆီကို ပြန်ရောက်ပြီး အလူးအလဲ ခံစားနေရတတ်ပါတယ်။

“အဲဒီတုန်းကသာ ငါ ဒီလို မပြောခဲ့ရင် ကောင်းမှာ”၊ “ဒီလောက် လွယ်တဲ့ ကိစ္စကို ငါ ဘာလို့ မှားခဲ့ရတာလဲ”၊ “တနင်္လာနေ့ ရုံးပြန်တက်ရင် ငါ့ကို ဘယ်လိုတွေ မြင်ကြမလဲ” စတဲ့ အတွေးတွေနဲ့ နောင်တမီးတွေ တောက်လောင်နေတတ်ပါတယ်။ ကိုယ် လုပ်ခဲ့တဲ့ အမှား တစ်ခုအတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် အပြစ်တင်နေတဲ့ ဒီ နောင်တစိတ်ဟာ လူကို အင်မတန်မှ ပင်ပန်း နွမ်းနယ်စေပါတယ်။ ဒီကနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာတော့ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ အပေါင်းတို့ အနေနဲ့၊ ရင်ဘတ်ထဲကို ဓားနဲ့ ထိုးဆွနေသလို နာကျင်ရတဲ့ အဲဒီ နောင်တစိတ်ကို ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ဖြတ်တောက်မလဲ ဆိုတာကို ရှုထောင့်အသစ်၊ ဥပမာ အသစ်တွေနဲ့ ရှင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။

၁။ အသေကောင်ကို ထမ်းပိုးထားသော မောဟ

နောင်တရတယ် ဆိုတာ တကယ်တော့ ပြီးဆုံးသွားတဲ့ အတိတ်က အဖြစ်အပျက် တစ်ခုကို ပစ္စုပ္ပန်အထိ ဆွဲခေါ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် နှိပ်စက်နေခြင်း သက်သက်ပါပဲ။ လမ်းမှာ သေနေတဲ့ မြွေဟောက် တစ်ကောင်ကို တွေ့တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ မြွေက သေသွားပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်ကို အဆိပ်နဲ့ မပေါက်နိုင်တော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ မြွေသေကြီးကို ကောက်ပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အိတ်ကပ်ထဲ ထည့်ထားမယ် ဆိုရင်တော့၊ အပုပ်နံ့တွေ ထွက်လာပြီး ကိုယ်တိုင်ပဲ စိတ်ဆင်းရဲ ကိုယ်ဆင်းရဲ ဖြစ်ရပါလိမ့်မယ်။

အလုပ်ခွင်က အမှား ဆိုတာဟာလည်း အဲဒီ မြွေသေကြီးနဲ့ အတူတူပါပဲ။ အမှား လုပ်မိတာက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အဖြစ်အပျက်ဟာ အခု စနေနေ့မှာ လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ အပြီးတိုင် သေဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်တဲ့ ရုပ်နာမ် အဟောင်းတွေ သက်သက်ပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ သေဆုံးသွားတဲ့ အဖြစ်အပျက်ကြီးကို “ငါ မှားခဲ့တယ်” ဆိုတဲ့ မောဟ နဲ့ အိတ်ကပ်ထဲ ထည့်ပြီး စနေနေ့ အိမ်အထိ သယ်လာတဲ့ အခါ၊ နောင်တ ဆိုတဲ့ အပုပ်နံ့တွေ ထွက်လာပြီး မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန် အချိန်လေးကိုပါ ရောဂါ ကူးစက်စေပါတော့တယ်။

၂။ နောင်တစိတ်၏ နောက်ကွယ်မှ အရှိတရားကို လေ့လာခြင်း

ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်နေတဲ့ အဲဒီ ပူလောင်မှုကြီးကို ငြိမ်းသတ်ချင်ရင်၊ ဇာတ်လမ်းနောက်ကို ဆက်မလိုက်ဘဲ အဲဒီ စိတ်အခြေအနေကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း လေ့လာကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ “ငါ မှားသွားပြီ” ဆိုတဲ့ အတွေးဟာ ဘယ်ကနေ လာသလဲ။

တကယ်တမ်း ကျနော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာက… အတိတ်က အဖြစ်အပျက်ကို သညာ (မှတ်သားမှု) က ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါတယ်။ အဲဒီလို ဖော်ပြပေးလိုက်တဲ့ မှတ်ဉာဏ်ကို ဝိဉာဏ် (သိစိတ်) က ဖျတ်ခနဲ သိလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီလို သိလိုက်တဲ့ အချိန်မှာပဲ “ငါ လူညံ့၊ ငါ့ သိက္ခာကျပြီ” လို့ အတ္တ နဲ့ ဆုပ်ကိုင်လိုက်တဲ့ အတွက်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် မကျေနပ်တဲ့ ဒေါသ (နောင်တ) နဲ့ ပူလောင်တဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ ချက်ချင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။

ဒီ ဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးဟာ ယခု လက်ရှိ စက္ကန့်လေးမှာမှ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ အသစ်တဖန် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အတိတ်က အမှားကြီး ပြန်ရှင်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး အသစ် ဖြစ်လာတာပါ။ ဒီ သဘောတရားကို သေချာ နားလည်ထားဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။

၃။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်တွင် နောင်တကို ဖြတ်တောက်ခြင်း

နောင်တရနေတဲ့ အချိန်မှာ ရုပ်ရှင်ကြည့်တာ၊ သီချင်းနားထောင်တာ၊ အရက်သောက်တာ စတဲ့ အပြင်ဘက် အာရုံတွေနဲ့ ထွက်ပြေးလို့ မရပါဘူး။ အဲဒါတွေက ခဏတာ မေ့ဆေးပေးထားသလို ဖြစ်ပြီး၊ အာရုံပြတ်သွားတာနဲ့ နောင်တက ပိုပြီး ပြင်းထန်စွာ ပြန်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ အမြစ်ပြတ်ချင်ရင် ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက်ရပါမယ်။

အတွေးကို ရပ်ပြီး ခံစားမှုကို ကြည့်ပါ: “ငါသာ အဲဒီလို မလုပ်ခဲ့ရင်…” ဆိုပြီး တွေးနေတဲ့ အတွေး ဇာတ်လမ်း (ပညတ်) ကို ချက်ချင်း ဖြတ်ချလိုက်ပါ။ အဲဒီအစား ရင်ဘတ်ထဲမှာ ခံစားနေရတဲ့ တင်းကျပ်မှု၊ ပူလောင်မှု၊ လေးလံမှု ဆိုတဲ့ အရှိတရား (ပရမတ်) ဆီကို အာရုံ ပြောင်းတင်လိုက်ပါ။

ဝိဉာဏ်ကို ဧည့်သည်လို စောင့်ကြည့်ပါ: ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ချင်နေတဲ့ စိတ်၊ ပူလောင်နေတဲ့ စိတ်လေးကို “ဒါ ငါ့စိတ်၊ ငါ နောင်တရနေတာ” လို့ မယူဆပါနဲ့။ “ဪ… အခု ငါ့သန္တာန်မှာ နောင်တရတဲ့ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ခပ်ခွာခွာလေးကနေ ဧည့်သည် တစ်ယောက်ကို ကြည့်သလို စောင့်ကြည့် လေ့လာလိုက်ပါ။

ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားသော သဘောကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ: အဲဒီလို ဉာဏ်နဲ့ စူးစိုက် ကြည့်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာပဲ၊ အလွန် ပူလောင်လှပါတယ် ဆိုတဲ့ နောင်တစိတ်ဟာ အခိုင်အမာ တည်ရှိနေတဲ့ “ငါ” မဟုတ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်လည် ပျက်စီးသွားတဲ့ သဘောတရား သက်သက်ပါလား ဆိုတာကို တွေ့မြင်ရပါလိမ့်မယ်။

ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်တဲ့ စိတ်ကလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို တစ်ခါ မြင်လိုက်တာနဲ့၊ အတိတ်က အမှား ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်ကနေ အလိုလို လျှောကျ သွားပါလိမ့်မယ်။ နောင်တ ဆိုတာ “ငါ လုပ်ခဲ့တာ” လို့ အတ္တ နဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားမှသာ လောင်ကျွမ်းခွင့် ရတဲ့ မီးတောက် ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာလိုက်တာနဲ့ လောင်စာ ပြတ်ပြီး ငြိမ်းအေးသွားပါတော့တယ်။

၄။ အနတ္တ အမြင်ကို အလွဲမသုံးစားစေရေး

ဒီလို နောင်တစိတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ဖယ်ရှားလိုက်နိုင်တဲ့ အခါ၊ အချို့သော ဝိပဿနာ အားထုတ်သူတွေ အနေနဲ့ အတွေးချော်သွားတတ်တဲ့ အပိုင်းလေး တစ်ခု ရှိပါတယ်။

“အတိတ် ဆိုတာလည်း တကယ် မရှိတော့ဘူး၊ နောင်တရတဲ့ စိတ်ဆိုတာလည်း ဝိဉာဏ် ဖြစ်ပျက် သက်သက်ပဲ၊ အရာရာဟာ အနတ္တ တွေချည်းပဲ ဆိုရင်… ငါ အလုပ်မှာ အမှားလုပ်မိတာလည်း ငါ လုပ်တာ မဟုတ်ဘူးပေါ့၊ ပြင်ဆင်စရာလည်း မလိုတော့ဘူးပေါ့” လို့ တွေးတောတတ်ကြပါတယ်။ မိမိရဲ့ အမှားကို တာဝန်မယူချင်တဲ့ စိတ်က ဓမ္မကို အကာအကွယ် ယူလိုက်တာပါ။

ဒါဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးမားတဲ့ မိစ္ဆာအယူအဆပါ။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။

မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတဲ့ အနတ္တ ဆိုတာ ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေကို တာဝန်မဲ့ လျစ်လျူရှုထားဖို့ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ မှားတယ်” ဆိုတဲ့ ပူလောင်တဲ့ အတ္တကို ဖယ်ရှားခိုင်းတာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ “အကြောင်းတရား မှားယွင်းရင်၊ အကျိုးတရား ဆိုးရွားမယ်” ဆိုတဲ့ သဘာဝ နိယာမကတော့ အတိအကျကို အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။ ကိုယ် မှားခဲ့တဲ့ ကိစ္စအတွက် အလုပ်ခွင်မှာ ဆုံးရှုံးမှုတွေ ရှိလာနိုင်သလို၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အနတ္တကို တကယ် နားလည်သူဟာ အမှားကို ပစ်မထားပါဘူး။ အရင်ကလို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဒေါသတကြီး အပြစ်တင်ပြီး ပူလောင်နေတာ မျိုး မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ပူလောင်မှု ကင်းစင်သွားတဲ့ ဉာဏ်အမြင်နဲ့ အဲဒီ အမှားကို ဘယ်လို ပြန်လည် ကုစားမလဲ ဆိုတာကို အေးအေးဆေးဆေး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် စဉ်းစား အဖြေရှာတတ်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် အမှားကို သင်ခန်းစာ အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း

ပူလောင်နေတဲ့ နောင်တစိတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ဖယ်ရှားပြီးတဲ့နောက်၊ အဲဒီ ပြီးခဲ့တဲ့ အမှားကို မိမိရဲ့ ဘဝ တိုးတက်ရေး အတွက် ဘယ်လို ပြန်လည် အသုံးချမလဲ။ သာမန်အားဖြင့် ကြီးပွားရေး လမ်းစဉ်မှာ အခြားစကားလုံးတွေ သုံးကြပေမယ့်၊ တကယ့် လွတ်မြောက်ရေးနဲ့ ယှဉ်တဲ့ အောင်မြင်မှု အတွက်ကတော့ အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတဲ့ သစ္စာစကားကသာ အခိုင်မာဆုံး လမ်းညွှန်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။

အလုပ်မှာ မှားယွင်းမှုတွေ ဖြစ်လာတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်မတင်ဘဲ အောက်ပါ အဓိပတိတရား လေးပါးနဲ့ ပြန်လည် တည်ဆောက်ပါ။

၁။ ဆန္ဒ: ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လူညံ့လို့ သတ်မှတ်မယ့် အစား၊ “ဒီ အမှားမျိုး နောက်တစ်ခါ ထပ်မဖြစ်အောင် အကောင်းဆုံး ကြိုးစား ပြင်ဆင်မယ်” ဆိုတဲ့ သန့်ရှင်းတဲ့ လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ် (ဆန္ဒ) ကို မွေးမြူပါ။ အမှားကို သင်ခန်းစာ တစ်ခု အဖြစ် တန်ဖိုးထားတဲ့ ဆန္ဒ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ စိတ္တ: အတိတ်က မှားခဲ့တာတွေကို ပြန်တွေးပြီး စိတ်မလွင့်တော့ဘဲ၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ အဲဒီ အမှားကို ပြန်လည် ကုစားဖို့ ဘာတွေ လုပ်ရမလဲ ဆိုတဲ့ ဖြေရှင်းချက် အပေါ်မှာသာ မျက်ခြည်မပြတ် စူးစူးစိုက်စိုက် ကပ်ထားတဲ့ စိတ်အင်အား (စိတ္တ) ကို တည်ဆောက်ပါ။

၃။ ဝီရိယ: အမှား လုပ်မိတဲ့အတွက် အထက်လူကြီးက ဆူပူတာ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက အပြစ်တင်တာမျိုး ကြုံလာရရင်လည်း စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ၊ လိုအပ်တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကို မလျှော့သော ဇွဲ (ဝီရိယ) ဖြင့် အဖန်ဖန် ပြန်လည် ကြိုးစား အားထုတ်ပါ။

၄။ ဝီမံသ: “ဘာဖြစ်လို့ ဒီအမှား ဖြစ်သွားရတာလဲ၊ အချက်အလက် မစုံလင်လို့လား၊ သတိလွတ်သွားလို့လား” ဆိုတာကို အတ္တ မပါဘဲ ပညာဉာဏ် သက်သက်ဖြင့် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာနိုင်စွမ်း (ဝီမံသ) ကို အသုံးချပါ။ ဒီလို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာနိုင်ရင် အမှား တစ်ခုဟာ နောက်ထပ် အောင်မြင်မှု အသစ်တွေအတွက် အဖိုးတန်ဆုံး လမ်းပြမြေပုံ တစ်ခု ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်。

နိဂုံး

ဥပါသကာ အပေါင်းတို့…

လောကကြီးမှာ အလုပ်လုပ်နေသူတိုင်း အမှားနဲ့ ကင်းနိုင်တဲ့သူ ဆိုတာ တစ်ယောက်မှ မရှိပါဘူး။ အရေးကြီးတာက အဲဒီ အမှားကို ဘယ်လို စိတ်အခြေအနေနဲ့ တုံ့ပြန်သလဲ ဆိုတာပါပဲ။ အမှားကို “ငါ” လို့ ဆုပ်ကိုင်လိုက်ရင် တောက်လောင်စရာ နောင်တမီး ဖြစ်သွားပြီး၊ အမှားကို သဘာဝတရား သက်သက်လို့ မြင်ရင်တော့ ရင့်ကျက်ခြင်းကို ပေးစွမ်းတဲ့ ဆရာကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ချင်စိတ်တွေ ဝင်လာတိုင်း၊ စနေနေ့ရဲ့ အေးချမ်းတဲ့ အချိန်လေးကို အဖျက်ဆီး မခံပါနဲ့။ ချက်ချင်း ဉာဏ်နဲ့ ဖမ်းလိုက်ပါ။ အတိတ်ဆိုတာ တကယ် မရှိတော့ပါဘူး။ နောင်တ ဆိုတာလည်း ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖျတ်ခနဲ ပေါ်လာတဲ့ ဝိဉာဏ် ဖြစ်ပျက် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီ အသိဉာဏ်လေးနဲ့ နောင်တကို ဖြတ်တောက်လိုက်တာနဲ့၊ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ဟာ ချက်ချင်း ပေါ့ပါး လွတ်လပ်သွားပါလိမ့်မယ်။ အေးချမ်းသွားတဲ့ စိတ်အခံ ပေါ်မှာ အဓိပတိတရား လေးပါးကို တပ်ဆင်ပြီး၊ အလုပ်ခွင်က အမှားတွေကို ခွန်အား အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်ပါ။ ဒါဆိုရင် ခင်ဗျားရဲ့ ဘဝဟာ လောကီ ကြီးပွားရေးမှာရော၊ လောကုတ္တရာ လွတ်မြောက်ရေးမှာပါ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ဖြောင့်တန်းစွာ တိုးတက်နေမှာ မလွဲဧကန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်အလင်း တောက်ပနိုင်ကြပါစေ။

ထက်အောင်