ဝိပဿနာ အလုပ်ကို မနားမနေ ကြိုးစားပမ်းစား အားထုတ်နေကြတဲ့ ရဟန်းရှင်လူ ဓမ္မမိတ်ဆွေများအားလုံး ယခုလို နေ့လည်ခင်း အချိန်သမယလေးမှာ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး အေးချမ်းကြပါစေ။ ကျနော်တို့ လျှောက်လှမ်းနေတဲ့ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ အဓိကကျတဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာဖို့ဆိုရင်၊ တကယ့် လက်တွေ့ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ ကျနော်တို့ရဲ့ စိတ်နေသဘောထား (Attitude) ဟာ အင်မတန်မှ အရေးကြီးလှပါတယ်။ လောကမှာ လူအများစု ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ၊ သောကတွေရဲ့ အဓိက ရေသောက်မြစ်ဟာ တကယ်တော့ “အရှိတရားကို အရှိအတိုင်း လက်မခံနိုင်ခြင်း” ဆိုတဲ့ အချက်ကနေ စတင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အရှိတရားကို လက်မခံဘဲ ငြင်းဆန်နေမှုကနေ ဘယ်လို ဆင်းရဲတွေ ဖြစ်လာသလဲ၊ ပြီးတော့ အဲဒီ အရှိတရားကို အရှိတိုင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လက်ခံလိုက်တဲ့ တစ်စက္ကန့်မှာပဲ၊ လွတ်မြောက်မှုဆီကို ဦးတည်သွားတဲ့ ဘယ်လောက်တောင် ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီး ပေါ်ထွက်လာသလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်း တင်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ အရှိတရားကို ငြင်းဆန်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ရသော ဘဝများ

ကျနော်တို့ ပုထုဇဉ် လူသားတွေဟာ မွေးဖွားလာကတည်းက ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို “ငါ့ကိုယ်ကြီး”၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို “ငါ့စိတ်” လို့ အခိုင်အမာ ယူဆထားကြပါတယ်။ အရာရာဟာ တည်မြဲနေတယ်၊ လှပနေတယ်၊ ငါ့အလိုကျ စီမံခန့်ခွဲလို့ ရတယ်လို့ အထင်မှားပြီး ဘဝကို ဖြတ်သန်းနေကြတာပါ။ ဒါပေမယ့် လောကရဲ့ ပကတိ အရှိတရားကတော့ အဲဒီလို လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရာရာဟာ စက္ကန့်မလပ် ပြောင်းလဲနေတယ်၊ ဖောက်ပြန်နေတယ်၊ ပျက်စီးနေပါတယ်။

ဒီလို အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲ ဖောက်ပြန်နေတဲ့ သဘာဝတရားကြီးကို “မပြောင်းလဲပါစေနဲ့၊ မအိုပါစေနဲ့၊ မနာပါစေနဲ့၊ မသေပါစေနဲ့၊ ငါ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အရာတွေ ငါ့လက်ထဲကနေ မထွက်သွားပါစေနဲ့” လို့ အတင်းအကျပ် ဆုပ်ကိုင်ထားချင်တဲ့ ဆန္ဒဟာ အရှိတရားကို ငြင်းဆန်နေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အရှိတရားကို ငြင်းဆန်လေလေ၊ ပူလောင်မှုနဲ့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုက ပိုကြီးမားလေလေ ပါပဲ။

ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ရှင်းပြရရင်- ပင်လယ်ကမ်းခြေမှာ သဲတွေနဲ့ ရဲတိုက်ကြီး ဆောက်နေတဲ့ ကလေးငယ် တစ်ယောက်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ကလေးငယ်ဟာ အဲဒီ သဲရဲတိုက်ကြီးကို အရမ်း မြတ်နိုးတယ်။ သူ့အပိုင်လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။ ဒါပေမယ့် ပင်လယ်ရေဒီရေ တက်လာတဲ့အခါ လှိုင်းလုံးတွေက သဲရဲတိုက်ကို လာပုတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပင်လယ်ရဲ့ ပကတိ အရှိတရားပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ကလေးငယ်က “ငါ့ရဲတိုက်ကို မဖျက်နဲ့” ဆိုပြီး လှိုင်းလုံးတွေကို လက်နဲ့ သွားကာတယ်၊ ရေတွေကို အတင်း တွန်းထုတ်ဖို့ ကြိုးစားပါတယ်။ လှိုင်းလုံးတွေကို တားဆီးဖို့ ကြိုးစားတာဟာ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား။ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ သူ ဘယ်လောက်ပဲ ငိုယိုပြီး တားဆီးပါစေ၊ သဲရဲတိုက်ကြီးကတော့ ရေထဲ ပါသွားမှာပါပဲ။ ကလေးငယ် တွေ့ကြုံရတဲ့ ဝမ်းနည်းမှု၊ ဒေါသထွက်မှု၊ ပူလောင်မှု တွေဟာ လှိုင်းလုံးတွေကြောင့် ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ လှိုင်းလာရင် သဲရဲတိုက် ပျက်မယ် ဆိုတဲ့ “အရှိတရားကို အရှိတိုင်း လက်မခံနိုင်တဲ့” သူ့ရဲ့ ငြင်းဆန်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ရတာပါ။

ကျနော်တို့ လူကြီးတွေရဲ့ ဘဝဟာလည်း အဲဒီ ကလေးငယ်နဲ့ အတိအကျ တူပါတယ်။ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း၊ ကွဲကွာခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း ဆိုတဲ့ သဘာဝ လှိုင်းလုံးကြီးတွေ ဝင်လာတဲ့အခါ၊ အဲဒီ အရှိတရားကို လက်မခံနိုင်ဘဲ ငိုယို ပူဆွေးပြီး အတင်းအကျပ် တားဆီးဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ အဲဒီလို ငြင်းဆန်နေသရွေ့ ကျနော်တို့ရဲ့ ဘဝတွေဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲထဲမှာ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် နစ်မွန်းနေဦးမှာ အသေအချာပါပဲ။

၂။ ခန္ဓာအတွင်းမှ အရှိတရားကို တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်း

ဒီလို ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ဆိုရင် ကျနော်တို့ လုပ်ရမယ့် တစ်ခုတည်းသော အလုပ်က အရှိတရားကို ငြင်းဆန်နေတာတွေ ရပ်တန့်ပြီး၊ အရှိကို အရှိတိုင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လက်ခံဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လက်ခံဖို့အတွက်ဆိုရင် အရှိတရား ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းပြီး သိမြင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာ အားထုတ်တယ်ဆိုတာ အပြင်ဘက် လောကကြီးကို သွားပြီး ပြင်ဆင်နေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းပိုင်းမှာ တကယ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်ကို သေသေချာချာ လေ့လာကြည့်လိုက်ရင်၊ အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ ရုပ်တရားနဲ့ အာရုံကို သိတတ်တဲ့ နာမ်တရား ဆိုတဲ့ နှစ်မျိုးတည်းကိုသာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ရုပ်တရားကို လေ့လာခြင်း- ကျနော်တို့ “ငါ့ကိုယ်ကြီး” လို့ အမည်တပ်ထားတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ဟာ တကယ်တမ်းမှာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး စက္ကန့်မလပ် ဖောက်ပြန်နေတဲ့ သဘောတရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားထိုင်နေရင်း ဒူးက နာလာတယ်၊ ခြေသလုံးက ကျင်လာတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ ယောဂီ အများစုက “ငါ နာတယ်၊ ဘယ်တော့များမှ ပျောက်မလဲ” ဆိုပြီး အဲဒီ နာကျင်မှုကို မလိုလားတဲ့ ဒေါသစိတ်နဲ့ ငြင်းဆန်ကြပါတယ်။ အတင်းအကျပ် ပျောက်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားကြပါတယ်။ ဒါဟာ အရှိတရားကို လက်မခံတာပါပဲ။

တကယ့် ဝိပဿနာ ယောဂီကတော့ အဲဒီလို မလုပ်ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ နာကျင်မှု ပေါ်လာတဲ့အခါ၊ “ဒါဟာ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ရုပ်ရဲ့ သဘာဝတစ်ခု ပေါ်လာတာပဲ” လို့ အရှိကို အရှိတိုင်း လက်ခံလိုက်ပါတယ်။ နာကျင်မှုကို ပျောက်အောင် မလုပ်သလို၊ ပိုနာအောင်လည်း မလုပ်ပါဘူး။ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်း လုံးဝ မရှိဘဲ၊ အဲဒီ နာကျင်မှု တိုးလာတာ၊ လျော့သွားတာ၊ ပြောင်းလဲသွားတာတွေကို ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ လေ့လာ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါတယ်။ ဒီလို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် ရုပ်တရားဟာ ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ဖောက်ပြန်နေတဲ့ အရှိတရား သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို တိုက်ရိုက် သိမြင်လာပါတယ်။

နာမ်တရား (ဝိဉာဏ်) ကို လေ့လာခြင်း- ရုပ်တရားလိုပဲ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီးပျက်နေတာကတော့ သိမှုသဘောတရားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်မိတဲ့အခါ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာပါတယ်။ နားနဲ့ အသံ တိုက်မိတဲ့အခါ ကြားသိစိတ် ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီလို အာရုံကို သိတတ်တဲ့ သဘောကို ဝိဉာဏ် လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီ ဝိဉာဏ် ကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့၊ နောက်ဘဝကို ကူးပြောင်းသွားမယ့် ခိုင်မာတဲ့ အရာမျိုး လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး အကြောင်းကုန်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားတွေချည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားအားထုတ်နေရင်း စိတ်က ပြန့်လွင့်သွားတယ်၊ အတိတ်က အကြောင်းတွေကို ပြန်တွေးမိတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအခါမှာ “ငါ တရားထိုင်တာ စိတ်မငြိမ်ဘူး၊ ငါတော့ တရားရမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး” ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်တာဟာ အရှိတရားကို ငြင်းဆန်တာပါပဲ။ စိတ်ဆိုတာ အာရုံရှိရာကို သွားတတ်တဲ့ သဘာဝ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ သဘာဝကို အရှိအတိုင်း လက်ခံရပါမယ်။ “ဪ… ကြံတွေးတတ်တဲ့ ဝိဉာဏ် ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ သိလိုက်ပါ။ ဒေါသထွက်စရာ တွေးမိရင်လည်း “ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ အရှိအတိုင်း လေ့လာလိုက်ပါ။ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ပြီး အတင်းအကျပ် ဖမ်းချုပ်ဖို့ မကြိုးစားဘဲ၊ အဲဒီ ဝိဉာဏ် ကလေးတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာနဲ့ ပျက်စီးသွားတာကိုသာ အစအဆုံး မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။

၃။ အရှိတရားကို လက်ခံလိုက်ချိန်တွင် ပွင့်လင်းလာသော ဉာဏ်အမြင်

ဒီလို ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ရုပ်တရားနဲ့၊ သိတတ်တဲ့ ဝိဉာဏ် တို့ရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း ကင်းကင်းနဲ့ မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာပါများလာတဲ့အခါ၊ ယောဂီရဲ့ အတွင်းသန္တာန်မှာ အံ့ဩဖွယ်ရာ အပြောင်းအလဲကြီး တစ်ခု စတင် ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အရင်က အတင်းအကျပ် ငြင်းဆန်နေခဲ့တဲ့ စိတ်တွေ ပြေလျော့သွားပြီး၊ အရှိတရားကို အရှိတိုင်း အပြည့်အဝ လက်ခံနိုင်တဲ့ သတ္တိတွေ ပေါ်လာပါတယ်။

အဲဒီလို လက်ခံလိုက်နိုင်တဲ့ တစ်စက္ကန့်မှာပဲ၊ ယောဂီရဲ့ ဉာဏ်ထဲမှာ လောကကြီးရဲ့ ပကတိ အမှန်တရားကြီး သုံးရပ်ဟာ နေမင်းကြီး ထွက်ပေါ်လာသလို ထွန်းလင်း တောက်ပလာပါတော့တယ်။

ပထမဆုံး အနေနဲ့- ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နာကျင်မှုတွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ၊ ပြန့်လွင့်တဲ့ စိတ်တွေ၊ တွေးတောတဲ့ ဝိဉာဏ် တွေ အားလုံးဟာ ဘယ်အရာတစ်ခုမှ တစ်စက္ကန့်လေးတောင် ငြိမ်သက်မနေဘဲ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်စီးနေပါလား ဆိုတဲ့ တည်တံ့မှုမရှိတဲ့ “အနိစ္စ” သဘောကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ မနေ့က ငါနဲ့ ဒီနေ့ ငါဟာ မတူဘူး၊ ခုနက စိတ်နဲ့ အခု စိတ်ဟာ မတူဘူး ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလာပါတယ်။

ဒုတိယ အနေနဲ့- အဲဒီလို အမြဲတမ်း ပျက်စီးနေတဲ့၊ ရပ်တန့်လို့ မရတဲ့ အရာတွေဟာ လိုချင်မက်မောစရာ၊ တွယ်တာစရာ၊ အားကိုးစရာ လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ၊ ပျက်စီးခြင်းနဲ့ အမြဲတမ်း နှိပ်စက်နေတဲ့ စက်ဆုပ်စရာ၊ အသုံးမကျတဲ့ “ဒုက္ခ” သဘောသာ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

တတိယနဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အချက်အနေနဲ့- “ငါပိုင်တဲ့ စိတ်”၊ “ငါခိုင်းလို့ ရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါလား၊ အရာရာဟာ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့၊ အစိုးမရတဲ့ သဘာဝတရား သက်သက်သာ ပါလား ဆိုတဲ့ “အနတ္တ” သဘောကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။

အရာရာဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုမရှိ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ တရားတွေသာ ဖြစ်တယ်လို့ ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားတဲ့အခါ၊ အစကတည်းက “ငါ” ဆိုတဲ့ သတ္တဝါ လုံးဝ မရှိခဲ့ဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တရားတွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို “ငါ” လို့ ကြောင်တောင်ကန်းပြီး အထင်မှားနေခဲ့တာပါလား ဆိုတာကို ရင်ထဲကနေ လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ သဘောပေါက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ “ငါ” လို့ အခိုင်အမာ ယူဆထားတဲ့ ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) ဟာ အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။

၄။ တောမီးလောင်ရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော သတ္တဝါ (ဥပမာ)

အရှိတရားကို လက်ခံလိုက်တဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို သေချာ နားလည်သွားအောင် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ဆက်လက် တင်ပြချင်ပါတယ်။

လူတစ်ယောက်ဟာ သစ်ပင် ပန်းမန်တွေနဲ့ လှပနေတဲ့ တောအုပ်ကြီး တစ်ခုထဲမှာ မျက်စိလည် လမ်းမှား ရောက်ရှိနေတယ် ဆိုပါစို့။ အစပိုင်းမှာတော့ အဲဒီလူဟာ တောအုပ်ကြီးရဲ့ အလှအပတွေမှာ သာယာပြီး၊ ပန်းလေးတွေ ခူးလိုက်၊ သစ်သီးလေးတွေ စားလိုက်နဲ့ ပျော်ရွှင်နေပါတယ်။ သူဟာ တောအုပ်ထဲကနေ ထွက်ဖို့ လုံးဝ ရည်ရွယ်ချက် မရှိပါဘူး။

ဒါပေမယ့် ရုတ်တရက် တောမီး ကြီးလောင်လာပါတယ်။ မီးတောက်တွေက သစ်ပင်တွေကို ဝါးမြိုလာတယ်၊ အပူရှိန်တွေ ပြင်းထန်လာတယ်၊ မီးခိုးတွေကြောင့် အသက်ရှူရ ကြပ်လာပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အဲဒီလူဟာ “ဒီတောအုပ်ကြီးက လှပါတယ်၊ မီးမလောင်ပါဘူး၊ ခဏနေရင် အေးသွားမှာပါ” ဆိုပြီး အရှိတရားကို ငြင်းဆန်နေမယ် ဆိုရင် သူဟာ မီးလောင်ပြီး သေဆုံးရမှာ အသေအချာပါပဲ။

ဒါပေမယ့် အဲဒီလူဟာ “ဒီတောအုပ်ကြီးဟာ တကယ် မီးလောင်နေပြီ၊ ပူလောင်နေပြီ၊ ဒီနေရာမှာ ဆက်နေရင် ငါ သေရတော့မယ်” ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လက်ခံလိုက်တဲ့ တစ်စက္ကန့်မှာပဲ၊ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အရင်က တစ်ခါမှ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ အလွန် ပြင်းထန်ပြီး ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီး တစ်ခု ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ အဲဒီ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ “ဒီ မီးလောင်နေတဲ့ တောအုပ်ကြီးထဲကနေ မရရအောင် အမြန်ဆုံး လွတ်မြောက်အောင် ရုန်းထွက်မယ်” ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပါပဲ။ အဲဒီ ရည်ရွယ်ချက် ပေါ်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ သူဟာ ပန်းလေးတွေ ခူးဖို့၊ သစ်သီးတွေ စားဖို့ လုံးဝ စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ၊ ထွက်ပေါက်ကိုသာ အစွမ်းကုန် ရှာဖွေပြီး ရှိသမျှ ခွန်အားနဲ့ ပြေးလွှားပါတော့တယ်။

ကျနော်တို့ရဲ့ သံသရာ ခရီးစဉ်ဟာလည်း အဲဒီ တောအုပ်ကြီးနဲ့ အတိအကျ တူပါတယ်။ ပုထုဇဉ် အနေနဲ့ ရှိနေစဉ်မှာ ကျနော်တို့ဟာ လောကီ အာရုံ ကာမဂုဏ်တွေ၊ ရာထူး အာဏာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ဆိုတဲ့ ပန်းလေးတွေ၊ သစ်သီးလေးတွေကို သာယာပြီး သံသရာထဲမှာ ပျော်မွေ့နေကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အရှိတရားကို လေ့လာလိုက်တဲ့အခါ၊ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးနဲ့ လောကကြီးဟာ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း၊ ကွဲကွာခြင်း ဆိုတဲ့ မီးတောက်တွေနဲ့ အမြဲတမ်း ပူလောင်နေတယ် ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်လိုက်ရပါတယ်။

အရာရာဟာ မမြဲဘူး၊ ဆင်းရဲတယ်၊ အစိုးမရဘူး ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို အပြည့်အဝ လက်ခံလိုက်နိုင်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာပဲ၊ ယောဂီရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ အရင်က တစ်ခါမှ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့၊ ဘယ်အရာကမှ ဖြိုခွင်းလို့ မရတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီး တစ်ခု ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဒီ ဒုက္ခတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတဲ့၊ မီးလောင်နေတဲ့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကြီးထဲကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရမယ်၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မရရအောင် မျက်မှောက်ပြုရမယ်” ဆိုတဲ့ မွန်မြတ်လှတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရည်ရွယ်ချက်ဟာ ယုံကြည်မှု သက်သက်နဲ့ တောင်းဆုပြုနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ပကတိ အရှိတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်မှုကနေ ပေါက်ဖွားလာတဲ့အတွက် ဘယ်တော့မှ နောက်ဆုတ်သွားမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။

၅။ ရည်ရွယ်ချက် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း နှင့် ရဟန်းတော်များ၏ တာဝန်

ဒီလို ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပေါ်လာပြီဆိုရင် အဲဒီ ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ဖို့အတွက် ဆက်လက် ကြိုးပမ်းရပါမယ်။ လွတ်မြောက်လိုတဲ့ စိတ်ရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘဲ၊ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် သဘာဝတွေကို မျက်ခြည်မပြတ် ဆက်လက် လေ့လာ စောင့်ကြည့်နေရပါမယ်။

ဒီနေရာမှာ သာသနာ့ဘောင်ကို ဝင်ရောက်လာကြတဲ့ ရဟန်းတော်များနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလေးအနက် ထောက်ပြချင်ပါတယ်။ ရဟန်း အရိယာများ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက်ဆိုရင်၊ ရဟန်းတော်များ ကိုယ်တိုင်က အရှိတရားကို လက်ခံပြီး ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို တည်ဆောက်ဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ ရဟန်းဝတ်တယ်ဆိုတာ ကိုရင်ဝတ်စဉ်ကတည်းက “သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခက လွတ်အောင် လုပ်လို၍ အရှင်ဘုရားလက်ထဲမှ သင်္ကန်းနဲ့ တပည့်တော်ကို ရှင်သာမဏေပြုပေးပါ” လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကတိပြု တောင်းခံခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ တောမီးလောင်ရာကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာ ရဟန်းတော် အများစုဟာ ဒီမူလရည်မှန်းချက်ကို မေ့လျော့ပြီး၊ စာပေသင်ကြားခြင်း သက်သက်ဖြင့်သာ အချိန်ကုန်နေကြတာကို စိတ်မကောင်းဖွယ်ရာ တွေ့ရပါတယ်။ ပါဠိတော်တွေကို အလွတ်ကျက်မှတ်တယ်၊ အစဉ်အလာအရ တရားဟောကြတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ့် လက်တွေ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအလုပ်ကိုတော့ နောက်တန်းကို ပို့ထားတတ်ကြပါတယ်။

ရဟန်းတော်များ နေ့စဉ် သုံးစွဲနေသော ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဆိုတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးသည် ဒကာ၊ ဒကာမတွေရဲ့ လုပ်အား၊ ချွေးနှဲစာတွေဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားထံမှ ချေးယူစားသောက်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တရားအားမထုတ်ဘဲ (အနည်းဆုံး သောတာပန်မဖြစ်ဘဲ) ဒီအတိုင်း စားသောက်နေပါက အကြွေးမဆပ်လိုသော သူ၊ မြတ်စွာဘုရားက “လူယုတ်မာ” လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် စာအုပ်ထဲက အသိသက်သက်နဲ့ ကျေနပ်မနေဘဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အရှိတရားကို တိုက်ရိုက် လေ့လာပြီး၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ကြရပါမယ်။ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်သာ မြတ်စွာဘုရား၏ အကြွေးကိုရော၊ ဒကာ ဒကာမတွေရဲ့ ကျေးဇူးကိုပါ အကောင်းဆုံး ဆပ်ခြင်းမည်ပါတယ်။

၆။ သံသယများ ကင်းစင်ပြီး မဂ်ဖိုလ်သို့ ချဉ်းကပ်ခြင်း

အရှိတရားကို အရှိတိုင်း လက်ခံပြီး မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာပါများလာတဲ့အခါ၊ ယောဂီရဲ့ စိတ်ထဲမှာ “ငါ တရားရပါ့မလား၊ သံသရာက လွတ်နိုင်ပါ့မလား၊ ဒီလမ်းစဉ်ကရော မှန်ကန်ရဲ့လား” ဆိုတဲ့ သံသယ တွေဟာ နေရောင်ကြုံတဲ့ နှင်းပေါက်တွေလို အကြွင်းမဲ့ ရှင်းလင်းပျောက်ကွယ်သွားပါတော့တယ်။

အရာရာဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုမရှိ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ တရားတွေသာ ဖြစ်တယ်လို့ ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားတဲ့အခါ၊ “ငါ” လို့ အခိုင်အမာ ယူဆထားတဲ့ ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) ဟာ အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။ အဲဒီ ဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် အခိုင်မာဆုံးသော ပထမဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်တဲ့ သောတာပတ္တိမဂ် ပန်းတိုင်ကို အောင်မြင်စွာ ဆိုက်ရောက်သွားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အရှိတရားကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လက်ခံလိုက်ခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူး အစစ်အမှန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၇။ နိဂုံးချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက်

ချုပ်ပြီး ပြောရရင်၊ ကျနော်တို့ဟာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကူးယဉ် အိပ်မက်တွေ၊ သဲရဲတိုက်တွေ၊ လောကီ မျှော်လင့်ချက်တွေကို အမှန်တရားလို့ ထင်မှတ်ပြီး အရှိတရားကို ငြင်းဆန်နေသရွေ့ သံသရာရဲ့ ပူလောင်မှုတွေထဲကနေ ဘယ်တော့မှ လွတ်မြောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်နေတဲ့ ရုပ်တရားနဲ့ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ ဝိဉာဏ် တို့ရဲ့ အရှိတရားကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း ကင်းကင်းနဲ့ လက်ခံ လေ့လာနိုင်မှသာလျှင်၊ သံသရာကနေ အပြီးတိုင် ရုန်းထွက်လိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်စစ်စစ် ပေါ်ထွက်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ၊ ရဟန်းတော်များရော၊ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများပါ အားလုံး လက်တွဲပြီး အရှိတရားကို ငြင်းဆန်နေတဲ့ အလေ့အကျင့်တွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ခွာချပစ်ကြပါစို့။ ပြင်းပြတဲ့ လွတ်မြောက်လိုစိတ်၊ မဆုတ်မနစ်တဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှု တို့နဲ့အတူ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တကယ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘာဝတရားတွေကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာကြပါစို့။

ကျနော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီတိုင်းက မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိဉာဏ်ကို အသုံးချပြီး၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းအားဖြင့်၊ ရဟန်း အရိယာ၊ လူ အရိယာများ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော် အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ခိုင်မြဲပါစေကြောင်း လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။