“ဘုရားလက်ထက်က လူတွေဟာ တရားနာရုံနဲ့တင် ဘာကြောင့် သောတာပန် ဖြစ်ကုန်ကြတာလဲ၊ ငါတို့ကျတော့ ဘာလို့ ခက်ခဲနေရတာလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ ဝိပဿနာနယ်ပယ်မှာ လူမေးအများဆုံး မေးခွန်းတစ်ခုပါ။
တကယ်တော့ ဒါဟာ တန်ခိုးကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ဗိုလ်ငါးပါး (သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ) ညီညွတ်မျှတစွာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ သဒ္ဓါဗိုလ် (ယုံကြည်မှု အင်အား)
မြတ်စွာဘုရားနဲ့ လူကိုယ်တိုင် တွေ့ဆုံရတဲ့အခါ ဘုရားရှင်ရဲ့ မဟာပုရိသလက္ခဏာတော်တွေ၊ ကြည်ညိုဖွယ် အသရေတော်တွေကို မြင်ရုံနဲ့တင် တရားနာသူရဲ့ စိတ်မှာ “ဒါဟာ အစစ်အမှန် ဘုရားပဲ” ဆိုတဲ့ တုန်လှုပ်ချောက်ချားစရာမရှိသော ယုံကြည်မှု (သဒ္ဓါ) ဟာ အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီ သဒ္ဓါဗိုလ်က ဦးဆောင်လိုက်တဲ့အတွက် တရားနာဖို့ အသင့်ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်အခြေအနေ (Ready State) ကို ရောက်သွားတာပါ။
၂။ သတိ၊ သမာဓိနှင့် ဝီရိယဗိုလ်
ဘုရားရှင်က တရားစတင်ဟောကြားတဲ့အခါမှာ သဒ္ဓါအားကောင်းနေသူဟာ အခြားဘက်ကို စိတ်မရောက်တော့ဘဲ ဘုရားဟောသမျှ စကားလုံးတိုင်းပေါ်မှာ သတိ က ကပ်နေပါတယ်။ ထိုစကားလုံးတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လိုက်ပါစဉ်းစား (သမ္မာသင်္ကပ္ပ) ဖို့အတွက် ဝီရိယ က အပြည့်အဝ စိုက်ထုတ်ထားပြီးဖြစ်သလို၊ တရားအသံကလွဲလို့ အခြားအာရုံမရှိတော့တဲ့အတွက် သမာဓိ ကလည်း ဗိုလ်ဆိုက်နေပါတယ်။
၃။ ပညာဗိုလ် (ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း)
အဲဒီလို သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ တွေက အထွတ်အထိပ် (ဗိုလ်ဆိုက်) နေတဲ့အချိန်မှာ မြတ်စွာဘုရားက ထိုပုဂ္ဂိုလ်ရဲ့ စရိုက်နဲ့ အကိုက်ညီဆုံးဖြစ်မယ့် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ တရားတစ်ပုဒ်ကို ဟောလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ ပညာ ဟာ ရုတ်တရက် အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်သွားပြီး သောတာပန်အဖြစ်သို့ ဆိုက်ရောက်သွားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာအားဖြင့် – အလွန်အေးမြကြည်လင်နေတဲ့ ရေကန်ကြီးတစ်ခုရဲ့ အနားမှာ ရေငတ်နေသူတစ်ယောက် ရောက်နေတယ်ဆိုပါစို့။ ရေကန်ကို မြင်လိုက်ရတာက သဒ္ဓါ၊ ရေကန်နားကို သွားတာက ဝီရိယ၊ ရေကို စိုက်ကြည့်တာက သတိ/သမာဓိ ဆိုရင်၊ ရေကို တစ်ငုံသောက်လိုက်တာနဲ့ ရေငတ်ပြေသွားတာက ပညာ ပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရားကတော့ ထိုသူနဲ့ အသင့်တော်ဆုံးသော ရေခွက်ကို ခတ်ပေးလိုက်တဲ့ လက်ဦးဆရာကြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့ခေတ်မှာ ဘာကြောင့် ကိုယ်တိုင်အားထုတ်ရသလဲ
မြတ်စွာဘုရား လက်ရှိထင်ရှားမရှိတော့တဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့မှာ “သဒ္ဓါဗိုလ်” ကို ရုတ်တရက် အထွတ်အထိပ်ရောက်စေမယ့် အာရုံထူး (ဘုရားရှင်ကို ကိုယ်တိုင်မြင်ရမှု) မရှိတော့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘုရားရှင် ချန်ထားရစ်ခဲ့တဲ့ ပညာတော် (တရားတော်) ကို အခြေခံပြီး ပညာဗိုလ် ကို အဓိကထား တည်ဆောက်ရပါတယ်။
မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို ပညာနဲ့ အဖန်တလဲလဲ ဆင်ခြင်ရပါမယ်။
ပညာက ဦးဆောင်ပြီး ကျန်တဲ့ ဗိုလ်လေးပါးကို လိုက်ပါလာအောင် ကြိုးစားရပါမယ်။
“ဘုရားနဲ့တွေ့မှ ရမယ်” ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်ထက် “ပညာဗိုလ် ဆိုက်အောင် ငါကိုယ်တိုင် လုပ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ အားထုတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
ဘုရားလက်ထက်က ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ လမ်းပြမှုကြောင့် ဗိုလ်ငါးပါး လျင်မြန်စွာ ဆိုက်သွားကြတာပါ။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ အဲဒီ လမ်းပြမြေပုံ (ပိဋကတ်တော်) ရှိနေပြီဖြစ်လို့ မိမိကိုယ်တိုင် အားထုတ်မှု (ဝီရိယ) နဲ့ ဆင်ခြင်မှု (ပညာ) ကို အသုံးချပြီး ဗိုလ်ငါးပါး ညီညွတ်အောင် ကြိုးစားကြဖို့သာ လိုအပ်ပါတော့တယ်။