လောကမှာ မည်သည့် ပညာရပ်ကိုမဆို လေ့လာဆည်းပူးတဲ့အခါ စာပေ ကျမ်းဂန်တွေဟာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ လမ်းညွှန်မြေပုံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမတွေကို လေ့လာတဲ့ နေရာမှာလည်း စာပေကို ဖတ်ရှု မှတ်သားခြင်းဟာ ပထမဆုံး ဖြတ်သန်းရမယ့် အဆင့်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယုတ္တိဗေဒကျကျ မေးခွန်းထုတ်စရာ တစ်ခု ရှိလာပါတယ်။ “လက်တွေ့ကျင့်စဉ် မရှိဘဲ စာပေ သိမှတ်မှု သက်သက်နဲ့ရော လောကဓံ လှိုင်းတံပိုးတွေကြားမှာ ရေရှည် ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်နိုင်ပါသလား” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။ ပကတိ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ အဖြေက ရှင်းလင်းပါတယ်။ စာပေသက်သက်နဲ့ ဘယ်လိုမှ ရေရှည် မရပ်တည်နိုင်ပါဘူး။

စာပေသက်သက်၏ ကန့်သတ်ချက်နှင့် “ငါ” ဟူသော အတ္တအစွဲ

စာပေ ကျမ်းဂန်တွေကို ဖတ်ရှု မှတ်သားတဲ့အခါ ဦးနှောက်ဉာဏ်ရည်နဲ့ စဉ်းစား ဆင်ခြင်လို့ ရပါတယ်။ သီအိုရီ သဘောတရားတွေကို အာဂုံဆောင်နိုင်တယ်၊ သူတစ်ပါးကို ပြန်လည် ရှင်းပြနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီသိမှုတွေဟာ လက်တွေ့ ခန္ဓာပေါ် ဉာဏ်မရောက်သေးသရွေ့ အပေါ်ယံ အဆင့်မှာပဲ ရှိနေသေးပြီး အကန်းယုံ ယုံကြည်မှု (Dogma) တွေ အဖြစ်ကို အလွယ်တကူ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ပါတယ်။

ပိုပြီး ဆိုးရွားတာက လက်တွေ့ အလုပ်မပါဘဲ စာပေသက်သက်ကိုသာ ဖက်တွယ်ထားတဲ့အခါ၊ မိမိရဲ့ သန္တာန်မှာ “ငါ သိတယ်”၊ “ငါ တတ်တယ်”၊ “ငါ စာတွေ အများကြီး ဖတ်ထားတယ်” ဆိုတဲ့ ပိုမို သိမ်မွေ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ “ငါ” ဟူသော မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချမှု (Misconception) အသစ်တစ်ခု ထပ်မံ ကိန်းအောင်းလာတတ်ပါတယ်။ စာပေတွေက “ငါ” ဆိုတာ မရှိဘူးလို့ ဖော်ပြထားပေမယ့်၊ လက်တွေ့ မကျင့်ကြံတဲ့အခါ အဲဒီ စာပေကိုပဲ အကြောင်းပြုပြီး အတ္တမာနတွေ ကြီးထွားလာတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ လောကဓံ မုန်တိုင်း အကြီးအကျယ် တိုက်ခတ်လာတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ကြီးမားတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ ဆွဲဆောင်မှုတွေနဲ့ ကြုံလာတဲ့အခါ စာပေက ရတဲ့ အသိသက်သက်ဟာ ပြိုကျ ပျက်စီးသွားလေ့ ရှိပါတယ်။

အရှိတရားကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း (လက်တွေ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်)

စာပေဆိုတာ ရေဆာနေတဲ့ သူတစ်ယောက်ကို ရေရှိတဲ့ နေရာဆီ ညွှန်ပြပေးတဲ့ မြေပုံနဲ့ တူပါတယ်။ မြေပုံကို ကြည့်ရုံ၊ ဖတ်ရုံ၊ အလွတ်ကျက်ရုံနဲ့တော့ ရေဆာ ပြေသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ လျှောက်လှမ်းပြီး ရေကို သောက်သုံးမှသာ ရေငတ်ပြေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျနော်တို့ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဟာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ အရိယာ ဆိုတာ စာတွေ အများကြီး အလွတ်ကျက်ထားတဲ့ သူကို ခေါ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ခန္ဓာပေါ်မှာ ဉာဏ်သက်ဝင်ပြီး ပကတိ အရှိတရားကို ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်နဲ့ သိမြင်သွားသူကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်မှာ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ တံခါးပေါက် ခြောက်ပေါက်ရှိပါတယ်။ အဲဒီ ဒွါရတွေကနေ အာရုံတွေနဲ့ တိုက်မိတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ ဝိဉာဏ် လေးတွေရဲ့ ဖြစ်ပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားတဲ့ သဘာဝကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်း ဟာ လက်တွေ့ ဝိပဿနာ အလုပ်ပါပဲ။ မြင်သိ ဝိဉာဏ်လေး ပေါ်လာတယ်၊ ပျက်သွားတယ်။ ကြားသိ ဝိဉာဏ်လေး ပေါ်လာတယ်၊ ပျက်သွားတယ်။ ဒီလို အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ယန္တရားကြီးကို ကိုယ်တိုင် တွေ့ကြုံ ခံစားရမှသာလျှင်၊ စာပေထဲက သဘောတရားတွေဟာ အသက်ဝင်လာပြီး “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီး အမြစ်ပြတ် သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် စာပေမှ လက်တွေ့သို့ ကူးပြောင်းခြင်း

စာပေကပေးတဲ့ လမ်းညွှန်မှုကို လက်တွေ့ အသက်ဝင်လာစေဖို့အတွက်၊ ဝိပဿနာ ယောဂီများအနေနဲ့ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး ကို လက်နက်သဖွယ် စနစ်တကျ အသုံးချရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

• ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ): စာပေ ဖတ်ရှုရုံဖြင့် ကျေနပ်မနေဘဲ၊ စာပေက ညွှန်ပြနေသည့် အရှိတရားကို လက်တွေ့ မျက်မှောက်ပြုလိုသော၊ အရိယာ ဖြစ်လိုသော ဖြူစင်ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို အခြေခံရပါမည်။

• စိတ္တာဓိပတိ (ခိုင်မာသော စူးစိုက်မှု): စာအုပ်ထဲမှ အတွေးအခေါ်များနောက်သို့ စိတ်ကို လွင့်မျောမခံဘဲ၊ မိမိ ခန္ဓာတွင် ယခု လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော ဝိဉာဏ်လေးများ၏ ဖြစ်ပျက်မှုအပေါ်၌သာ အပြည့်အဝ စူးစိုက်ထားရပါမည်။

• ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ): သီအိုရီများကို ထိုင်တွေးနေမည့်အစား၊ နေ့စဉ်ဘဝ၏ လှုပ်ရှားမှု တိုင်းတွင် ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်သက်သက်ကို အရှိန်မပြတ် ဆက်တိုက် လေ့လာနေသည့် မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ ရှိရပါမည်။

• ဝီမံသာဓိပတိ (ဉာဏ်ဖြင့် လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်း): မိမိ၏ တွေ့ကြုံမှုများသည် စာပေပါ အချက်အလက်များကို အတင်း လိုက်က်ကိုက်ညီအောင် လုပ်ယူနေခြင်းလား၊ သို့မဟုတ် ပကတိ အရှိတရားကို အရှိကို အရှိတိုင်း လေ့လာမိခြင်းလား ဆိုသည်ကို ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်ဖြင့် အမြဲတမ်း စစ်ဆေး တည့်မတ်ပေးနေရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရလျှင် စာပေသက်သက်သည် လမ်းညွှန်မှု အဖြစ် အလွန် တန်ဖိုးကြီးမားသော်လည်း၊ လက်တွေ့ ကျင့်စဉ် မပါပါက လောကဓံကို ရေရှည် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ စာပေက ပေးသော အသိသည် အခြားသော အယူဝါဒများ၊ လောကီ ဆွဲဆောင်မှုများကြောင့် လွယ်လွယ်ကူကူ ယိမ်းယိုင် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သော်လည်း၊ လက်တွေ့ ခန္ဓာပေါ် ဉာဏ်ရောက်၍ သိမြင်သွားသော အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ယုံကြည်မှုသည် မည်သည့်အခါမျှ မပြောင်းလဲတော့ပါ။

ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြသော ယောဂီ သူတော်စင် အပေါင်းတို့ အနေဖြင့်၊ စာအုပ်စာပေများထဲတွင်သာ ရပ်တန့်မနေဘဲ၊ စာပေက ညွှန်ပြသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း မိမိခန္ဓာပေါ်ရှိ ဝိဉာဏ်၏ အဖြစ်အပျက်များကို အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် နေ့စဉ် မပျက်မကွက် လေ့လာသွားကြပါစို့။ သို့မှသာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာများစွာ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုသည့် ပန်းတိုင်သို့ အမှန်တကယ် ရောက်ရှိပြီး၊ ခိုင်မာသော ရပ်တည်မှုဖြင့် အေးချမ်းသော ဘဝများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။