သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသော ရဟန်းတော်များ၏ အဓိက ဦးတည်ချက်နှင့် အရေးအကြီးဆုံးသော တာဝန်မှာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရေးဟူသော မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ရရှိရေးပင် ဖြစ်ပါသည်။ လူ့ဘောင်လောက၏ ရှုပ်ထွေးမှုများကို စွန့်လွှတ်ကာ သင်္ကန်းကို ဝတ်ဆင်ထားခြင်းသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် တိုက်ပွဲဝင်မည့် စစ်သည်တော်တစ်ဦးအဖြစ် ခံယူလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း အရိယာဖြစ်ရေး၊ အထူးသဖြင့် သောတာပန်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရေးဟူသော ပန်းတိုင်ဆီသို့ သွားရာလမ်းသည် ပန်းခင်းသောလမ်း မဟုတ်ပါ။ ဤခရီးစဉ်တွင် အတွင်းအပြင် အခက်အခဲများနှင့် တားဆီးမှုပေါင်းများစွာကို မလွဲမသွေ ရင်ဆိုင်ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုတားဆီးမှုများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန်အတွက် မိမိတို့တွင် အစွမ်းထက်ဆုံးသော လက်နက်များ လိုအပ်ပါသည်။ ထိုလက်နက်များမှာ အခြားမဟုတ်ဘဲ “အဓိပတိတရား လေးပါး” (ဆန္ဒ၊ စိတ္တ၊ ဝီရိယ၊ ဝီမံသာ) ပင် ဖြစ်ပါသည်။
ဝိပဿနာခရီးစဉ်ရှိ တားဆီးမှုများ
ဝိပဿနာအလုပ်ကို စတင်အားထုတ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရင်ဆိုင်ရမည့် အကြီးမားဆုံးသော တားဆီးမှုမှာ “သက္ကာယဒိဋ္ဌိ” တည်းဟူသော အတ္တအစွဲကြီးပင် ဖြစ်ပါသည်။ အစမထင်သော သံသရာတစ်လျှောက်လုံး ရုပ်နာမ်ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်တွင် ငါ၊ သူတပါး၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဟု အခိုင်အမာ မှားယွင်းစွာ ယူဆထားခဲ့သော အကျင့်ဟောင်းကြီးက တရားအားထုတ်ရာတွင် အမြဲတစေ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်တတ်ပါသည်။ တရားထိုင်နေစဉ် နာကျင်မှု၊ ကိုက်ခဲမှု ဝေဒနာများ ပေါ်လာသောအခါ ငါ နာသည် ဟု ယူဆလိုက်ခြင်း၊ စိတ်ပျံ့လွင့်သွားသောအခါ ငါ့စိတ် လွင့်သွားသည် ဟု ယူဆလိုက်ခြင်းတို့သည် ဒိဋ္ဌိ၏ တားဆီးမှုများပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ငါ တရားရနိုင်ပါ့မလား ဟူသော ဝိစိကိစ္ဆာ (ယုံမှားသံသယ)၊ ပျင်းရိငိုက်မျဉ်းမှု (ထိနမိဒ္ဓ) စသည့် ကိလေသာတရားများသည် သောတာပန်ခရီးစဉ်ကို အဓိက ဟန့်တားနေသော အဟန့်အတားများ ဖြစ်ကြပါသည်။
အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားခြင်း
အချို့သော သူများသည် တရားအားထုတ်ရာတွင် အနတ္တ၏ သဘောတရားကို အလွဲသဘောပေါက်ကာ အခက်အခဲများနှင့် ကြုံတွေ့လာရသည့်အခါ ငါ မပိုင်မှတော့ ဘာမှ လုပ်၍မရဘူး၊ အကုန်လက်လျှော့ထားလိုက်မည် ဟု မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချကာ တရားအလုပ်ကို စွန့်လွှတ်သွားတတ်ကြပါသည်။ ပုထုဇဉ်ဘဝကနေ သောတာပန်ဘဝ ရောက်‌အောင် ဘာမှ လုပ်လို့မရဘူး လက်လျော့ထားရမယ် ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ ဘယ်သောအခါမှ မရောက်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကြိုးစားမှု၊ ဆန္ဒပြင်းပြမှု၊ ကြီးမားတဲ့ ပညာတို့နဲ့ ကြိုးစားနိုင်တယ် ဆိုတာကို သဘောပေါက်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဤသည်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါးကို စနစ်တကျ အသုံးချခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤတရားလေးပါး၏ စွမ်းအားဖြင့် မည်သို့ ကျော်လွှားရမည်ကို အသေးစိတ် လေ့လာဆင်ခြင်ကြည့်ကြပါစို့။
၁။ ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော လိုလားမှုဖြင့် တားဆီးမှုများကို ဖြိုခွင်းခြင်း)
ပထမဆုံး လိုအပ်သော စွမ်းအားမှာ ဆန္ဒ (ဆန္ဒာဓိပတိ) ဖြစ်ပါသည်။ တရားအားထုတ်ရာတွင် တွေ့ကြုံရမည့် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် သံသရာမှ အမြန်ဆုံး လွတ်မြောက်ရပါလို၏ ဟူသော ပြင်းပြထက်သန်သည့် ဆန္ဒ ရှိရပါမည်။ ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် တရားအလုပ်ကို အချိန်ဆွဲမနေဘဲ၊ ယခုဘဝ၊ ယခုအချိန်တွင်ပင် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို ရယူမည်ဟူသော ကြီးမားသည့် တွန်းအား လိုအပ်ပါသည်။ ဤဆန္ဒာဓိပတိ အားကောင်းလာပါက ပျင်းရိခြင်း၊ တရားအလုပ်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျခြင်းဟူသော တားဆီးမှုများကို အလွယ်တကူ ကျော်လွှားနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ဆန္ဒဆိုတာလဲ ကိုယ်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်။ ၎င်းသည် အနတ္တတရားတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း၊ ပန်းတိုင်သို့ မရောက်မချင်း ရပ်တန့်မသွားစေရန် အဆက်မပြတ် မောင်းနှင်ပေးမည့် အားအင်တစ်ခုအဖြစ် မှန်ကန်စွာ အသုံးချရမည် ဖြစ်ပါသည်။
၂။ စိတ္တာဓိပတိ (ခိုင်မာသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် သွေဖည်မှုများကို ကျော်လွှားခြင်း)
ဒုတိယစွမ်းအားမှာ စိတ္တ ခေါ် ပြတ်သားခိုင်မာသော စိတ်ဓာတ်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဝိပဿနာအလုပ် ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်တွင် အဆက်မပြတ် ဉာဏ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်ရသော အလုပ်ဖြစ်ပါသည်။ ပြင်ပအာရုံများ၏ နှောင့်ယှက်မှု၊ သို့မဟုတ် မိမိသန္တာန်၌ ပေါ်လာသော အတွေးအကြံများကြောင့် စိတ်သည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံမှ သွေဖည်သွားတတ်ပါသည်။ ထိုအခါ စိတ္တာဓိပတိကို အသုံးချ၍ စိတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်၏ ဖြစ်ပျက်မှုအပေါ်၌သာ အပြည့်အဝ ပြန်လည်စူးစိုက်ထားရပါမည်။ မည်သည့်အာရုံကပင် နှောင့်ယှက်စေကာမူ ငါ၏ ရှုမှတ်မှုမှ အလွတ်ခံမည်မဟုတ် ဟူသော ခိုင်မာသည့် စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ကျော်လွှားရပါမည်။ ဤသို့ စိတ္တာဓိပတိဖြင့် ထိန်းကျောင်းနိုင်မှသာ ဝိစိကိစ္ဆာ တည်းဟူသော ယုံမှားသံသယများနှင့် ဥဒ္ဓစ္စ တည်းဟူသော စိတ်ပျံ့လွင့်မှု အခက်အခဲများကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
၃။ ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဖြင့် အခက်အခဲများကို တွန်းလှန်ခြင်း)
တတိယမြောက် စွမ်းအားမှာ ဝီရိယ ဖြစ်ပါသည်။ တရားအားထုတ်ရာတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများ၊ ဝေဒနာများသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားလျော့မှုများနှင့်ပါ မလွဲမသွေ ရင်ဆိုင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ကြိုးစားမှုဆိုတာသည်လည်း ကိုယ်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်။ သို့သော် ထိုကြိုးစားမှု (ဝီရိယ) သည် လမ်းခုလတ်၌ လက်မလျှော့ရန် အဓိက ကျေးဇူးပြုပါသည်။ ခန္ဓာတွင် ပြင်းထန်သော ဒုက္ခဝေဒနာများ ပေါ်လာသောအခါ ထိုဝေဒနာကို အရှုံးမပေးဘဲ၊ ဝေဒနာ၏ ဖြစ်ပြီးပျက်သွားသော အနိစ္စသဘောကို မြင်အောင် ဝီရိယစိုက်၍ ရှုမှတ်ရပါမည်။ မရမချင်း ကြိုးစားမည်၊ ဖြစ်ပျက်ကို မမြင်မချင်း နောက်ဆုတ်မည်မဟုတ် ဟူသော မဆုတ်မနစ်သည့် ဝီရိယဖြင့် ကြိုးပမ်းမှသာလျှင် ပျင်းရိခြင်း (ကောသဇ္ဇ) နှင့် ငိုက်မျဉ်းခြင်း (ထိနမိဒ္ဓ) တားဆီးမှုများကို ဖြိုခွင်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
၄။ ဝီမံသာဓိပတိ (ပညာဉာဏ်ဖြင့် ဒိဋ္ဌိအစွဲကို အမြစ်ဖြတ်ခြင်း)
စတုတ္ထမြောက်နှင့် အရေးအကြီးဆုံး စွမ်းအားမှာ ဝီမံသာ ခေါ် ပညာဉာဏ်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဝိပဿနာခရီးစဉ်တွင် တွေ့ကြုံရသမျှသော အခက်အခဲအားလုံး၏ ရေသောက်မြစ်မှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဒိဋ္ဌိကို အမြစ်ပြတ် ဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်းရှိသည်မှာ ဝီမံသာ (ပညာ) သာလျှင် ဖြစ်ပါသည်။ ပညာဆိုတာလဲ ကိုယ်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်။ ဒီသုံးခုစလုံးဟာ အနတ္တ ဆိုတာကို သိဖို့လိုပါတယ်။
တရားအားထုတ်ရာတွင် ငါ အားထုတ်နေသည် ဟူသော အတ္တအစွဲ ဝင်လာတတ်ပါသည်။ ထိုအခါ ဝီမံသာဓိပတိဖြင့် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရပါမည်။ ရှုမှတ်နေသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ စသည့် မဂ္ဂင်တရားများသည်လည်း ငါ မဟုတ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ဖြစ်ပေါ်နေသော အနတ္တတရားများသာ ဖြစ်သည်ဟု သိမ်းဆည်းရပါမည်။ ရုပ်နာမ်တို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာများကို ဘက်မလိုက်သော တရားသူကြီးကဲ့သို့ ဉာဏ်ဖြင့် အကဲဖြတ် စစ်ဆေးရပါမည်။ ဤဝီမံသာဓိပတိ အားကောင်းလာသောအခါ မည်သည့် လှည့်စားမှု၊ မည်သည့် မဂ်တု ဖိုလ်တုကမျှ ယောဂီရဟန်းတော်ကို ဟန့်တားနိုင်စွမ်း မရှိတော့ပါ။
သောတာပန်ခရီးစဉ်၏ အောင်ပွဲ
ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် ဝိပဿနာအလုပ်ကို အားထုတ်ရာတွင် ဤဆန္ဒ၊ စိတ္တ၊ ဝီရိယ၊ ဝီမံသာ ဟူသော အဓိပတိတရားလေးပါးကို ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်အသုံးချသွားမည်ဆိုပါက မည်မျှပင် ကြီးမားသော အခက်အခဲ တားဆီးမှုမျိုးကိုမဆို မလွဲမသွေ ကျော်လွှားနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ မိမိ၏ သန္တာန်၌ ပေါ်လာသမျှသော ကိလေသာ အတားအဆီးများကို အဓိပတိတရားလေးပါး၏ စွမ်းအားဖြင့် ချေမှုန်းကာ၊ ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်ကို စိပ်သထက် စိပ်အောင် ရှုမှတ်သွားရပါမည်။
ထိုသို့ မဆုတ်မနစ် လျှောက်လှမ်းသွားပါက ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတို့အပေါ် ငြီးငွေ့ရွံရှာသော နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်မှတစ်ဆင့် သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်သို့ ရောက်ရှိကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနှင့် ဝိစိကိစ္ဆာတို့ကို အမြစ်ပြတ် ပယ်သတ်နိုင်သော သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်သို့ အောင်မြင်စွာ ဆိုက်ရောက်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရေးဟူသော သောတာပန်ခရီးစဉ်ကို အောင်မြင်စွာ ပန်းဝင်နိုင်ရန်အတွက် ဤအဓိပတိတရားလေးပါးကို အကောင်းဆုံးသော လက်နက်ကြီးများအဖြစ် အမြဲတစေ ကိုင်စွဲအသုံးချကြပါရန် အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။