မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် အလွန်တရာ လွဲမှားနေပြီး အမြန်ဆုံး ပြုပြင်ရမည့် အယူအဆတစ်ခု ရှိပါသည်။ ထိုအရာမှာ သင်္ကန်းဝတ်ထားတိုင်း၊ ခေါင်းတုံးထားတိုင်း၊ ကျောင်းထိုင်နေတိုင်း “သံဃာ” ဟု အလွယ်တကူ သတ်မှတ်နေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ လူအများစုသည် သံဃာဟူသော စကားလုံး၏ လေးနက်သော ပရမတ်အနှစ်သာရကို သေချာစွာ မသိနားမလည်ဘဲ အသွင်သဏ္ဌာန်ကိုသာ ကြည့်၍ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်နေကြခြင်းကြောင့် သာသနာ၏ အနှစ်သာရများ ပျောက်ဆုံးကာ အမှားအယွင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်နေရပါသည်။

သံဃာရတနာ စစ်စစ်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း

မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြခဲ့သော ကိုးကွယ်ရာ ရတနာသုံးပါးတွင် ပါဝင်သည့် “သံဃာရတနာ” ဆိုသည်မှာ သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကိုးပါးနှင့် အပြည့်အဝ ပြည့်စုံရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သံဃာဂုဏ်တော် ကိုးပါးတွင် ပါဝင်သည့် “သုပ္ပဋိပန္နော” (ဝိနည်းကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံမှသာလျှင် သံဃာရတနာအဖြစ် ထိုက်တန်ပါသည်။ အဋ္ဌပုရိသပုဂ္ဂလာ ဟုခေါ်သော မဂ်ပုဂ္ဂိုလ် လေးယောက်၊ ဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် လေးယောက်ဖြစ်သည့် အရိယာများထဲတွင် လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ တို့သည် အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ဝိနည်းကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်းဟူသော ဂုဏ်နှင့် မညီညွတ်နိုင်သောကြောင့် သံဃာရတနာ အတွင်းသို့ မပါဝင်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် သံဃာရတနာ ဆိုသည်မှာ သံဃာ့ဂုဏ်တော်များနှင့် ပြည့်စုံသည့် “ရဟန်း အရိယာများ” ကိုသာ အတိအကျ ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချက်ကို ခိုင်မာစွာ အသေမှတ်ထားရန် လိုအပ်လှပါသည်။

ထိုအချက်ကို ထောက်ရှုလျှင် ကိလေသာ မကင်းစင်သေးသော၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကို ထိုးထွင်းမသိသေးသော ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို သံဃာဟု သတ်မှတ်ကိုးကွယ်ခြင်းသည် အလွန်မှားယွင်းသော လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်။ “သမုတိသံဃာ” ဟူသော စကားလုံးမှာလည်း ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) တွင် မပါဝင်ဘဲ မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့သည့်အရာကို ကျော်လွန်တီထွင်ထားသော စကားလုံးသာ ဖြစ်ပါသည်။

သရဏဂုံ မှန်ကန်စွာ တည်ခြင်း

ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်တစ်ယောက်အတွက် အသက်တမျှ အရေးကြီးဆုံးမှာ သရဏဂုံတည်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သရဏဂုံတည်သူ ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား၊ တရားတော် နှင့် အရိယာရဟန်း တို့ကိုသာ ကိုးကွယ်ပြီး ၎င်းတို့၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာကျင့်သုံးသူ ဖြစ်ပါသည်။ အရိယာမဖြစ်သေးသော ပုထုဇဉ်ရဟန်းကို ကိုးကွယ်သူမှန်သမျှသည် သရဏဂုံ မှန်ကန်စွာ မတည်သူများသာ ဖြစ်ကြပါသည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည် ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ စသော ကိလေသာများ မကင်းစင်သေးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဟောပြောဆုံးမမှုများသည် ဂတိမကင်းခြင်း၊ မျက်နှာလိုက်ခြင်း၊ လောကီအာရုံများကို အမွှန်းတင်ခြင်းတို့ ပါဝင်နေတတ်ပါသည်။ ထိုသို့သော ပုထုဇဉ်တို့ကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် အကုသိုလ်တရားများသာ တိုးပွားစေပြီး သံသရာလွတ်ကြောင်း မဂ်ဖိုလ်လမ်းမှ သွေဖည်သွားစေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရတနာသုံးပါးကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး အရိယာရဟန်းများကိုသာ ရှာဖွေကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှသာ မိမိ၏ သရဏဂုံသည် အပြစ်ကင်းစင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်း

သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာသူတိုင်းသည် “သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လို၍” ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သင်္ကန်းကို တောင်းခံကာ ဝင်ရောက်လာကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ထိုကတိကဝတ်ကို မေ့လျော့ပြီး သာသနာတော်အတွင်း မှားယွင်းစွာ ရပ်တည်နေသော ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြားသိမြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

၁။ အလဇ္ဇီ (အရှက်မရှိသူ) – ဝိနည်းကို သိလျက်နှင့် ချိုးဖောက်သူများကို ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လောကီလူသားများကဲ့သို့ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေခြင်းသည် ရဟန်းတို့လိုက်နာရမည့် ဝိနည်းအရ တားမြစ်ထားချက်ကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ဝိနည်းကို သိလျက်နှင့် ဖောက်ဖျက်ကာ လောကီအလုပ်များဖြင့် အချိန်ကုန်နေသော ရဟန်းများကို အလဇ္ဇီဟု ခေါ်ဆိုရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ လူယုတ်မာ – အချို့သော ရဟန်းများသည် ဝိနည်းကို အပြည့်အဝ လိုက်နာကြပါသည်။ စာပေ ပရိယတ္တိများကိုလည်း သင်ကြားပို့ချကြပါသည်။ ထိုသို့ ဝိနည်းလုံခြုံစွာဖြင့် စာပေသင်ကြားနေသော ရဟန်းများကို အလဇ္ဇီဟု သုံးနှုန်း၍ မရပါ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် စာသင်ခြင်းသက်သက်ကိုသာ ပြုလုပ်ပြီး၊ တရားအားထုတ်ရန်နှင့် မဂ်ဖိုလ်ရရန် စိတ်ကူး လုံးဝမရှိပါက ၎င်းတို့သည် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးပါသည်။ အကြောင်းမှာ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် တရားအားထုတ်ပါမည်ဟု ကတိပြုကာ မြတ်စွာဘုရားထံမှ ပစ္စည်းလေးပါးကို ချေးယူစားသောက်ထားပြီး၊ ထိုအကြွေးကို မဂ်ဖိုလ်ဖြင့် ပြန်ဆပ်ရန် စိတ်ကူးမရှိသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမအရ ထိုသို့ အကြွေးပြန်ဆပ်ရန် စိတ်ကူးမရှိသူများကို “လူယုတ်မာ” ဟူသည့် ခေါင်းစဉ်အောက်တွင်သာ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၃။ ဒုဿီလ (သီလပျက်စီးသူ) – ရဟန်းတစ်ပါးသည် ပါရာဇိက ကျပါလျက်နှင့် လူမထွက်ဘဲ သင်္ကန်းကို ဆက်လက်ဝတ်ဆင်ထားပါက ၎င်းသည် သာသနာတော်ကို ခိုးယူစားသောက်နေသူ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့သော သူများကို အလဇ္ဇီဟု အလွယ်တကူ မသုံးနှုန်းဘဲ “ဒုဿီလ” ဟုသာ တိတိကျကျ သတ်မှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ရဟန်းများကို ဒုဿီလဟု စွပ်စွဲခြင်းကို အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောင်ကြဉ်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ပါရာဇိကကျလျက် လူမထွက်သူများမှာမူ ဧကန်စင်စစ် ဒုဿီလများပင် ဖြစ်ကြပါသည်။

ဂန္ထဓုရ ၏ ထွက်ပေါက်နှင့် သာသနာ၏ အနှစ်သာရ

ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်ကြီး ဆုတ်ယုတ်လာရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ “ဂန္ထဓုရ” (စာသင်ခြင်းသက်သက်ဖြင့် သာသနာတွင် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်) ဟူသော အယူအဆကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဤစကားရပ်သည် ဘုရားဟော ပါဠိတော်စစ်စစ်တွင် မပါဝင်ဘဲ၊ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာကဲ့သို့သော နောက်ပိုင်းကျမ်းများတွင်သာ ပါဝင်သည့် စကားရပ် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးဖြစ်သည့် ဝိပဿနာအားထုတ်ခြင်း (ဝိပဿနာဓုရ) ကိုသာ အဓိကထား ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ ကွဲလွဲလာလျှင် ပါဠိတော်ကိုသာ အတည်ယူရမည်ဟူသော မူဝါဒအရ၊ စာသင်ခြင်းသက်သက်ဖြင့် ရဟန်းဘဝကို ကုန်ဆုံးခွင့်ရှိသည်ဟူသော အယူအဆကို အမြစ်ပြတ် ပယ်ဖျက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ရဟန်းတို့၏ တစ်ခုတည်းသော တာဝန်မှာ “အရိယာဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရေး” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်ဘဝသည် အပါယ်လေးပါးသို့ ပရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်သော “ဝိနိပါတိကဘေး” အမြဲသင့်နေသည့် ဘဝဖြစ်ပါသည်။ ဤမျှ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်အောင် မကြိုးစားဘဲ၊ စာကျက်ခြင်း၊ စာသင်ခြင်း သက်သက်ဖြင့် လာဘ်လာဘကို ခံစားကာ နေထိုင်ခြင်းသည် သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရကို ဖျက်ဆီးနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ၏ တာဝန်

ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပညာပြည့်စုံသော ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ အနေဖြင့် ရုပ်ဝတ္ထုအသွင်သဏ္ဌာန်ကိုသာ ကြည့်၍ ကိုးကွယ်နေခြင်းများကို ရပ်တန်းက ရပ်ကြရန် လိုအပ်ပါသည်။ သင်္ကန်းခြုံတိုင်း သံဃာမဟုတ်ကြောင်းကို ပညာဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ပါ။ မိမိတို့၏ ထောက်ပံ့မှုသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် အမှန်တကယ် ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော အရိယာရဟန်းများထံသို့သာ ရောက်ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများ၏ လွဲမှားသော အယူအဆများ၊ ဘုရားမပညတ်တာကို ပညတ်ထားသော ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေများကို ပညာဖြင့် စိစစ်ပယ်ချနိုင်ရပါမည်။

သာသနာတော် သန့်စင်ရေးနှင့် အရှည်တည်တံ့ရေးသည် အရိယာရဟန်းများ များပြားလာခြင်းအပေါ်တွင်သာ မူတည်ပါသည်။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “မဂ္ဂသစ္စာ” ကို အမှန်တကယ် ပွားများအားထုတ်ပြီး “နိရောဓသစ္စာ” ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်ကြံနေသော အရိယာရဟန်းများကိုသာ သံဃာရတနာအဖြစ် စစ်မှန်စွာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် သရဏဂုံအစစ်ကို တည်ဆောက်ကြပါရန် အလေးအနက် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ လောကတွင် ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ပျက်မှုသည် စက်ဆုပ်ဖွယ် ဒုက္ခသစ္စာသာဖြစ်ပြီး၊ ထိုဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးကို မျက်ကွယ်ပြုနေသော မည်သည့် ပုထုဇဉ်ရဟန်းကိုမျှ သံဃာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုစရာ အကြောင်းမရှိပေ။ သာသနာ၏ အနှစ်သာရကို တန်ဖိုးထားသူတိုင်း ဤအမှန်တရားကို ရဲဝံ့စွာ ရင်ဘတ်ထဲတွင် စွဲမှတ်ထားကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။