လောကရော၊ လောကအလွန်မှာပါ ပကတိအရှိတရား၊ အမှန်တရားဆိုတာ “သစ္စာလေးပါး” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လောက (ဖြစ်ပျက်နေသော သင်္ခါရနယ်ပယ်): ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာ

လောကအလွန် (အေးငြိမ်းရာနယ်ပယ်): နိရောဓသစ္စာ

ဒီလို ခိုင်မာတဲ့ သစ္စာတရားတွေကို သိမြင်ဖို့အတွက် အစကတည်းက မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်လိုက်ရတဲ့ “အကန်းယုံ ယုံကြည်မှု (Dogma)” မျိုး လုံးဝ မလိုအပ်ပါဘူး။ လိုအပ်တာ တစ်ခုတည်းကတော့- “ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ စမ်းသပ် လေ့လာကြည့်မယ်။ လက်တွေ့ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပြီး မှန်ကန်တယ်ဆိုရင်တော့ လက်ခံမယ်” ဆိုတဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့ စိတ်ထား (Open-mindedness) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

သဒ္ဓါ သုညမှ အစပြုခဲ့သော ခရီးစဉ်

ကျနော်ကိုယ်တိုင်ဟာ တရားစအားထုတ်စဉ်က သဒ္ဓါတရား လုံးဝ သုည (Zero) ဘဝကနေ စတင်ခဲ့တာပါ။ “ဒါဟာ အမှန်တရားမို့ မေးခွန်းမထုတ်ဘဲ ယုံလိုက်ပါ” ဆိုတဲ့ အရာမျိုးကို လုံးဝ လက်မခံနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါကြောင့်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော်တွေမှာ ပါဝင်တဲ့ “ဧဟိပဿိက ဂုဏ် (လာလှည့်၊ လက်တွေ့ ကျင့်ကြံစမ်းသပ်လှည့်၊ ပြီးမှ လက်ခံလှည့်)” ဆိုတဲ့ အရည်အသွေးကို အလွန် လေးစား တန်ဖိုးထားမိတာပါ။

တရားတော်တွေဟာ အချိန်တန်ရင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းကို ပြန့်နှံ့သွားမှာ အသေအချာပါပဲ။ ဒီလို အမှန်တရားတွေ ပြန့်ပွားဖို့ဆိုရင် မြတ်စွာဘုရားရှင် လမ်းညွှန်ခဲ့တဲ့အတိုင်း ရဟန်း၊ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ ဆိုတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေဆီမှာ တကယ့် လက်တွေ့ အရည်အသွေးတွေ ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ်၊ ရဟန်းသံဃာ အရိယာ သူတော်စင်များ တတ်နိုင်သမျှ များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးဟာ အဓိက အကျဆုံးပါပဲ။ ဒီလို အရည်အသွေးတွေ အပြည့်အဝ ရှိနေဖို့ဆိုရင် အနည်းဆုံး ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) ကိုတော့ မျက်မှောက်ပြုထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ပညာမှ ပေါက်ဖွားလာသော သဒ္ဓါ

မြတ်စွာဘုရားအပေါ် ထားတဲ့ သဒ္ဓါ၊ တရားတော်အပေါ် ထားတဲ့ သဒ္ဓါ၊ အရိယာ သံဃာတော်များအပေါ် ကြည်ညိုတဲ့ သဒ္ဓါ ဆိုတာတွေဟာ- တရားကို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြုပြီး၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်သွားတဲ့ အချိန်ကျမှသာ တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိတဲ့ “အပြည့်အဝ အခိုင်အမာ ယုံကြည်မှု (အဝေစ္စပသာဒ)” အဖြစ် အသွင်ပြောင်းသွားတာပါ။ ဒါကြောင့် တရားစတင် အားထုတ်မယ့် သူတစ်ယောက် အနေနဲ့ အစကတည်းက သဒ္ဓါတရား အပြည့် ရှိနေဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။

ကျနော် တရားစအားထုတ်ကတည်းက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မလိမ်ညာနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ကိုယ့်မှာ သဒ္ဓါတရား မရှိတာကို ကိုယ်တိုင် အသိဆုံးပါ။ “သဒ္ဓါတရား မလိုဘဲ၊ အမှန်တရား သက်သက်နဲ့မှ လူတိုင်းကို ယုတ္တိကျကျ ရှင်းပြနိုင်မယ်” ဆိုတဲ့ ခံယူချက်နဲ့၊ သဒ္ဓါ မပါဘဲ တစ်ဆင့်ချင်း မှန်၊ မမှန် စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ မေးခွန်းတွေ ထုတ်တယ်၊ ကန့်လန့်တိုက်တယ်၊ လက်တွေ့ လေ့လာခြင်းတွေ အဖန်ဖန် လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ဥပမာ- သုတေသီ တစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ စမ်းသပ်ခန်းထဲမှာ တွေ့ရှိချက်တွေကို အထပ်ထပ် အခါခါ လေ့လာသလိုမျိုး၊ ကျနော်လည်း ခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ဉာဏ်နဲ့ အထပ်ထပ် စမ်းသပ် လေ့လာခဲ့တာပါ။ အဲဒီလို ခိုင်မာတဲ့ အဖြေရှာခဲ့လို့လည်း ခြောက်နှစ်လောက် အချိန်ယူခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားအားထုတ်ခြင်း၏ အနှစ်သာရ

တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ ဆုတောင်းတွေ ပြည့်ဝလာအောင် ဖန်တီးယူတဲ့ နည်းလမ်း မဟုတ်ပါဘူး။

“လိုချင်တာတွေ အားလုံးဟာ တကယ်တော့ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ အကျိုးတရား (သင်္ခါရ) တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်”

“အဲဒီ လိုချင်တပ်မက်မှု (သမုဒယ) ဟာ မလွဲမသွေ ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ) ကိုသာ ဖြစ်စေတယ်”

ဆိုတဲ့ ပကတိ အရှိတရားကို သေသေချာချာ သဘောပေါက် နားလည်လာအောင် ကြိုးစား အားထုတ်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ် (အမှန်တရားအတွက် သဒ္ဓါမလို)

ခေါင်းစဉ်ကို ပြန်ကောက်ရရင်- အမှန်တရားအတွက် ဘာကြောင့် သဒ္ဓါ မလိုတာလဲ?

အဖြေကတော့ “အမှန်တရားကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လိုက်တဲ့ အခါမှာ၊ ယုံကြည်မှု (သဒ္ဓါ) ဆိုတာ သူ့အလိုလို ခိုင်ခိုင်မာမာ ပေါက်ဖွားလာတတ်တဲ့ သဘော ရှိလို့ပါပဲ။”

ဥပမာ- နေမင်းကြီး ထွက်ပေါ်နေတာကို ကိုယ့်မျက်စိနဲ့ တပ်အပ် မြင်တွေ့နေရတဲ့ သူတစ်ယောက်ကို “နေကြီး ရှိတယ်ဆိုတာ ယုံပါ” လို့ သွားပြောစရာ မလိုတော့သလိုပါပဲ။ ပညာ (ဉာဏ်) ကနေ တစ်ဆင့် သဒ္ဓါ (ယုံကြည်မှု) ဖြစ်လာတယ်လို့လည်း ပြောနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်လည်း မဂ်ကျပြီးသား အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်များဟာ တခြားသော ဘာသာအယူဝါဒများဆီသို့ ဘယ်လို အကြောင်းပြချက်နဲ့မှ ကူးပြောင်းသွားတယ် ဆိုတာမျိုး လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိတော့တာပါ။

စာဖတ်သူ မိတ်ဆွေများ အနေဖြင့်လည်း သဒ္ဓါဗိုလ်၊ ဝီရိယဗိုလ်၊ သတိဗိုလ်၊ သမာဓိဗိုလ်၊ ပညာဗိုလ် ဆိုတဲ့ အင်အားငါးရပ် (ဗိုလ်ငါးပါး) ရှင်သန် ထက်မြက်လာအောင် ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေ။ ထို့အတူ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) နှင့်သာ ပြည့်စုံအောင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြမည် ဆိုလျှင် မိမိ လိုလားတောင့်တအပ်သော လွတ်မြောက်ခြင်း ပန်းတိုင်သို့ ဧကန်မလွဲ ပြည့်ဝ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း ဆုတောင်း မေတ္တာပို့သလျက် နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။