ယခုလို နေ့လည်ခင်း အချိန်သမယလေးမှာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်သဘာဝတွေကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် ဝိပဿနာအလုပ်ကို မနားမနေ ကြိုးစားပမ်းစား အားထုတ်နေကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်က ရဟန်းရှင်လူ ဓမ္မမိတ်ဆွေများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး အေးချမ်းကြပါစေ။

ကျနော်တို့ လျှောက်လှမ်းနေတဲ့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ရဲ့ ခရီးလမ်းမှာ အဓိကကျတဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ အထူးသဖြင့် ရဟန်း အရိယာတွေ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာဖို့ဆိုရင်၊ တကယ့် လက်တွေ့ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ ယောဂီတွေ ကြုံတွေ့ရတတ်တဲ့ အကြီးမားဆုံး အထင်မှားမှု တစ်ခုကို ရှင်းလင်းဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “အရာရာဟာ အနတ္တ ဖြစ်တဲ့အတွက် ငါ ကြိုးစားလည်း အလကားပဲ” ဆိုပြီး အနတ္တသဘောကို အကြောင်းပြကာ လက်မှိုင်ချတတ်တဲ့ အလေ့အထပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ “အနတ္တ” ရဲ့ အနှစ်သာရကို တိတိကျကျ ဆန်းစစ်ပြီး၊ ဘာကြောင့် လက်မှိုင်ချနေလို့ မရဘဲ လက်တွေ့ ကြိုးစားအားထုတ်ရမယ် ဆိုတာကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်း တင်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ အနတ္တ ၏ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန် သုံးရပ်

တရားအားထုတ်သူ အများစုဟာ အနိစ္စ (မမြဲခြင်း) နဲ့ ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း၊ နှိပ်စက်တတ်ခြင်း) ကို အလွယ်တကူ လက်ခံနိုင်ပေမယ့်၊ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်လာတဲ့အခါ ကြီးမားတဲ့ ထိတ်လန့်မှုတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အနတ္တ ဆိုတဲ့ အချက်အလက်ကို ပြောတဲ့အခါမှာ ကျနော်တို့ အတိအကျ နားလည်ထားရမယ့် အနှစ်သာရ သုံးမျိုး ရှိပါတယ်။

ပထမအချက် – ခိုင်မြဲတဲ့ အတ္တ မရှိခြင်း: လောကကြီးမှာ လူတွေ အထင်မှားနေကြတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ အကောင်အထည်၊ “လိပ်ပြာကောင်” ဆိုတဲ့ ခိုင်မြဲတဲ့ အတ္တ ဆိုတာဟာ ကျနော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ထဲမှာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းပြီး သေချာ လေ့လာကြည့်လိုက်ရင် အဲဒီလို အမြဲတမ်း တည်တံ့နေတဲ့ အရာ ဘာတစ်ခုမှ ရှာမတွေ့တဲ့အတွက်၊ အတ္တဆိုတာ တကယ်မရှိ၊ “အနတ္တ” သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုတိယအချက် – အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ်သာ ရှိခြင်း: ဒီနေရာမှာ မေးစရာတစ်ခု ပေါ်လာပါတယ်။ “ငါဆိုတာ မရှိဘူး၊ ငါလုပ်တာ မဟုတ်ဘူးဆိုရင်၊ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ဘယ်လိုများ လည်ပတ် ဖြစ်ပျက်နေသလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါ။ ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေက အင်မတန် ရှင်းလင်းပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ ရုပ်တရား၊ ပြီးတော့ အာရုံကို သိတတ်တဲ့ နာမ်တရားတွေရဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး ဖြစ်ပျက်နေမှု သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် “အတ္တ” က ဝင်ရောက် စီမံ ဖန်တီးနေတာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အတ္တဆိုတာ မရှိဘဲ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာခြင်း၊ အကြောင်းကုန်လို့ ပျက်သွားခြင်း ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေမှု (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဖြစ်စဉ်ကြီး) သာ ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။

တတိယအချက် – သူ့သဘောသူဆောင်နေပြီး အစိုးမရခြင်း: အနတ္တရဲ့ တတိယမြောက်နဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အချက်ကတော့ သူ့သဘောသူဆောင် နေတယ်၊ ပိုင်စိုးမှု မရှိဘူး၊ ဒါကြောင့် မိမိ အလိုအတိုင်း မဖြစ်ဘူး ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါ။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တမရှိလို့၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တ နဲ့ ဝင်ရောက် စီမံလို့ မရပါဘူး။ ငါဆိုတဲ့ အတ္တအလိုအတိုင်း မဖြစ်ဘူးလို့ အသေးစိတ် ပြောနိုင်ပါတယ်။

အဲဒါကို သေချာ ထပ်ရှင်းပြရရင်၊ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ရဲ့ အစီအစဉ် (ခန္ဓာဖြစ်စဉ်) ကို အတ္တရဲ့အလိုအတိုင်း ပြောင်းလဲလို့မရဘူး၊ တနည်းအားဖြင့် “ငါ့အလိုအတိုင်း ပြောင်းလဲလို့မရဘူး”။ ဒါကြောင့် ခန္ဓာဖြစ်စဉ် ဆိုတာက “သူ့သဘောသူဆောင်နေတာပဲ” လို့ ပြောရင် မမှားပါဘူး။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ အဲဒီဖြစ်စဉ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ တရား တခုချင်းစီဟာလည်း သူ့သဘာဝ အတိုင်းပဲ သူအလုပ်လုပ်ပါတယ်။ ဥပမာ- ရုပ်တရားက ဖောက်ပြန်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်တယ်၊ ဝိဉာဏ် က အာရုံကို သိတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်တယ်။ အဲဒါကို “ဒီလိုမလုပ်နဲ့၊ ဟိုလိုလုပ်” ဆိုပြီး အတ္တ နဲ့ ဝင်ရောက် စီမံလို့ မရပါဘူး။

တနည်းအားဖြင့် “ငါ့အလိုအတိုင်း လုံးဝ မဖြစ်ပါဘူး”။ ဒါကြောင့် သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ တရားတွေသာ ရှိတဲ့အတွက်၊ ငါ့အလိုအတိုင်းဆိုတာ မဖြစ်တဲ့အတွက်၊ ပိုင်စိုးတဲ့ အတ္တ “ငါ” ဆိုတာ မရှိဘူးဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။

၂။ လက်မှိုင်ချခြင်း ဆိုတဲ့ ကြီးမားသော ထောင်ချောက်

ဒီအချက်သုံးချက်ကို တရားအားထုတ်ရင်းနဲ့ ဉာဏ်ထဲမှာ တဖြည်းဖြည်း မြင်လာတဲ့အခါ၊ ယောဂီတချို့ဟာ ကြီးမားတဲ့ ထောင်ချောက်ထဲကို ကျရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ငါ့အလိုအတိုင်းမှ မဖြစ်တာ၊ ငါ စီမံလို့မှ မရတာ၊ အရာရာက သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ဖြစ်ပျက်နေတာဆိုရင်၊ ငါ ဘာလို့ ပင်ပင်ပန်းပန်း တရားထိုင်ပြီး ကြိုးစားနေတော့မလဲ၊ ဒီအတိုင်းလေးပဲ လက်မှိုင်ချပြီး နေလိုက်တော့မယ်” ဆိုတဲ့ မှားယွင်းတဲ့ ကောက်ချက်ချမှုကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားထိုင်နေရင်း နာကျင်တဲ့ ဝေဒနာကြီး ပေါ်လာပါတယ်။ အစကတော့ အဲဒီနာကျင်မှုကို ပျောက်အောင် “ငါ” က ကြိုးစားပါသေးတယ်။ ဒါပေမယ့် နာကျင်မှု (ရုပ်ဖောက်ပြန်မှု) ဟာ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး တိုးလာလိုက်၊ လျော့သွားလိုက်နဲ့ အစိုးမရ ဖြစ်နေတာကို တွေ့လိုက်ရပါတယ်။ အဲဒီလို တွေ့လိုက်ရတဲ့အခါ ဝေဒနာကို အရှိအတိုင်း ဆက်လက် လေ့လာ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အစား၊ “ငါ ဘယ်လိုမှ တားလို့ မရပါလား၊ အနတ္တပဲလေ၊ သူ့ဟာသူ နာချင်သလောက် နာပါစေတော့” ဆိုပြီး တရားထိုင်တာကို ရပ်တန့်ပစ်လိုက်ပါတယ်။

ထို့အတူပဲ၊ တရားထိုင်နေရင်း အတွေးတွေ (ကြံတွေးစိတ်) ဝင်လာပါတယ်။ စိတ်ဆိုတာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် ပေါ်လာတတ်တဲ့ ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်လို့، ငါ့အလိုအတိုင်း “မတွေးနဲ့” လို့ တားလို့ မရပါဘူး။ အဲဒီလို တားလို့မရတာကို တွေ့တဲ့အခါ ယောဂီဟာ “စိတ်က သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ပြန့်လွင့်ချင်ရာ ပြန့်လွင့်နေတာပဲ၊ ငါ ထိန်းလို့မှ မရတာ၊ ကြိုးစားလည်း အလကားပဲ” ဆိုပြီး အရှုံးပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒါဟာ အနတ္တ သဘောတရားကို အကြောင်းပြပြီး လက်မှိုင်ချလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို လက်မှိုင်ချလိုက်ခြင်းဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်မယ့် လမ်းစကို ကိုယ့်လက်နဲ့ကိုယ် ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

၃။ လယ်သမားကြီး၏ ပညာ (ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းချက်)

ဒီလို အနတ္တကို အကြောင်းပြပြီး လက်မှိုင်ချနေလို့ မရဘူးဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် လယ်သမားကြီး တစ်ယောက်ရဲ့ ဥပမာနဲ့ တင်ပြချင်ပါတယ်။

လယ်သမားကြီး တစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ မိသားစု စားဝတ်နေရေးအတွက် စပါး အထွက်တိုးဖို့ အလွန် လိုလားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ လယ်သမားကြီးဟာ စပါးပင်ကို “မင်း အခုချက်ချင်း ကြီးထွားလာခဲ့စမ်း၊ အခုချက်ချင်း စပါးနှံတွေ အများကြီး သီးစမ်း” လို့ ပါးစပ်ကနေ အမိန့်ပေး၊ စီမံခန့်ခွဲလို့ ရပါသလား။ လုံးဝ စီမံလို့ မရပါဘူး။ စပါးပင် ကြီးထွားလာတယ် ဆိုတာဟာ မြေကြီးရဲ့ မြေဆီလွှာ၊ နေရောင်ခြည်၊ မိုးရေချိန် စတဲ့ အကြောင်းတရားတွေ အပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အကျိုးတရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ စပါးပင်ဟာ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး သူ့သဘာဝအတိုင်း ကြီးထွားလာတာ ဖြစ်လို့ လယ်သမားကြီးရဲ့ “အလိုအတိုင်း” လုံးဝ မဖြစ်ပါဘူး။ အဲဒီသဘောတရားကို အနတ္တ သဘောလို့ ခေါ်ပါတယ်။

အဲဒီလို စပါးပင်ဟာ သူ့သဘောသူဆောင်နေတယ်၊ ငါ့အလိုအတိုင်း အမိန့်ပေးလို့ မရဘူး ဆိုတာကို သိသွားတဲ့ လယ်သမားကြီးဟာ၊ “ငါ ခိုင်းလို့မှ မရတာ၊ ဘာမှ မလုပ်တော့ဘူး” ဆိုပြီး လယ်ကန်သင်းပေါ်မှာ လက်မှိုင်ချပြီး ထိုင်နေပါသလား။ လုံးဝ မထိုင်နေပါဘူး။ အဲဒီလို လက်မှိုင်ချပြီး အရှုံးပေးလိုက်ရင် ဆောင်းတွင်းရောက်တဲ့အခါ ငတ်ပြတ်ပြီး သေဆုံးရမှာ အသေအချာပါပဲ။

ပညာရှိတဲ့ လယ်သမားကြီးဟာ အကျိုးတရား (စပါးပင်) ကို တိုက်ရိုက် စီမံလို့ မရမှန်း သိပေမယ့်၊ အဲဒီ အကျိုးတရားကို ဖြစ်ပေါ်စေမယ့် “အကြောင်းတရား” တွေကိုတော့ သူကိုယ်တိုင် ကြိုးစား ဖန်တီးပေးလို့ ရတယ်ဆိုတာကို ကောင်းကောင်း နားလည်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူဟာ အကောင်းဆုံး မျိုးစေ့ကို ရွေးချယ်တယ်၊ မြေကြီးကို သေသေချာချာ ထွန်ယက်တယ်၊ လိုအပ်တဲ့ အချိန်မှာ ရေသွင်းပေးတယ်၊ ပေါင်းပင်တွေကို ရှင်းလင်းပေးတယ်။ အဲဒီလို စပါးပင် ကြီးထွားဖို့ လိုအပ်တဲ့ “အကြောင်းတရား” တွေကို ပြည့်စုံအောင် မနားမနေ ဖန်တီးပေးပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ လောကရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တဲ့ “အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု” ဟာ အင်မတန် တိကျပါတယ်။ လယ်သမားကြီးက မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကို ပြည့်စုံအောင် ဖန်တီးပေးလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ အဲဒီ အကြောင်းတရားတွေကြောင့် စပါးပင်ဟာ လယ်သမားကြီး အမိန့်ပေးစရာ မလိုဘဲ၊ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး အလိုအလျောက် ကြီးထွားလာကာ အထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်တဲ့ စပါးနှံတွေဆိုတဲ့ အကျိုးတရားကို မလွဲမသွေ ပေးစွမ်းမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ လက်တွေ့ ဝိပဿနာတွင် အကြောင်းတရားကို ဖန်တီးခြင်း

တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာလည်း အဲဒီ လယ်သမားကြီးရဲ့ အလုပ်နဲ့ အတိအကျ တူပါတယ်။ ကျနော်တို့အားလုံး လိုလားနေတာက သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်တဲ့ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ် ဆိုတဲ့ အရိယာ အဖြစ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ကို “ငါ့ကို အခုချက်ချင်း တရားရစေ” လို့ အမိန့်ပေး စီမံလို့ လုံးဝ မရပါဘူး။ ထို့အတူပဲ ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေကိုလည်း “မနာပါနဲ့၊ မတွေးပါနဲ့” လို့ အလိုကျ စီမံလို့ မရပါဘူး။ အရာရာဟာ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ အနတ္တ တရားတွေချည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အဲဒီလို အလိုအတိုင်း မဖြစ်ဘူး၊ အစိုးမရဘူး ဆိုတာကို သိပြီး “ငါ လုပ်လို့မရပါဘူး” ဆိုပြီး လက်မှိုင်ချနေလို့ လုံးဝ မရပါဘူး။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဆိုတာ လယ်သမားကြီး ငတ်ပြတ်ရမယ့် ဘေးထက် အဆပေါင်း သန်းနဲ့ချီပြီး ကြောက်ဖို့ ကောင်းပါတယ်။ အပါယ်လေးပါးဆိုတဲ့ ဘေးကြီးဟာ ကျနော်တို့ ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ ခေါင်းပေါ်မှာ အမြဲတမ်း ချိန်ရွယ်ထားတဲ့ ဓားကြီး တစ်လက်လို ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်မှိုင်ချနေရင် အပါယ်ငရဲကို သွားရမှာ အသေအချာပါပဲ။

ကျနော်တို့ လုပ်ရမယ့် အလုပ်က လယ်သမားကြီးလိုပဲ လွတ်မြောက်မှုအတွက် လိုအပ်တဲ့ “အကြောင်းတရား” တွေကို ပြည့်စုံအောင် ဖန်တီးပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာ အလုပ်မှာ အကြောင်းတရား ဖန်တီးတယ် ဆိုတာ တခြား မဟုတ်ပါဘူး။ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှာ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားတွေကို ဉာဏ်နဲ့ တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်း အလုပ်ကို မနားမနေ ပြုလုပ်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်မှာ နာကျင်မှု (ရုပ်ဖောက်ပြန်မှု) တစ်ခု ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ နာကျင်မှုကို မပျောက်ပျောက်အောင် အတင်း လုပ်နေတာဟာ “ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်” ဆိုပြီး အတ္တ နဲ့ စီမံနေတာ ဖြစ်လို့ လုံးဝ မှားယွင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်မှိုင်ချပြီး အရှုံးပေးလိုက်တာလည်း မှားပါတယ်။ အမှန်တကယ် လုပ်ရမှာက “ဒါဟာ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ရုပ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်” လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိပြီး၊ အဲဒီ နာကျင်မှု တိုးလာတာ၊ လျော့သွားတာ၊ ပြောင်းလဲသွားတာတွေကို ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်း လုံးဝ မရှိဘဲ ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ လေ့လာ စောင့်ကြည့်နေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ထို့အတူပဲ စိတ်ထဲမှာ ဒေါသစိတ်၊ လောဘစိတ်၊ သို့မဟုတ် ပြန့်လွင့်တဲ့ ကြံတွေးစိတ်တွေ ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ဝိဉာဏ် ကလေးတွေကို “မပေါ်လာနဲ့” လို့ တားဆီးနေတာဟာ အတ္တ နဲ့ စီမံနေတာပါ။ လက်မှိုင်ချပြီး အဲဒီ အတွေးတွေနောက်ကို မျောပါသွားတာကလည်း မှားပါတယ်။ အမှန်က “ဪ… ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား”၊ “ကြံတွေးတဲ့ ဝိဉာဏ် ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ အရှိကို အရှိအတိုင်း သိလိုက်ပြီး၊ အဲဒီ စိတ်ကလေး အကြောင်းကုန်လို့ ပျက်စီးသွားတာကို အစအဆုံး လေ့လာ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း ကင်းကင်းနဲ့ မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာ စောင့်ကြည့်နေတာဟာ လယ်သမားကြီး မြေဆီဩဇာ ကျွေးနေတာ၊ ပေါင်းသင်ပေးနေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒါဟာ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်အတွက် အကောင်းဆုံးသော အကြောင်းတရားတွေကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီး တည်ဆောက်ပေးနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို အကြောင်းတရားဖြင့် ဖြတ်တောက်ခြင်း

ကျနော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာ အကြောင်းတရားနဲ့ အကျိုးတရား ဆက်စပ်ပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဖြစ်စဉ်ကြီး အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်မှု (ဖဿ) ကြောင့် ခံစားမှု (ဝေဒနာ) ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ဝေဒနာ ပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာ လက်မှိုင်ချပြီး ငေးကြည့်နေမယ်ဆိုရင်၊ ချက်ချင်းပဲ “ငါ ခံစားရတယ်”၊ “ဒီခံစားမှုကို ငါ လိုချင်တယ်”၊ “ဒီခံစားမှုကို ငါ မုန်းတယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ ဆိုတဲ့ ကိလေသာတွေ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားလာပါတော့တယ်။ အဲဒီ ကိလေသာတွေကနေ တစ်ဆင့် ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ ဆိုတဲ့ ကံတရားတွေကို ဆက်လက် ဖန်တီးပြီး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို အဆုံးမရှိ ဆွဲဆန့်သွားပါတော့တယ်။

ဒါပေမယ့် ယောဂီက လက်မှိုင်မချဘဲ၊ ဝေဒနာ ပေါ်လာချိန်မှာ “ဒါဟာ ဝေဒနာ သက်သက်ပဲ၊ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ဖြစ်လာတာပဲ” လို့ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာ စောင့်ကြည့်လိုက်မယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီးဟာ ဝေဒနာ အဆင့်မှာတင် ရပ်တန့်သွားပါတယ်။ ဝေဒနာနောက်ကို တဏှာ မလိုက်နိုင်တော့ပါဘူး။ အကြောင်းတရား ပြတ်တောက်သွားတဲ့အတွက် ကိလေသာ ဆိုတဲ့ အကျိုးတရားလည်း ဆက်လက် မဖြစ်ပေါ်နိုင်တော့ပါဘူး။

ဒီလို ခန္ဓာဖြစ်စဉ် အဆင့်တိုင်းကို ဉာဏ်နဲ့ လိုက်လံ လေ့လာ ဖြတ်တောက်နေခြင်းဟာ အစိုးမရတဲ့ အနတ္တ သဘောတရားကို အရှုံးပေးလိုက်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ အဲဒီ သဘာဝတရားရဲ့ လည်ပတ်ပုံကို အတိအကျ နားလည်ပြီး၊ အကြောင်းတရား အသစ်တွေကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးပေးနေတဲ့ အလွန် ထက်မြက်တဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အရာရာဟာ သူ့သဘောသူဆောင်နေတယ် ဆိုပေမယ့်၊ ကိုယ်က မှန်ကန်တဲ့ “လေ့လာခြင်း” ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကို အဆက်မပြတ် ပေးနေရင်၊ အချိန်တန်တဲ့အခါ သောတာပတ္တိမဂ် ဆိုတဲ့ အကျိုးတရားဟာ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာမှာ အသေအချာပါပဲ။

၆။ ရဟန်းတော်များ၏ တာဝန်နှင့် လွတ်မြောက်မှု ပန်းတိုင်

ဒီနေရာမှာ သာသနာ့ဘောင်ကို ဝင်ရောက်လာကြတဲ့ ရဟန်းတော်များနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလေးအနက် ထောက်ပြချင်ပါတယ်။ ရဟန်း အရိယာများ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက်ဆိုရင်၊ ရဟန်းတော်များ ကိုယ်တိုင်က အနတ္တကို အကြောင်းပြပြီး လက်မှိုင်ချနေတဲ့ အလေ့အကျင့်ဆိုးကို လုံးဝ ပယ်ဖျောက်ရပါမယ်။

ရဟန်းဝတ်တယ်ဆိုတာ ကိုရင်ဝတ်စဉ်ကတည်းက “သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခက လွတ်အောင် လုပ်လို၍ အရှင်ဘုရားလက်ထဲမှ သင်္ကန်းနဲ့ တပည့်တော်ကို ရှင်သာမဏေပြုပေးပါ” လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကတိပြု တောင်းခံခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သံသရာက လွတ်မြောက်ချင်တယ်ဆိုရင် လက်မှိုင်ချနေလို့ မရပါဘူး။ ဒကာ၊ ဒကာမ တွေက ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်အား၊ ချွေးနှဲစာတွေနဲ့ လှူဒါန်းထားတဲ့ ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဆိုတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးကို နေ့စဉ် သုံးဆောင်နေတဲ့ ရဟန်းတော်များအနေနဲ့၊ အဲဒီ ပစ္စည်းတွေကို ဘုန်းပေးပြီး စာအုပ်တွေကြားထဲမှာ အချိန်ကုန်နေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အေးအေးဆေးဆေး အိပ်စက် အနားယူနေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

မြတ်စွာဘုရားက “ငါ့ရဲ့ သာသနာမှာ တရားအားမထုတ်ဘဲ ပစ္စည်းလေးပါးကို သုံးဆောင်နေရင်၊ အကြွေးမဆပ်လိုသော လူယုတ်မာ လို့ သတ်မှတ်တယ်” လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဟောကြားထားပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် အရာရာဟာ အနတ္တပဲ ဆိုပြီး စာတွေ့အသိနဲ့ လက်မှိုင်ချမနေဘဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိဉာဏ်ကို ရှာဖွေဖို့အတွက်၊ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို မနားမနေ လေ့လာ စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်သာ မြတ်စွာဘုရား၏ အကြွေးကိုရော၊ ဒကာ ဒကာမတွေရဲ့ ကျေးဇူးကိုပါ အကောင်းဆုံး ဆပ်ခြင်းမည်ပါတယ်။

၇။ နိဂုံးချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက်

ချုပ်ပြီး ပြောရရင်၊ အနတ္တ ဆိုတာ “ငါ မရှိဘူး၊ ငါ စီမံလို့ မရဘူး” ဆိုတဲ့ သဘာဝတရား အမှန်ကို ပြသတာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ အဲဒါဟာ အရှုံးပေးပြီး လက်မှိုင်ချဖို့ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရာရာဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်သာလျှင်၊ ကျနော်တို့က မှန်ကန်တဲ့ “လေ့လာ စောင့်ကြည့်ခြင်း” ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကို ဖန်တီးပေးလိုက်ရင်၊ လွတ်မြောက်မှုဆိုတဲ့ အကျိုးတရားကို မလွဲမသွေ ရရှိနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အခိုင်မာဆုံးသော အာမခံချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ရဟန်းတော်များရော၊ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများပါ အားလုံး လက်တွဲပြီး အနတ္တ သဘောတရားကို အကြောင်းပြကာ ပျင်းရိ ငြီးငွေ့နေတဲ့၊ လက်မှိုင်ချနေတဲ့ စိတ်တွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ခွာချပစ်ကြပါစို့။ ပြင်းပြတဲ့ လွတ်မြောက်လိုစိတ်၊ မဆုတ်မနစ်တဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှု တို့နဲ့အတူ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တကယ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်တရားရဲ့ ဖောက်ပြန်မှု၊ ဝိဉာဏ် ရဲ့ သိမှု သဘောတရားတွေကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း ကင်းကင်းနဲ့ မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာကြပါစို့။

ဒီလို လေ့လာပါများလာတဲ့အခါ၊ အတ္တဒိဋ္ဌိ ဆိုတဲ့ အစွဲကြီးဟာ အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပြီး၊ “ငါ တရားရပါ့မလား” ဆိုတဲ့ သံသယ တွေလည်း အကြွင်းမဲ့ ရှင်းလင်းပျောက်ကွယ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ကျနော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီတိုင်းက အကြောင်းတရားကို မှန်ကန်စွာ ဖန်တီးခြင်းအားဖြင့်၊ ရဟန်း အရိယာ၊ လူ အရိယာများ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော် အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ခိုင်မြဲပါစေကြောင်း လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။