နေ့စဉ် လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေရတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ကို ဝိပဿနာ ကွင်းပြင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ကျင့်စဉ်ကို လက်တွေ့ စွဲမြဲစွာ လေ့လာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ယောဂီသူတော်စင် အပေါင်းတို့…
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများရဲ့ ရင်ထဲမှာ အမြင့်မားဆုံး မျှော်မှန်းချက် တစ်ခု ရှိကြပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သံသရာရဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းတဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကနေ လွတ်ကင်းပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ရဲ့ အစဖြစ်တဲ့ “သောတာပန်” အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူအများစုဟာ သောတာပန် ဖြစ်ဖို့ ဆိုတာကို တောတောင်တွေထဲ သွားရောက် တရားအားထုတ်မှ၊ သို့မဟုတ် အလုပ်တွေ အားလုံးကနေ အနားယူပြီး ရိပ်သာဝင်မှသာ ရနိုင်မယ့် ပန်းတိုင်တစ်ခုလို့ အထင်အမှား ရှိနေတတ်ကြပါတယ်။
တကယ့် ပကတိ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း ကြည့်မယ် ဆိုရင်၊ သောတာပန် ဆိုတာ နေရာဒေသနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အရာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ မိမိရဲ့ သန္တာန်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) ကို အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားနိုင်တဲ့ အသိဉာဏ် အဆင့်အတန်း တစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖယ်ရှားဖို့ အတွက်၊ အာရုံတွေကို အဆက်မပြတ် သိရှိနေတဲ့ “ဝိဉာဏ်” လေးတွေရဲ့ သဘာဝကို မိမိရဲ့ နေ့စဉ် လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှာတင် မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်း အားဖြင့်၊ သောတာပန် ခရီးစဉ်ကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ ဘယ်လို လှမ်းတက်နိုင်မလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာကြည့်ကြပါစို့။
၁။ လုပ်ငန်းခွင်နှင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (အတ္တအစွဲ) ၏ အချိတ်အဆက်
လုပ်ငန်းခွင် ဆိုတာ ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ၊ ရာထူးတွေ၊ အတ္တတွေ အများဆုံး လှုပ်ရှားရှင်သန်နေတဲ့ နေရာကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ရုံးခန်းထဲ ခြေချလိုက်တာနဲ့ “ငါဟာ မန်နေဂျာ”၊ “ငါဟာ ဝန်ထမ်း”၊ “ဒါက ငါ့ရဲ့ ပရောဂျက်”၊ “သူက ငါ့ကို အပြစ်တင်တယ်” ဆိုတဲ့ အတွေးတွေဟာ အလိုအလျောက် နေရာယူလာပါတယ်။ ဒီလို “ငါ” လို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (ကိုယ်ကောင် အစွဲ) ရှိနေသရွေ့၊ အဲဒီ “ငါ” ကို ထိခိုက်လာတဲ့ အခါတိုင်း ဒေါသတွေ ထွက်ရပြီး၊ “ငါ” ကို မြှောက်စားတဲ့ အခါတိုင်း လောဘတွေ ပွားများနေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သောတာပန် ခရီးစဉ်ကို စတင်ဖို့ အတွက် အဲဒီ လုပ်ငန်းခွင်ထဲက “ငါ” ဆိုတဲ့ မျက်နှာဖုံးကြီးကို အရင်ဆုံး ဉာဏ်နဲ့ ခွာချရပါမယ်။ တကယ်တမ်း အလုပ်လုပ်နေတာ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ တံခါးပေါက် ခြောက်ပေါက်ကနေ အာရုံတွေကို လက်ခံပြီး၊ အဲဒီ အာရုံကို သိလိုက်တဲ့ “ဝိဉာဏ်” (သိစိတ်) တွေ အဆက်မပြတ် လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီယန္တရားကို အရှိကို အရှိတိုင်း မြင်အောင် ကြည့်နိုင်ခြင်းဟာ သောတာပန် ဖြစ်ရန်အတွက် အဓိကသော့ချက်ပင် ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ရေဒါစက် (Radar) ဥပမာဖြင့် ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာခြင်း
လုပ်ငန်းခွင်မှာ ပေါ်လာတဲ့ ဝိဉာဏ်ရဲ့ သဘာဝကို ပိုမို ရှင်းလင်းစွာ မြင်သာစေဖို့ လေဆိပ်တွေမှာ သုံးတဲ့ ရေဒါစက် (Radar) ကြီး တစ်ခုရဲ့ ဥပမာနဲ့ နှိုင်းယှဉ် လေ့လာကြည့်နိုင်ပါတယ်။
ရေဒါစက်ရဲ့ ဖန်သားပြင်ဟာ လေယာဉ် တစ်စီး ဖြတ်သွားတဲ့ အခါတိုင်း အလင်းစက်လေး တစ်ခု လင်းလက်သွားပြီး (လေယာဉ်ကို သိလိုက်ပြီး)၊ လေယာဉ် ကျော်သွားတာနဲ့ အဲဒီ အလင်းစက်လေး ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားပါတယ်။ နောက်ထပ် လေယာဉ် အသစ် တစ်စီး လာရင်၊ နောက်ထပ် အလင်းစက် အသစ် တစ်ခု ထပ်ပေါ်လာပါတယ်။ ရေဒါစက်ဟာ “ငါ လေယာဉ်ကို မြင်တယ်”၊ “ငါ ပင်ပန်းပြီ” လို့ မညည်းတွားပါဘူး။ အာရုံလာတိုက်လို့ သိတယ်၊ ပြီးရင် ပျက်သွားတယ်။
ကျနော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဟာလည်း အဲဒီ ရေဒါစက်ကြီး လိုပါပဲ။
• အလုပ်ခွင်မှာ အီးမေးလ် တစ်စောင် ဝင်လာလို့ ဖန်သားပြင်ကို ကြည့်လိုက်တဲ့ အခါ၊ မျက်စိ တံခါးပေါက်မှာ “မြင်သိ ဝိဉာဏ်” ဆိုတဲ့ အလင်းစက်လေး လျှပ်တစ်ပြက် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားပါတယ်။
• အစည်းအဝေး ခန်းထဲမှာ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် တစ်ယောက်က စကားပြောလိုက်တဲ့ အခါ၊ နား တံခါးပေါက်မှာ “ကြားသိ ဝိဉာဏ်” လေး ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားပါတယ်။
• ပြဿနာ တစ်ခုကို ဖြေရှင်းဖို့ စဉ်းစားလိုက်တဲ့ အခါ စိတ်တံခါးပေါက်မှာ “တွေးသိ ဝိဉာဏ်” လေးတွေ ဆက်တိုက် ပေါ်လာပြီး ပျက်သွားကြပါတယ်။
ယောဂီ တစ်ယောက် အနေနဲ့ အလုပ်လုပ်နေရင်း “ငါ လုပ်နေတယ်” လို့ တွေးမယ့်အစား၊ ဝင်လာတဲ့ အာရုံတွေကို သိလိုက်၊ ပျက်သွားလိုက် ဖြစ်နေတဲ့ အဲဒီ ဝိဉာဏ်လေးတွေကို နောက်ခံ အသိအနေနဲ့ မျက်ခြည်မပြတ် သတိကပ်ပြီး လေ့လာနေရပါမယ်။
၃။ အနတ္တ သဘောတရားကို လုပ်ငန်းခွင်၌ မျက်မှောက်ပြုခြင်း
ဒီလို ရေဒါစက်လို သဘောထားပြီး ဝိဉာဏ်ရဲ့ လျင်မြန်တဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို အလုပ်ခွင်မှာ အဆက်မပြတ် လေ့လာနေတဲ့ အခါ၊ အင်မတန် နက်နဲတဲ့ အနတ္တ သဘောတရားကို ဉာဏ်နဲ့ အလိုအလျောက် ထိုးထွင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
လုပ်ငန်းခွင်မှာ အထက်လူကြီးက ဆူပူတဲ့ အသံကို ကြားရတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ အသံကို ကြားသိလိုက်တဲ့ ဝိဉာဏ်လေးဟာ “ငါ” က ဝင်ရောက် စီမံ ဖန်တီးလိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အပြင်က အသံ (အကြောင်း) နဲ့ မိမိရဲ့ နား (အကြောင်း) တိုက်မိလို့ ပေါ်လာရတဲ့ သဘာဝ ယန္တရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ကြားသိစိတ်ကို “မကြားချင်ဘူး” လို့ တားဆီးလို့ မရသလို၊ “ကောင်းတဲ့ အသံပဲ ကြားချင်တယ်” လို့လည်း မိမိ (အတ္တ) ရဲ့ အလိုကျ ပြောင်းလဲ ခြယ်လှယ်လို့ လုံးဝ မရပါဘူး။
ဒီဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးဟာ သူ့သဘာဝ အတိုင်း သူ အလုပ်လုပ်နေပြီး، မိမိ အလိုအတိုင်း အစိုးမရတဲ့၊ ပိုင်စိုးမှု မရှိတဲ့ သဘောတရား သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ တွေ့မြင်လာရပါမယ်။ အဲဒီလို ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေမှု သက်သက်သာ ရှိတယ် လို့ ဉာဏ်နဲ့ ပိုင်းခြား သိမြင်လိုက်တဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းလေး အတွင်းမှာတင်၊ “ငါ့ကို ဆူတယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တ အစွဲ (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) ဟာ အလိုအလျောက် ပြုတ်ကျသွားပါတော့တယ်။
၄။ သောတာပန် ခရီးစဉ်ကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လှမ်းတက်ခြင်း
သောတာပန် ဖြစ်တယ် ဆိုတာ တန်ခိုးပြာဋိဟာတွေ ရသွားတာ၊ လူကနေ ထူးကဲတဲ့ သတ္တဝါကြီး အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာဖြစ်စဉ် အပေါ်မှာ အထင်မှားနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ မှိုင်းလုံးကြီး အပြီးတိုင် ကင်းစင်သွားပြီး၊ အရှိကို အရှိတိုင်း မြင်တဲ့ ဉာဏ်ပညာ (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အခိုင်အမာ ရရှိသွားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအသိဉာဏ်ကို ရရှိဖို့ အတွက် တိတ်ဆိတ်တဲ့ နေရာကို သွားဖို့ မလိုပါဘူး။ လုပ်ငန်းခွင် ဆိုတာ လောကဓံ တရားတွေ (ချီးမွမ်းခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ အောင်မြင်ခြင်း) အများဆုံး တိုက်ခတ်တဲ့ နေရာ ဖြစ်တဲ့ အတွက်၊ အဲဒီ အာရုံတွေ လာတိုက်တိုင်း ပေါ်လာတဲ့ “ဝိဉာဏ်” လေးတွေကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာဖို့ အကောင်းဆုံးသော စမ်းသပ်ခန်းကြီး တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။
• အီးမေးလ် အသစ် ဝင်လာတိုင်း မြင်သိ ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာပါ။
• စကားပြောဆို ဆက်သွယ်တိုင်း ကြားသိ ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာပါ။
• စိတ်ဖိစီးမှု ပေါ်လာတိုင်း အဲဒါကို တွေးသိ ဝိဉာဏ် သက်သက် အဖြစ် ပြောင်းလဲ လေ့လာပါ။
ဒီလို နေ့စဉ် လှုပ်ရှားမှု တိုင်းကို သတိပညာနဲ့ အမီလိုက်ပြီး လေ့လာနိုင်လာတဲ့ အခါ၊ လုပ်ငန်းခွင်ရဲ့ ဖိအားတွေဟာ မိမိကို ဒုက္ခပေးမယ့် အရာတွေ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်ကို ထက်မြက်အောင် သွေးပေးမယ့် ကျောက်ပျဉ်တွေ အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။ အလုပ်ခွင်ထဲက ပြဿနာ တိုင်းကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက် လေ့လာနိုင်လေလေ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတဲ့ အတ္တအစွဲဟာ တဖြည်းဖြည်း ပါးလွှာလာပြီး، သောတာပန် ခရီးစဉ်ဆီကို လျင်မြန်စွာ အရှိန်အဟုန်နဲ့ တက်လှမ်းနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံး
အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရလျှင်၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ဆိုသည်မှာ အဝေးကြီးတွင် ရှာဖွေရမည့် အရာ မဟုတ်ပါ။ ယခု မိမိ ဖြတ်သန်းနေသော နေ့စဉ် လုပ်ငန်းခွင်ထဲတွင်ပင်، မျက်စိ၊ နား၊ စိတ် အစရှိသော တံခါးပေါက်များမှ အစဉ်မပြတ် လျှပ်တစ်ပြက် ပေါ်ပေါက်နေသော “ဝိဉာဏ်” အသိစိတ်လေးများကို ဉာဏ်ဖြင့် မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာခြင်း အားဖြင့် ရရှိနိုင်သော အရာသာ ဖြစ်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် ယောဂီ သူတော်စင် အပေါင်းတို့ အနေဖြင့် “အလုပ်များ၍ တရားမအားထုတ်နိုင်” ဟူသော ဆင်ခြေများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်လိုက်ကြပါစို့။ မိမိ၏ လုပ်ငန်းခွင်ကို အကောင်းဆုံးသော ဝိပဿနာ ရိပ်သာကြီး အဖြစ် ဖန်တီးကာ၊ အလုပ်လုပ်နေစဉ် ပေါ်လာသမျှသော ဝိဉာဏ်လေးများကို အရှိကို အရှိတိုင်း ဉာဏ်ဖြင့် ထောက်လှမ်း လေ့လာသွားကြပါစို့။ ဤသို့ အလုပ်ခွင်ထဲတွင်ပင် အနတ္တ သဘောကို လက်တွေ့ မျက်မှောက်ပြုခြင်းဖြင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို အမြစ်ပြတ် ခွာချကာ၊ အဆုံးစွန်သော ငြိမ်းချမ်းမှု သောတာပန် ပန်းတိုင်ဆီသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လျှောက်လှမ်း နိုင်မည်သာ ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။
Leave a Reply