ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်း နေ့စဉ် ရွတ်ဆိုပူဇော်နေတဲ့ ရတနာသုံးပါးထဲမှာ “သံဃာရတနာ” ဆိုတာ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစကားလုံးကို အစဉ်အလာအရ နှုတ်ကနေ အလွတ်ကျက် ရွတ်ဆိုနေရုံသက်သက်လား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီစကားလုံးရဲ့ နောက်ကွယ်က အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်တွေ့ဉာဏ်နဲ့ သေချာ သိမြင်ပြီးမှ ပူဇော်နေတာလား ဆိုတာ မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည် မေးခွန်းထုတ်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်လာပါပြီ။

အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှုသက်သက်မှ ရုန်းထွက်ခြင်း

ကျွန်ုပ်တို့ဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက သင်ကြားပေးလိုက်တဲ့ အသိတွေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်က ပြောတဲ့ စကားတွေကို အကန်းယုံ ယုံကြည်ပြီး လိုက်လုပ်တတ်တဲ့ အလေ့အထ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်ဆိုရင် သူများပြောတိုင်း မယုံဘဲ၊ ခန္ဓာက ပြသနေတဲ့ အဖြေကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းပြီး လေ့လာကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်ဆိုတာ သင်္ကန်းဝတ်ထားရုံသက်သက်နဲ့ အလိုလို ဖြစ်လာတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်ဆိုတာ အရိယာရဟန်းများသာ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ အချက်ကို တိုက်ရိုက် လေ့လာသိမြင်ဖို့ လိုပါတယ်။ အကန်းယုံ ယုံကြည်မှုသက်သက် အဆင့်ကနေ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက်တဲ့ ကိုယ်တွေ့ အသိဉာဏ်အဆင့်ဆီ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကူးပြောင်းနိုင်မှသာ ရတနာစစ်ကို တွေ့မြင်ခွင့် ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အဖြေရှာခြင်း

အရိယာ ဆိုတာ ပုံပြင်တွေထဲက၊ စာအုပ်တွေထဲက စကားလုံး မဟုတ်ပါဘူး။ လက်တွေ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအလုပ်ကို အားထုတ်ခြင်းဖြင့်သာ ရရှိနိုင်တဲ့ ပန်းတိုင်ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ့် သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်တွေဟာ ပြင်ပအာရုံတွေနောက်ကို လိုက်မသွားဘဲ မိမိခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ်ကို ဝိဉာဏ် သက်သက်အဖြစ် မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာကြပါတယ်။

• မျက်စိက မြင်လိုက်တဲ့ မြင်သိစိတ်၊ နားက ကြားလိုက်တဲ့ ကြားသိစိတ် စတဲ့ သိစိတ်တွေဟာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတဲ့ ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

• ဒီလို ဝိဉာဏ်ရဲ့ လျင်မြန်လှတဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို အနီးကပ် လေ့လာပြီး၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) နဲ့ သံသယ (ဝိစိကိစ္ဆာ) တွေကို လက်တွေ့ စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်နဲ့ နေ့စဉ် ဖယ်ရှားနေသူတွေဟာ စစ်မှန်တဲ့ သံဃာရတနာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အနတ္တအမြင်နှင့် တည်ငြိမ်သော ခွန်အား

အများစုက “အနတ္တ” ဆိုတာကို “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒတစ်ခုအဖြစ် လွဲမှားစွာ ယူဆတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ အနတ္တဆိုတာ လက်မှိုင်ချရမယ့် ဝါဒမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်အလိုအတိုင်း မဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာနဲ့ သဘာဝတရားတွေကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်ပြီး၊ လောကဓံရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေအောက်မှာ တုန်လှုပ်မှုကင်းကင်းနဲ့ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက် အကောင်းဆုံးသော လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ရတနာစစ် ဖြစ်တဲ့ အရိယာရဟန်းတွေဟာ ဒီအနတ္တဉာဏ်နဲ့ ပူလောင်မှုတွေကို ငြိမ်းသတ်ပြီး တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာ ဖြတ်သန်းနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် ပံ့ပိုးခြင်း

ဒီလို သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်တွေ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွန်းလာဖို့ဆိုရင် လူဝတ်ကြောင် (ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ) တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အကြောက်တရားနဲ့ ယုံကြည်မှုသက်သက် လှူဒါန်းနေတာတွေကို ရပ်တန့်ပြီး၊ အနှစ်သာရကို ဦးစားပေးတဲ့ ဉာဏ်ပါသော ထောက်ပံ့မှုဆီသို့ ကူးပြောင်းရပါမယ်။ လူဝတ်ကြောင်များ ကိုယ်တိုင်လည်း မိမိတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အဓိပတိတရားလေးပါးကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချရပါမယ်။

• ဆန္ဒာဓိပတိ: သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လိုတဲ့၊ တရားထူးရလိုတဲ့ ဆန္ဒကို ပြင်းပြစွာ မွေးမြူပါ။

• ဝီရိယာဓိပတိ: အပျင်းထူမှုနဲ့ တွေဝေမှုတွေကို နေ့စဉ် တွန်းလှန်ပြီး တရားအားထုတ်နေတဲ့ ရဟန်းများကို ထောက်ပံ့ဖို့ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လထားပါ။

• စိတ္တာဓိပတိ: ပြင်ပ အနှောင့်အယှက်တွေကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ရတနာစစ်ကိုသာ ရှာဖွေထောက်ပံ့မယ့် ခိုင်မာတဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို တည်ဆောက်ပါ။

• ဝီမံသာဓိပတိ: မိမိရဲ့ လုပ်ရပ်တိုင်း၊ ထောက်ပံ့မှုတိုင်းဟာ အနှစ်သာရ ရှိမရှိကို ဉာဏ်နဲ့ အမြဲတမ်း စစ်ဆေး လေ့လာပါ။

နိဂုံး

“သံဃာရတနာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ နှုတ်က ရွတ်ဆိုရုံသက်သက်နဲ့ ပြီးသွားမယ့် အရာမဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် အလုပ်နဲ့ အမှန်တရားကို ရှာဖွေပြီး၊ နာမ်ရုပ် ဖြစ်စဉ်တွေကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာနေတဲ့ အရိယာများသာလျှင် ထိုစကားလုံးရဲ့ နောက်ကွယ်က အနှစ်သာရ အစစ်အမှန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ယနေ့ကစပြီး အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှုတွေကနေ ရုန်းထွက်ကာ၊ မိမိခန္ဓာက ပြသနေတဲ့ အဖြေကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ ရှာဖွေရင်း ရတနာစစ်များ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် မှန်ကန်သော ခြေလှမ်းများဖြင့် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လျှောက်လှမ်းကြပါစို့။