ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြသော ယောဂီသူတော်စင်တို့အတွက် “မောဟ” ၏ သဘောသဘာဝကို ရှင်းလင်းစွာ ဉာဏ်သက်ဝင်နိုင်စေရန် ရေးသားအပ်ပါသည်။

လူသားတွေဟာ ရဟန္တာ မဖြစ်မချင်း “မောဟ” ဆိုတဲ့ အမှောင်ထုကြီးနဲ့ အတူတူ ရှင်သန်နေကြရတာပါ။ မောဟ ဆိုတာဟာ အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်အောင် ဖုံးကွယ်ထားပြီး တွေဝေ မိုက်မဲစေတဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။

မောဟ၏ လှည့်စားမှုများ

ဒီမောဟက ဘယ်လို လှည့်စားသလဲဆိုရင်-

လူတွေကို သူတို့အတွက် “ကောင်းတယ်” လို့ ထင်ရတဲ့ အရာတွေနောက်ကို တကောက်ကောက် လိုက်ဖို့၊ အဲဒီအရာတွေကို မရရအောင် ကြိုးစားနေစေပါတယ်။ လိုအင်ဆန္ဒတွေက တစ်ခုပြီးတစ်ခု မပြတ်တမ်း ဖြစ်ပေါ်နေစေပါတယ်။ အဲဒီလို လိုချင်တဲ့အရာတွေ မရလာတဲ့အခါမှာလည်း၊ မရလို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဒေါသတွေ၊ မနာလို ဝန်တိုမှု (အဘိဇ္ဈာ) တွေနဲ့ ပူလောင်စွာ အသက်ရှင်ကြရပါတယ်။

ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း “ဒါကတော့ ငါ့သား၊ ငါ့သမီး၊ ဒါကတော့ ဘယ်သူ ဘယ်ဝါ” စသဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတဲ့ အယူမှား (ဒိဋ္ဌိ) တွေနဲ့ ရှင်သန်နေကြရပြန်ပါတယ်။

ကိလေသာ သုံးပါးတွင် အဆိုးဆုံးဖြစ်သော မောဟ

လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဆိုတဲ့ မီးသုံးပါးထဲမှာ မောဟဟာ အဆိုးဝါးဆုံးပါပဲ။ ဒီမောဟကို အရင်ဆုံး မရှင်းလင်းနိုင်ဘဲနဲ့ အထက် မဂ်ဖိုလ်တွေကို တက်လှမ်းဖို့ ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) ကို ရရှိဖို့အတွက် ပထမဆုံးအနေနဲ့ “ဒိဋ္ဌိ (ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါဟု အထင်မှားခြင်း)” ကို အရင် ဖြုတ်ချရပါတယ်။

တကယ်တော့ ပကတိ အရှိတရားကို ကြည့်ရင် ရှင်းရှင်းလေးပါ။ “မနေ့က ငါ နဲ့ ဒီနေ့ ငါ ဟာ အတူတူပဲ” လို့ လူတွေက ထင်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဉာဏ်နဲ့ သေချာ ကြည့်လိုက်ရင် “မနေ့က ငါ” ဆိုတာ ဘယ်မှာမှ ရှာမတွေ့နိုင်ပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတာဟာ ဆက်သွယ် ပြောဆိုလို့ ရအောင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ စကားလုံး (ပညတ်) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပညတ် (၂) မျိုး

ပညတ်မှာ (၂) မျိုး ရှိပါတယ်။

၁။ ဝိဇ္ဇမာန ပညတ်: တကယ်ရှိတဲ့ ပရမတ်တရား (ရုပ်တရား၊ နာမ်တရား) ကို အမည်နာမ တပ်ထားတဲ့ စကားလုံး ပညတ်ပါ။ (ဥပမာ- ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ ဝိဉာဏ် စသည်)။ တကယ် အရှိတရားကို ညွှန်းဆိုတာမို့ ဝိဇ္ဇမာန လို့ ခေါ်ပါတယ်။

၂။ အဝိဇ္ဇမာန ပညတ်: ငါ၊ သူတပါး၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ စတာတွေကျတော့ တကယ်တမ်း လုံးဝ မရှိတဲ့ အရာတွေကို ရှိသယောင် ပြောဆို သုံးနှုန်းထားတာမို့ အဝိဇ္ဇမာန ပညတ် လို့ ခေါ်ပါတယ်။

မောဟ၏ မျက်လှည့်ပြမှု နှင့် အနတ္တ

အဲဒီလို ပကတိ အရှိတရား သဘောတွေကို မသိနိုင်အောင်၊ နှလုံးသွင်း မှားယွင်းသွားအောင် မောဟက လုံခြုံစွာ ဖုံးကွယ်ထားတာပါ။ အဓိက တရားခံဟာ မောဟ ပါပဲ။

ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရုပ်တရား နာမ်တရားတွေက အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ (ဖြစ်ပျက်) ယန္တရားကြီး ရှိနေတာကိုတောင်၊ မောဟက တစ်သက်လုံး “ဒါ ငါပဲ၊ ဒါ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ပဲ” လို့ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်အောင် လုပ်ထားပါတယ်။ ဒီ “ဖြစ်ပျက်” ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ပွင့်တော်မူပြီး မဟောကြားခဲ့ဘူး ဆိုရင်၊ လောကသားတွေဟာ ဘယ်တော့မှ သိနိုင်ကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မောဟဟာ အဲဒီလောက်အထိ အားကြီးပါတယ်။

ဒါပေမယ့် သေချာ သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ မောဟ ဆိုတာဟာလည်း “တရား” တစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမှန်သမျှဟာ အနတ္တ (အတ္တမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်) ပါပဲ။ ဒါကြောင့် မောဟ သည်လည်း အနတ္တသာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ငါက မောဟ ကြီးလိုက်တာ” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင် ယူဆဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ “မောဟဆိုတဲ့ တရားက သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ချယ်လှယ်နေတာပါလား” လို့ သိဖို့ လိုပါတယ်။ ပုထုဇဉ် မှန်သမျှကို ဒီမောဟကပဲ ချယ်လှယ်ထားတာပါ။

(ဒီနေရာမှာ အထူး သတိပြုစေချင်တာက “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး ကိလေသာတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ တွန်းလှန်နိုင်ဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။)

နိဂုံးချုပ်

ဒီမောဟ အမှောင်ထုကြီး ပျောက်ကင်းသွားဖို့ ဆိုရင် မှန်ကန်တဲ့ တရားတော်တွေကို နာယူဖို့ လိုအပ်သလို၊ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်း) အစရှိတဲ့ ဝိပဿနာ တရားများကိုလည်း လက်တွေ့ အားထုတ်ဖို့ အထူး လိုအပ်လှပါတယ်။

မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) နှင့်သာ ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်သွားကြမည် ဆိုလျှင် မိမိ လိုလားတောင့်တအပ်သော အေးငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ပန်းတိုင်သို့ ဧကန်မလွဲ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။