သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရန် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဝိပဿနာတရားကို ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေကြသော ယောဂီသူတော်စင်များအတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးသော အဆင့်မှာ “သရဏဂုံ တည်ခြင်း” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ သရဏဂုံ တည်သည် ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြတော်မူခဲ့သော ကိုးကွယ်ရာ ရတနာသုံးပါးကို မိမိ၏ ဘဝအတွက် မှီခိုရာ၊ ပုန်းအောင်းရာ၊ လဲလျှောင်းရာ၊ ဆည်းကပ်ရာ အဖြစ် ခိုင်ခိုင်မာမာ ယုံကြည်လက်ခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဤနေရာတွင် အလွန်သတိပြုရမည့် အချက်မှာ ရတနာသုံးပါး၏ အနှစ်သာရကို တိကျမှန်ကန်စွာ သိရှိနားလည်ထားရန်ပင် ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင် သတ်မှတ်ပေးတော်မူခဲ့သော ရတနာသုံးပါး ဆိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဘုရား (ဗုဒ္ဓ): အရဟံ အစရှိသော ဂုဏ်တော်ကိုးပါးနှင့် အပြည့်အဝ ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းပါသည်။

၂။ တရား (ဓမ္မ): သွာက္ခာတ အစရှိသော တရားဂုဏ်တော် ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည့်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များကို ဆိုလိုပါသည်။

၃။ သံဃာ (အရိယ သံဃာ): ဤတတိယမြောက် အချက်သည် သရဏဂုံ တည်ခြင်းအတွက် အရေးအကြီးဆုံးနှင့် အတိမ်းစောင်း အများဆုံးသော အချက်ဖြစ်ပါသည်။ ဤနေရာတွင် သံဃာ ဆိုသည်မှာ သုပ္ပဋိပန္န အစရှိသော သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကိုးပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော “အရိယာ ရဟန်းမြတ်များ” ကိုသာ အတိအကျ ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤတတိယအချက်ကို လုံးဝ ချန်လှပ်ထား၍ မရသလို၊ အဓိပ္ပါယ် ကောက်လွဲ၍လည်း မရနိုင်ပါ။

ပုထုဇဉ် သံဃာနှင့် သရဏဂုံ လွဲချော်မှု

လောကီ ဥပမာတစ်ခုဖြင့် လေ့လာကြည့်ပါမည်။ ပြင်းထန်လှသော မုန်တိုင်းကြီး (သံသရာ) ထဲတွင် ပိတ်မိနေသူ တစ်ဦးသည် အခိုင်အမာ ခိုလှုံရာ အဆောက်အအုံကို ရှာဖွေရပါသည်။ ထိုသို့ ရှာဖွေရာတွင် မုန်တိုင်းဒဏ်ကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည့် အဆောက်အအုံ (အရိယာ သံဃာ) ကိုသာ ခိုလှုံရာအဖြစ် ရွေးချယ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ မိမိကဲ့သို့ပင် မုန်တိုင်းထဲတွင် လမ်းရှာနေဆဲဖြစ်သော၊ အမိုးအကာ အပြည့်အစုံ မရှိသေးသော တဲအိမ်ငယ်လေး (ပုထုဇဉ် သံဃာ) ကို ခိုလှုံရာ အစစ်အမှန်အဖြစ် သွားရောက် လဲလျှောင်းပါက မုန်တိုင်းဘေးမှ ကင်းလွတ်နိုင်မည် မဟုတ်ပါ။

ထို့ကြောင့် သမုတိသံဃာ ဟုခေါ်သော ပုထုဇဉ် ရဟန်းများကို ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ဟူသော ရတနာသုံးပါးထဲမှ “သံဃာ” အစစ်အမှန်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မည် ဆိုပါက၊ ထိုသို့ ကိုးကွယ်သူ လူပုဂ္ဂိုလ်သည် သရဏဂုံ မတည်နိုင်ပါ။ ထိုနည်းတူစွာပင် ရဟန်းတစ်ပါး အနေဖြင့်လည်း မိမိကိုယ်တိုင်က ပုထုဇဉ် ဖြစ်ပါလျက်နှင့်၊ မိမိကိုယ်မိမိ ရတနာသုံးပါးထဲက “သံဃာ” စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ယူဆပါက ထိုရဟန်းသည်လည်း သရဏဂုံ မတည်တော့ပါ။ အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ပုထုဇဉ် သံဃာကို ရတနာသုံးပါးဝင် အဖြစ် ထည့်သွင်းယူဆသူ၊ မှီခိုရာအဖြစ် ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သူ မှန်သမျှသည် လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ သရဏဂုံ လုံးဝ မတည်နိုင်ပါ။

လက်တွေ့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေ

ယနေ့ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို လက်တွေ့ကျကျ သုံးသပ်ကြည့်မည် ဆိုပါက အလွန် စိတ်မကောင်းဖွယ်ရာ အမှန်တရား တစ်ခုကို တွေ့ရပါမည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ရဟန်းဦးရေ လေးသိန်းဝန်းကျင်ခန့် ရှိနေပြီး၊ ထိုရဟန်းများ၏ အဆုံးအမကို နာခံကိုးကွယ်နေကြသော လူပုဂ္ဂိုလ် အရေအတွက်မှာ သန်းနှင့်ချီ၍ ရှိနေပါသည်။

သို့သော်လည်း ထိုသန်းနှင့်ချီသော လူအများစုသည် သမုတိသံဃာ (ပုထုဇဉ်) များကို ရတနာသုံးပါးထဲမှ “သံဃာ” အဖြစ် မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ် ကိုးကွယ်နေကြပါသည်။ ထိုသို့ အခြေခံ အကျဆုံးသော တတိယမြောက် အချက်ဖြစ်သည့် “အရိယာသံဃာ” ဟူသော သတ်မှတ်ချက်ကို လွဲချော်နေသောကြောင့်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် အနိမ့်ဆုံး ရရှိနိုင်မည့် အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်သော “သရဏဂုံ တည်ခြင်း” ဟူသည့် အကျိုးကိုပင် မခံစားကြရပါ။ အမှန်တရားကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ထားသော “သုတဝါ အရိယာသာဝကော” (အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာ တပည့်သာဝက) များမှလွဲ၍ ကျန်သူအားလုံးနီးပါးမှာ သရဏဂုံ မတည်ကြခြင်းသည် အလွန် ကြီးမားသော နစ်နာမှုကြီး ပင်ဖြစ်ပါသည်။

အရိယာရဟန်း အစစ်ကို ကိုးကွယ်ရေးအတွက် လမ်းညွှန်ချက်

ဤအမှန်တရားကို သိရှိနားလည်သွားသော ယောဂီများ အနေဖြင့် စစ်မှန်သော သရဏဂုံ တည်နိုင်ရန်အတွက် အရိယာ သံဃာများကိုသာ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ထဲ ထည့်သွင်းရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အရိယာ သံဃာ ဆိုသည်မှာ ရှာဖွေရမခက်လှပါ။ အရိယာ သံဃာများ၏ ဂုဏ်ထဲတွင် အသက်ဟူသည့် အကြောင်းကြောင့်ပင် ဝိနည်းကို မချိုးဖောက်ဆိုသည်မှာ ပါဝင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဝိနည်းဓိုရ်သော (ဥပမာ မဟာဝိဟာရ) ကဲ့သို့သော ရဟန်းမျိုးကိုသာ လျှင် အရိယာထဲတွင် ပါဝင်နိုင်သည်ဟု သဘောထားပြီး ကိုးကွယ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဝိနည်းချိုးဖောက်သော မည်သည့်ရဟန်းမဆို အရိယာမဟုတ် ကိုးကွယ်ရာမဟုတ်ဟု တထစ်ချ ဆုံးဖြတ်ချက် ချရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဝိနည်းလုံခြုံသည့် ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူများထဲတွင်လည်း ဂတိ မလိုက်ခြင်း၊ အားလုံးကို တန်းတူ ဆက်ဆံခြင်း၊ ဂုန်းချောစကား မဆိုရင်၊ ဖရုသဝါစာ မသုံးခြင်း၊ ဣဿာ မစ္ဆရိယ မရှိခြင်း စသည့် အချက်များနှင့် ထပ်မံ စီစစ်ပြီးမှ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ထဲတွင် ထည့်သွင်း ကိုးကွယ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်မှသာလျှင် သရဏဂုံအစစ် တည်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။