ကျနော်ရေးခဲ့တဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ ‘အနတ္တ’ အကြောင်းကို အများဆုံး ရေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းရင်းကတော့ ကျနော်ကိုယ်တိုင်ဟာ အတိတ်က ‘ငါ’ ဆိုတဲ့ အတ္တအယူ အလွန် ပြင်းထန် စွဲမြဲခဲ့သူ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ တရားနာတဲ့အခါတိုင်း ‘အနတ္တ’ ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို သေသေချာချာ နားလည်အောင် အထူး ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့ရလို့ပါပဲ။ ဒီလို ကြိုးစားခဲ့တဲ့ အလျောက်လည်း စာတွေ အများကြီး ရေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အနတ္တကို တကယ်တမ်း ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်၊ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ သေသေချာချာ သဘောပေါက်သွားတာကတော့ ‘မဂ်ကျ’ တဲ့ အချိန်ရောက်မှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အစပိုင်းမှာ ဉာဏ်က အနတ္တကို လက်ခံ နားလည်နေပေမယ့်၊ လက်တွေ့မှာတော့ မှတ်သားထားတဲ့ ‘သညာသိ’ အဆင့်မှာပဲ လည်ပတ်နေခဲ့လို့ ဒီနေရာမှာတင် အချိန်တော်တော်လေး ကြာခဲ့ရပါတယ်။
မဂ်သို့ သွားရာလမ်း နှင့် လက္ခဏာရေးသုံးပါး
ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) ကို ရရှိဖို့အတွက် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဆိုတဲ့ လက္ခဏာရေးသုံးပါးထဲက အနိစ္စ နဲ့ အနတ္တ ကို လမ်းဆုံးတဲ့အထိ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မြင်အောင် ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို လမ်းဆုံးအောင် မြင်သွားတဲ့ အခါကျမှသာ ဒုက္ခ ဆိုတဲ့ သဘောအမှန်ကို အလိုလို မြင်လာပါတော့တယ်။
အနိစ္စကို မြင်ခြင်း: ဖြစ်ပျက်ကို ရှုတယ်ဆိုတာ အနိစ္စကို ရှုတာပါ။ ရုပ်နာမ်တွေဟာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတယ် ဆိုတာကို အထပ်ထပ် အခါခါ သိလာတဲ့အခါ၊ “ခိုင်မြဲတယ်၊ တည်တံ့တယ်” ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်နဲ့ အယူမှား (နိစ္စ သညာ) တွေ အကုန်လုံး ပယ်ပျောက်သွားရပါတယ်။
အနတ္တကို မြင်ခြင်း: အဲဒီလိုပဲ “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အတ္တ အထင်အမြင် အယူမှားတွေ အားလုံး လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့အထိ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သက်သက်ပါလား ဆိုတာကို ခန္ဓာက ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိသွားတဲ့အခါမှာတော့ မဂ်ကျသွားတာပါပဲ။
အနတ္တ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်
ဒီအချိန်မှာတော့ အနတ္တဆိုတာကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းအောင် ဥပမာတွေနဲ့ ပြောပြနိုင်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
အများစုက “အနတ္တဆိုတာ ကိုယ်ပိုင်တာမဟုတ်ဘူး၊ ကိုယ့်အလို မလိုက်တာကို ခေါ်တာ” လို့ အလွယ်တကူ မှတ်ယူ ပြောဆိုတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ‘အနတ္တလက္ခဏာသုတ်’ ကို အခြေခံပြီး ပြောကြတာ များပါတယ်။
(အနတ္တလက္ခဏာသုတ်တွင် – “ရဟန်းတို့ ရုပ်သည် အတ္တမဟုတ်၊ ရုပ်သည် အတ္တ ဖြစ်ခဲ့ငြားအံ့၊ ဤရုပ်သည် နာကျင်ခြင်းငှါ မဖြစ်ရာ၊ ‘ငါ၏ ရုပ်သည် ဤသို့ဖြစ်စေ၊ ဤသို့ မဖြစ်စေလင့်’ ဟု ရုပ်၌ တောင့်တခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်းငှာ ရကောင်းရာ၏။ ရုပ်သည် ကိုယ်ပိုင် အတ္တမဟုတ်သောကြောင့် နာကျင်ခြင်းငှါ ဖြစ်၏။ အလိုကျ စေခိုင်းမှုကိုလည်း မရပေ။” ဟု ဟောကြားထားပါသည်။)
ဒီဒေသနာတော်ကို ထောက်ရှုပြီး “ကိုယ့်အလိုမလိုက်လို့ အနတ္တ” လို့ ဖွင့်ဆိုကြတာ မှန်ပေမယ့်၊ အဓိက အကျဆုံး အနှစ်သာရ အနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့ အနတ္တ = န အတ္တ (အတ္တ မဟုတ်၊ အတ္တ မရှိ) လို့ တိုက်ရိုက် ဆိုလိုချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
‘အတ္တ’ ဟူသော အထင်မှားကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
အတ္တဆိုတာရဲ့ သဘောက “သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ အသိဉာဏ်ရှိတယ်၊ ပြုလုပ်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း ရှိတယ်၊ မှတ်မိတယ်၊ ခံစားတတ်တယ် ဆိုတဲ့ သဘောတရားတွေကို ပေါင်းစုပြီး “ဒါဟာ ငါ (အတ္တ) ပဲ၊ သတ္တဝါပဲ” လို့ ယူဆထားကြတာပါ။ သို့သော် ပကတိ အရှိတရား ဖြစ်တဲ့ လောက မှာရော၊ လောကအလွန် (လောကုတ္တရာ) မှာပါ ‘အတ္တ’ ဆိုတဲ့ သဘောတရား လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိပါဘူး။
၁။ လောက (သင်္ခါရတရား)
လောက ဆိုသည်မှာ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်ဖန်တီးထားတဲ့ သင်္ခတတရား (သင်္ခါရတရား) ဖြစ်တဲ့ ရုပ် နဲ့ နာမ် ကို ဆိုလိုတာပါ။
ရုပ်တရား: ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိတော်မှာ လေ့လာကြည့်ရင် ရုပ်တရား အမျိုးအစားပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိတာကို တွေ့ရပါမယ်။ အဲဒီ ရုပ်တရား တစ်ခုချင်းစီတိုင်းဟာ အသစ်ဖြစ်လာလိုက်၊ ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသွားလိုက်နဲ့ အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပါတယ်။ ဥပမာ – စက်ရုပ်တစ်ရုပ် လှုပ်ရှားနေတာဟာ အတွင်းက မော်တာနဲ့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကြောင့်သာ ဖြစ်သလို၊ ကျနော်တို့ရဲ့ ရုပ်တရားဟာလည်း သတ္တဝါ (အတ္တ) မဟုတ်ဘဲ၊ “ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ” ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရား လေးပါးရဲ့ ပြုပြင်မှု ယန္တရားအတိုင်း အလိုအလျောက် ဖြစ်ပျက်နေခြင်း သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
နာမ်တရား: ထို့အတူပါပဲ။ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) နဲ့တကွ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝေဒနာ ဆိုတဲ့ နာမ်တရား အစုအဝေး တွေဟာလည်း တစ်ခုချင်းစီ ခွဲကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်အရာကမှ အတ္တ (သတ္တဝါ) မဟုတ်ပါဘူး။ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်မိတဲ့ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်လာပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားတတ်တဲ့ သဘောလေးတွေ သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။
ခေါင်းတစ်လုံး၊ လက်နှစ်ဖက်၊ ခြေနှစ်ဖက် ပါတဲ့ ရုပ်တရား နာမ်တရား အစုအဝေးကြီးကို “လူ” လို့ နာမည်တပ် (ပညတ်) ထားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း လောကမှာ ရှိတဲ့ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းကြောင့် အကျိုး ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘာဝဖြစ်စဉ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ “ဘယ်သူ ဘယ်ဝါက ပြုလုပ်တယ်” ဆိုတဲ့ ပိုင်ရှင် (အတ္တ) လုံးဝ မရှိပါဘူး။
၂။ လောကုတ္တရာ (ဝိသင်္ခါရတရား)
လောကအလွန် ဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်တရားဟာလည်း မပျက်စီးတတ်တဲ့ အသင်္ခတတရား၊ အကြောင်းတရားက ပြုပြင်ထားခြင်း မဟုတ်တဲ့ ဝိသင်္ခါရတရား ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ် ယန္တရားတွေနဲ့ လုံးဝ မသက်ဆိုင်တော့တဲ့ အေးငြိမ်းချမ်းသာမှု (သန္တိသုခ) သက်သက်သာ ဖြစ်တဲ့အတွက် သူသည်လည်း အတ္တ မဟုတ်၊ သတ္တဝါ မဟုတ်ပါဘူး။
သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ (တရားအားလုံးသည် အနတ္တသာ)
ဒါကြောင့် ရုပ်တရား၊ နာမ်တရား၊ နိဗ္ဗာန်တရား အစရှိတဲ့ ရှိသမျှသော တရား (ဓမ္မ) အားလုံးတို့သည် သတ္တဝါ မဟုတ်၊ အတ္တ မဟုတ်တဲ့အတွက် “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ (တရားအားလုံးသည် အတ္တမဟုတ်၊ သတ္တဝါ မဟုတ်)” လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် “ငါပဲ၊ လူပဲ၊ သတ္တဝါပဲ” ဆိုတဲ့ အထင်၊ အသိ နဲ့ အယူမှားကြီး ပျောက်ကွယ်သွားဖို့အတွက်- “အစကတည်းက လူ၊ သတ္တဝါ၊ အတ္တ ဆိုတာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ဘူး။ ခန္ဓာငါးပါးပေါ်မှာ မှားယွင်းစွာ တွယ်ကပ်နေတဲ့ အညစ်အကြေး ကိလေသာ (ဒိဋ္ဌိ) အစွဲအလမ်း သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်” ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ဖြည့်စွက် နားလည်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
အနှစ်ချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် အနတ္တ ဆိုတာ “အတ္တ (ငါ၊ သူ၊ သတ္တဝါ) ဆိုတာ လုံးဝ မဟုတ်၊ လုံးဝ မရှိ” ဆိုတဲ့ ပကတိ အမှန်တရား အဓိပ္ပာယ်ပင် ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ယခုဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုပြီး ‘အနိစ္စ’ ကနေ ‘အနတ္တ’ သို့ ကူးပြောင်း ရှုမှတ်ရာမှာ နားမရှင်းသေးဘူး ဆိုရင်တော့၊ ကျနော် အရင်က ရေးသားခဲ့တဲ့ “အပျက်မှသည် နိဗ္ဗာန်ဆီသို့” ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးကို သေချာ ပြန်လည် ဖတ်ရှု လေ့လာကြည့်စေချင်ပါတယ်။
လူ၊ ရဟန်း အရိယာ သူတော်စင်များ တတ်နိုင်သမျှ များများ ပေါ်ထွန်းလာစေရေး ဆိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်- မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) နှင့်သာ ပြည့်စုံအောင် မဆုတ်မနစ် ကြိုးစားအားထုတ်သွားကြမည် ဆိုလျှင်၊ အတ္တဒိဋ္ဌိ အစရှိသော အယူမှားများ ကင်းစင်ပြီး လိုလားတောင့်တအပ်သော အေးငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မလွဲ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
Leave a Reply