ရဟန်းတော်များအကြားမှာ “သီလရှိမှ သမာဓိရှိမည်၊ သမာဓိရှိမှ ပညာဖြစ်မည်” ဆိုတဲ့ အမှတ်အသားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒီအယူအဆဟာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကို အခြေခံထားတာဖြစ်ပြီး သမထယာနိက နည်းလမ်းကို ပြဆိုထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာယာနိက နည်းလမ်းကို ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ရဲ့ အလိုအရ သီလကို စင်ကြယ်အောင် စောင့်ထိန်းရမယ်၊ ပြီးရင် သမာဓိ (ဈာန်) ကို အားထုတ်ရမယ်၊ အဲဒီနောက်မှ ပညာဖြစ်အောင် ဈာန်ကို အခြေခံပြီး အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ရှုရမယ် ဆိုတဲ့ သဘောဖြစ်ပါတယ်။

ဝိနည်း၊ သီလ နှင့် ကုက္ကုစ္စ ပြဿနာ

ပြဿနာက ရဟန်းဆိုတာ ပုထုဇဉ်များ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဝိနည်းကို အပြည့်အဝ မလိုက်နာနိုင်တဲ့ အခက်အခဲတွေ ရှိပါတယ်။ ရဟန်းတွေအနေနဲ့ ဝိနည်းအကုန်လုံးကို သီလလို့ ယူဆလိုက်တဲ့အခါ “ငါတို့ သီလမလုံဘူး” ဆိုတဲ့ ခံစားချက် ဝင်လာပါတယ်။ အဲဒီအခါ “သီလမရှိရင် သမာဓိမဖြစ်နိုင်ဘူး၊ သမာဓိမရှိရင် ပညာ (မဂ်၊ ဖိုလ်) မရနိုင်တော့ဘူး” ဆိုပြီး အားငယ်သွားတတ်ကြပါတယ်။

တချို့ကလည်း သီလကို စင်ကြယ်အောင် စောင့်ထိန်းပြီး သမာဓိ (ဈာန်) ရအောင် အားထုတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဈာန်ဆိုတာ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ ကိစ္စဖြစ်တဲ့အတွက် ဈာန်ရအောင် အားထုတ်တဲ့ အဆင့်မှာတင် ရပ်တန့်သွားပြီး ပညာ (မဂ်၊ ဖိုလ်) ကိစ္စကို ဆက်မလုပ်နိုင်၊ မရောက်နိုင်တဲ့ သူတွေလည်း အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒီအခက်အခဲကြီးက လက်ရှိအချိန်မှာ ရဟန်းတော်များစွာကို လွှမ်းမိုးထားပါတယ်။

သမာဓိ နှစ်မျိုး နှင့် သီလ၏ အခန်းကဏ္ဍ

ဒီအခက်အခဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရှင်းလင်းရရင် “သမာဓိ” ဆိုတာ အာရုံစူးစိုက်မှုကို ခေါ်တာဖြစ်ပြီး ဈာန်တစ်ခုတည်းကို သာ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမာဓိမှာ “ခဏိကသမာဓိ” လို့ခေါ်တဲ့ လက်ရှိချက်ချင်း ခဏလေးအတွင်းမှာ အာရုံစူးစိုက်တဲ့ သမာဓိလည်း ရှိပါတယ်။

ပထမဈာန်ကစလို့ အထက်ဈာန်တွေ ရဖို့အတွက်ကတော့ သီလလုံခြုံဖို့ လိုအပ်တာ မှန်ပါတယ်။ သီလလုံမှသာ ဈာန်ရဲ့ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်တဲ့ ကုက္ကုစ္စနီဝရဏ (နောင်တပူပန်မှု) ကင်းစင်ပြီး ဈာန်ရနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ခဏိကသမာဓိကို အသုံးပြုပြီး အားထုတ်တဲ့ ဝိပဿနာယာနိက နည်းလမ်းမှာတော့ ခဏိကသမာဓိရဖို့ သီလ အထူးမလိုအပ်ပါဘူး။ သီလမလုံရင်တောင် ခဏတာ အာရုံစူးစိုက်မှုဆိုတာ လုပ်လို့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝိပဿနာယာနိကနဲ့ အားထုတ်မယ့် ရဟန်းတော်များအတွက် ဝိနည်းနဲ့အညီ သီလဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်နေဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။

ပဉ္စနန္တိယကံ ငါးပါး (မိဘသတ်ခြင်း၊ ရဟန္တာသတ်ခြင်း၊ ဘုရားသွေးစိမ်းတည်အောင်လုပ်ခြင်း၊ သံဃာသင်းခွဲခြင်း) ကို ကျူးလွန်ထားခြင်း မရှိတဲ့ မည်သည့် လူ၊ ရဟန်းမဆို ခဏိကသမာဓိနဲ့ ဝိပဿနာယာနိကနည်းအတိုင်း အားထုတ်နိုင်ပါတယ်။ အာပတ်ဖြေနေစရာတောင် မလိုဘဲ တရားအားထုတ်ရင်း တရားရနိုင်ပါတယ်။

မဂ္ဂင်ငါးပါး အလုပ်စဉ်

ဒီနည်းလမ်းဟာ ပိဋကတ်တော်မှာ လာတဲ့ အင်္ဂါငါးပါးနဲ့ ပြည့်စုံသော နည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။

သမာဓိမဂ္ဂင် သုံးပါး (သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ – ဤနေရာတွင် ခဏိကသမာဓိ)

ပညာမဂ္ဂင် နှစ်ပါး (သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ)

အဆိုပါ မဂ္ဂင်ငါးပါး ပေါင်းစပ်ပြီး အားထုတ်တဲ့ နည်းလမ်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ရှေ့ဆက်ရမည့် လမ်းစဉ်

ဒါကြောင့် သီလနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကုက္ကုစ္စ (ပူပန်မှု) ဖြစ်မနေဘဲ ခန္ဓာငါးပါးထဲက ကိုယ်ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ ဝိဉာဏ် တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်ပြီး အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ရှုဖို့သာ လိုအပ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ ဝိဉာဏ် ကို ရှုမှတ်တဲ့ စိတ္တာနုပဿနာ အကြောင်းကို အဓိကထားပြီး ရေးသားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရဟန်းတော်များ အနေနဲ့လည်း သီလကိစ္စအတွက် သံသယဖြစ်မနေဘဲ မဂ္ဂင်ငါးပါး (သမာဓိမဂ္ဂင်၊ ပညာမဂ္ဂင်) နဲ့ အရိယာဖြစ်အောင် အားထုတ်တဲ့ အလုပ်ကိုသာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်စေချင်ပါတယ်။ ရဟန်းတော်များအတွက် တရားအားထုတ်နည်းများကိုလည်း ဆက်လက် ရေးသားပေးသွားပါမယ်။

(မဂ်ဖိုလ်ရခါနီး သဒ္ဓါဗိုလ်၊ ပညာဗိုလ်၊ သမာဓိဗိုလ်၊ ဝီရိယဗိုလ်၊ သတိဗိုလ် ဆိုက်ခါနီးမှာတော့ အာပါတ်ဖြေစရာ ကိစ္စတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကလဲ အဲဒီအချိန်မှ ဆုံးဖြတ်ရမယ့် ကိစ္စမို့ အခုစဉ်းစားစရာမလိုပါဘူး။)