သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရေးဟူသော အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေကြသော ရဟန်းတော်များအတွက်၊ မိမိတို့၏ သန္တာန်၌ စက္ကန့်မလပ် ဖြစ်ပေါ်ပျက်စီးနေသော “ဝိဉာဏ်” (သိစိတ်) ၏ အစဉ်ကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဝိဉာဏ်တစ်ခု ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီးနောက်၊ နောက်ထပ် ဝိဉာဏ်အသစ်တစ်ခု အစားထိုး ဝင်ရောက်လာပုံကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်အောင် ကြည့်နိုင်မှသာလျှင် “ငါ” ဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြီးကို အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဝိဉာဏ်သည် တစ်ဆက်တည်း မဟုတ်ကြောင်း လေ့လာခြင်း

ပုထုဇဉ်တို့၏ ဉာဏ်မျက်စိတွင် မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ နံခြင်း၊ စားခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ တွေးတောခြင်း အားလုံးကို “ငါ ဆိုသော တစ်ဦးတည်းသောသူ” ကပင် အစအဆုံး လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ထင်မှတ်မှားတတ်ကြပါသည်။ အမှန်တကယ် လက်တွေ့ ဖြစ်ပေါ်နေသည်မှာ ထိုသို့ မဟုတ်ပါ။ အာရုံနှင့် ဒွါရ တိုက်ခိုက်မိသောအခါ ပေါ်ပေါက်လာသော အသိဝိဉာဏ်များသည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု အလွန်လျင်မြန်စွာ အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။

မျက်စိဖြင့် အဆင်းကို မြင်လိုက်သောအခါ မြင်သည့် ဝိဉာဏ်လေး ပေါ်လာပါသည်။ ထိုမြင်သည့် ဝိဉာဏ်လေးသည် အဆင်းကို သိပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားပါသည်။ ထို့နောက်မှ နားဖြင့် အသံကို ကြားသောအခါ ကြားသည့် ဝိဉာဏ် အသစ်တစ်ခု ထပ်မံ ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှေ့ဝိဉာဏ် ချုပ်ငြိမ်းသွားမှသာ နောက်ဝိဉာဏ်တစ်ခု အစားထိုး ဝင်ရောက်ခွင့် ရပါသည်။ ဝိဉာဏ် နှစ်ခုသည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း လုံးဝ မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါ။ ဤသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ မြင်အောင် လေ့လာရပါမည်။

၂။ ကြားကာလ ပြတ်တောက်မှုကို မြင်အောင် ကြည့်ခြင်း

ဝိဉာဏ်တစ်ခုချုပ်ပြီး နောက်တစ်ခု အစားထိုးသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုလျှင် “အပျက်” ကို မြင်အောင် ကြည့်တတ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အတွေးတစ်ခု ဝင်လာလျှင် ထိုအတွေး၏ အကြောင်းအရာ ဇာတ်လမ်းနောက်သို့ လိုက်မသွားဘဲ၊ “တွေးလိုက်သော သိစိတ်ကလေး ပေါ်လာသည်၊ ပြီးလျှင် ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားသည်” ဟူသော ဖြစ်စဉ်သက်သက်ကိုသာ လေ့လာရပါမည်။

မြင်သိစိတ် ပျက်သွားပြီး ကြားသိစိတ် မလာခင် အခိုက်အတန့်၊ သို့မဟုတ် ကြားသိစိတ် ပျက်သွားပြီး တွေးသိစိတ် မလာခင် အခိုက်အတန့်ဟူသော “ပြတ်တောက်သွားသည့် ကြားကာလ” လေးကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း ကြည့်ရှုရပါမည်။ ထိုသို့ အရှေ့စိတ်၏ ချုပ်ငြိမ်းသွားမှုနှင့် အနောက်စိတ်၏ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာမှုကို ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာသောအခါ၊ ဝိဉာဏ်တို့သည် တစ်ဆက်တည်း မဟုတ်ဘဲ အမြဲတမ်း ပျက်စီးပြတ်တောက်နေကြောင်းကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်လာရပါမည်။

၃။ ရုပ်နှင့် နာမ်၏ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်မှု

ဤဖြစ်စဉ်များကို လေ့လာရာတွင် ခန္ဓာကိုယ်၌ ရှိနေသော ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမှု ဖြစ်တဲ့ သဘောရှိတဲ့ အရာ များနှင့် တွဲဖက်၍ လေ့လာရပါမည်။ အာရုံလာရောက် တိုက်ခိုက်သော ဒွါရများသည် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမှု ဖြစ်တဲ့ သဘောရှိတဲ့ အရာ များ ဖြစ်ကြပါသည်။ ထို ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမှု ဖြစ်တဲ့ သဘောရှိတဲ့ အရာ ကို အမှီပြု၍ ဝိဉာဏ်ဟူသော နာမ်တရားများ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရုပ်တရားကလည်း အဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲ ပျက်စီးနေသကဲ့သို့၊ ထိုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိဉာဏ် နာမ်တရားများကလည်း တစ်ခုချုပ်ပြီး တစ်ခုအစားထိုးကာ အဆက်မပြတ် ပျက်စီးနေကြောင်းကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မြင်အောင် ကြည့်ရပါမည်။

၄။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် ဉာဏ်ကို ထက်မြက်စေခြင်း

ဝိဉာဏ်၏ လျင်မြန်လှသော အဖြစ်အပျက်၊ ချုပ်ခြင်းနှင့် အစားထိုးခြင်းကို အမီလိုက်နိုင်ရန် သာမန်အားထုတ်မှုဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ မိမိ၏ ဉာဏ်စွမ်းရည်ကို အမြင့်ဆုံးသို့ မြှင့်တင်ရန်အတွက် အဓိပတိတရားလေးပါးကို မဖြစ်မနေ အသုံးချရပါမည်။

• ဆန္ဒာဓိပတိ: သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမြန်ဆုံး လွတ်မြောက်လိုသော၊ ဝိဉာဏ်၏ ချုပ်ခြင်းနှင့် အစားထိုးခြင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို အမြဲတစေ မွေးမြူရပါမည်။

• စိတ္တာဓိပတိ: ပြင်ပအာရုံများနောက်သို့ စိတ်မလွင့်ပါစေဘဲ၊ ရှေ့ဝိဉာဏ် ချုပ်သွားပုံနှင့် နောက်ဝိဉာဏ် အစားထိုးလာပုံ အပေါ်၌သာ စိတ်ကို ခိုင်မာစွာ အမြဲကပ်ထားနိုင်ရပါမည်။

• ဝီရိယာဓိပတိ: ပျင်းရိခြင်း၊ ငိုက်မျဉ်းခြင်းများကို တွန်းလှန်ကာ၊ ဝိဉာဏ်၏ အပျက်ကို မမြင်မချင်း လေ့လာမည်ဟူသော မဆုတ်မနစ်သည့် လုံ့လဝီရိယကို အပြည့်အဝ တည်ဆောက်ထားရပါမည်။

• ဝီမံသာဓိပတိ: ပေါ်လာသမျှသော ဝိဉာဏ်တိုင်းကို “ဤအရာသည် ပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားကာ အသစ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးခံရသော အနိစ္စတရား သက်သက်သာ ဖြစ်သည်” ဟု ထက်မြက်စွာ ပိုင်းခြားလေ့လာနိုင်သော ပညာဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်တစိုက် အကဲဖြတ် စစ်ဆေးနေရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် ရဟန်းတော်များ အနေဖြင့် ဝိပဿနာအလုပ်ကို အားထုတ်ရာတွင် အဓိပတိတရားလေးပါးကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချကာ၊ ဝိဉာဏ်တစ်ခု ချုပ်ငြိမ်းပြီး နောက်ဝိဉာဏ်တစ်ခု အစားထိုး ဝင်ရောက်လာမှုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်အောင် လေ့လာရပါမည်။ ဤသို့ အရှေ့စိတ်နှင့် အနောက်စိတ်တို့၏ ပြတ်တောက်နေမှုကို ကိုယ်တွေ့ဉာဏ်ဖြင့် မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်လာသောအခါ၊ အစဉ်အဆက် တွယ်ကပ်လာခဲ့သော “ငါ” ဟူသည့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲကြီးသည် ဉာဏ်အောက်တွင် လုံးဝ ပြုတ်ကျသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ မှန်ကန်သော လေ့လာမှုများကြောင့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာကာ သောတာပန် အစရှိသော သူတော်စင်များ သာသနာတော်အတွင်း၌ အစဉ်အဆက် ထွန်းလင်းတောက်ပနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။