ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝမှာ အချိန်နဲ့အမျှ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်တစိုက် လေ့လာရာတွင် ခိုင်မာတက်ကြွသော မောင်းနှင်အား အထူးလိုအပ်လှပါသည်။ လောကမှာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုရဖို့ ပြောလေ့ရှိကြသော်လည်း၊ တကယ့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း တရားအားထုတ်ရာတွင် အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုသည့် အမှန်တရားကိုသာ လက်ကိုင်ထားရပါမည်။ အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရေးဆိုသည့် မိမိတို့၏ အမြင့်မားဆုံး ပန်းတိုင်ကို ဤအဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့်သာ တွန်းတင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ)

တရားအားထုတ်ရာတွင် ပထမဆုံး လိုအပ်သည်မှာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်လိုသော၊ အရိယာ ရဟန်းတော်တစ်ပါး ဖြစ်လိုသော ပြင်းပြလှသည့် ဆန္ဒပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤဆန္ဒသည် လောကီအာရုံများကို တပ်မက်သော လောဘမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိသန္တာန်ရှိ ဝိဉာဏ်၏ ဖြစ်ပျက်ကို မလွတ်တမ်း လေ့လာမည်ဆိုသော ခိုင်မာသည့် စိတ်ဆန္ဒ ဖြစ်ပါသည်။ ဤဆန္ဒ ပြင်းပြမှုကသာလျှင် ကျန်သည့် တရားများကို ဦးဆောင်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ)

ဆန္ဒရှိရုံဖြင့် မပြီးဘဲ လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်သည့် ဝီရိယ အထူးလိုအပ်ပါသည်။ မနက် မျက်စိပွင့်သည်မှ ညအိပ်ရာဝင်သည်အထိ တွေ့ကြုံရသမျှသော အာရုံများအပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဝိဉာဏ်ကို လွတ်မသွားစေရန် မနားမနေ သတိကပ်၍ လေ့လာနေခြင်းသည် ဝီရိယပင် ဖြစ်ပါသည်။ စာပေကျမ်းဂန်များကြားတွင် အချိန်ဖြုန်းမနေဘဲ၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအလုပ်ကိုသာ စိုက်လိုက်မတ်တတ် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ရပါမည်။

၃။ စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်)

မိမိ၏ စိတ်ကို လောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်များ၊ လာဘ်လာဘ၊ ဂုဏ်ပုဒ်များဆီသို့ လွင့်စင်မသွားစေဘဲ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံပေါ်တွင်သာ အပြည့်အဝ စူးစိုက်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အာရုံတစ်ခုနှင့် တိုက်မိ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိဉာဏ်လေး တစ်ခုချင်းစီကို တခြားဆီသို့ အာရုံမလွှဲဘဲ စူးစူးစိုက်စိုက်ဖြင့် ဉာဏ်ဖြင့် လေ့လာခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။

၄။ ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ)

ပေါ်လာသမျှသော သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) တို့သည် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်လည်ချုပ်ပျောက်သွားသည့် သဘောတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း လေ့လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ လေ့လာရာတွင် “ငါသိတာ မဟုတ်၊ ဝိဉာဏ်၏ သဘောတရားသာ ဖြစ်သည်” ဟူသော အနတ္တ လက္ခဏာကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အနတ္တကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိန်းကျောင်းခြင်း

စိတ်၏ သဘောကို လေ့လာရင်း အနတ္တကို မြင်လာသည့်အခါ အထူးသတိပြုရမည့် အချက်တစ်ခု ရှိပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် အကြောင်း အထူးလိုအပ်ပါသည်။ ဝိဉာဏ်သည် အစိုးမရသော အနတ္တသဘော မှန်သော်လည်း၊ လက်မှိုင်ချကာ ဖြစ်ချင်ရာဖြစ် လွှတ်ထားလိုက်ရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ အနတ္တကို အမှန်တကယ် နားလည်ပါက၊ ငါဆိုသည့် အစွဲကင်းကင်းဖြင့် အရိယာဖြစ်ကြောင်း မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် ပညာရှိရှိ စီမံတွန်းတင်ရမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသော ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာရာ၌ အဓိပတိတရားလေးပါးကို လက်ကိုင်ထား၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် အားထုတ်မည်ဆိုပါက၊ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဟူသော မိမိတို့၏ မွန်မြတ်သော ရည်မှန်းချက်ကြီးကို အချိန်တိုအတွင်း မလွဲမသွေ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။