လောကမှာ ဘယ်ကိစ္စကိုပဲ လုပ်လုပ်၊ အထူးသဖြင့် ပကတိ အရှိတရား (Reality) ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့ နေရာမှာ အစပိုင်းဆိုရင် လူတိုင်းဟာ တက်ကြွတဲ့ စိတ်အားထက်သန်မှုတွေနဲ့ စတင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အချိန်တိုအတွင်းမှာပဲ အဲဒီ တက်ကြွမှုတွေဟာ လျော့ကျသွားပြီး၊ နေ့စဉ် အားထုတ်နေရတဲ့ အလုပ်တွေဟာ ပျင်းစရာကောင်းတဲ့၊ ရိုးအီသွားတဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တွေ (Routine) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတတ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဒီလို ဖြစ်ရတာလဲ။ ဒီပြဿနာကို ဘယ်လို ကျော်လွှားပြီး ကိုယ်ရောက်ချင်တဲ့ ပန်းတိုင်ကို အရောက်သွားမလဲ ဆိုတာဟာ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ အနေနဲ့ ယုတ္တိဗေဒ (Logic) ကျကျ စဉ်းစား သုံးသပ်ရမယ့် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ လိုအပ်နေတာကတော့ သာမန် ကြိုးစားမှုလေးသက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ ပြင်းထန်ထက်မြက်ပြီး ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ “ဝီရိယာဓိပတိ” လို့ခေါ်တဲ့ မဆုတ်မနစ်တဲ့ လုံ့လပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလုံ့လကို မှန်ကန်တဲ့ ချဉ်းကပ်မှု မပါဘဲ သုံးမယ်ဆိုရင် သိပ်မကြာခင်မှာပဲ ရိုးအီပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာမှာ အသေအချာပါပဲ။

တွေးထင်မှုအမှား (Misconception) နှင့် လုံ့လ၏ သဘောတရား

လူအများစု မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချမိတတ်တဲ့ အရာကတော့ လုံ့လ (ဝီရိယ) ဆိုတာကို “ငါ” က အတင်းအကျပ် တွန်းအားပေးပြီး လုပ်နေရတဲ့ အရာတစ်ခုလို့ ထင်မြင်နေခြင်းပါပဲ။ “ငါ တရားထိုင်ရမယ်”၊ “ငါ ပျင်းနေလို့ မဖြစ်ဘူး”၊ “ငါ အားထုတ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တအမြင်နဲ့ ချဉ်းကပ်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အရာကြီး ပင်ပန်းလာတာနဲ့အမျှ လုံ့လတွေဟာလည်း အလိုလို ကျဆင်းသွားပါတော့တယ်။

အရာအားလုံးကို “ငါတွေးသည် ထို့ကြောင့် ငါရှိသည်” ဟု ယူဆခြင်းမှာ တွေးတောကြံစည်မှု (မနောကံ/သင်္ခါရ) အပေါ် အတ္တဟု မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချခြင်း (Misconception) သာ ဖြစ်ပါသည်။ တကယ့် ပကတိ အရှိတရားမှာတော့ “ငါ ကြိုးစားတယ်” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ဝီရိယဆိုတာ စိတ်ကို မဆုတ်နစ်အောင်၊ မတွန့်ဆုတ်သွားအောင် ထောက်ပံ့ပေးနေတဲ့ စေ့ဆော်မှု (သင်္ခါရတရား) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်နာမ်တရားတို့သည် အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သော အကျိုးတရားများ (သင်္ခါရတရားများ) သာ ဖြစ်ပြီး မည်သူကမျှ ဖန်ဆင်းထားခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ဒီလို အကြောင်းအကျိုး သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို မြင်လာရင်၊ အတင်းအကျပ် လုပ်နေရတယ်ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ကျသွားပြီး လုံ့လဆိုတာ သဘာဝကျကျ စီးဆင်းလာပါလိမ့်မယ်။

ဝီရိယာဓိပတိ ကို ရိုးအီမသွားအောင် ဘယ်လို ထိန်းသိမ်းမလဲ

လုံ့လ (ဝီရိယ) တစ်ခုတည်း သီးသန့်ရပ်တည်နေရင် မျက်ကန်းကြိုးစားမှု ဖြစ်သွားပြီး အလွယ်တကူ ရိုးအီသွားတတ်ပါတယ်။ ဝီရိယာဓိပတိကို အမြဲတမ်း လတ်ဆတ်နေအောင် အဓိပတိတရား နောက်သုံးပါးနဲ့ အချိတ်အဆက်မိမိ ပေါင်းစပ်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

• ဆန္ဒဖြင့် လောင်စာဖြည့်ခြင်း (ဆန္ဒာဓိပတိ):

ရိုးအီသွားတယ် ဆိုတာ စိတ်ဝင်စားမှု ကျဆင်းသွားတာပါ။ တကယ့် အရှိတရား (Reality) ကို မြင်ချင်တဲ့၊ ဖုံးကွယ်နေတဲ့ အမှားတွေကို ဖယ်ရှားချင်တဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ အမြဲရှိနေရပါမယ်။ ဒီဆန္ဒဟာ ဝီရိယအတွက် အကောင်းဆုံး လောင်စာပါပဲ။ လောကကြီးရဲ့ အဖြေကို ရအောင် ရှာမယ်ဆိုတဲ့ ဆန္ဒက ရှေ့ကနေ ဦးဆောင်နေရင် လုံ့လဆိုတာ ဘယ်တော့မှ မလျော့ကျနိုင်ပါဘူး။

• စူးစိုက်မှုဖြင့် ထက်မြက်စေခြင်း (စိတ္တာဓိပတိ):

ကြိုးစားနေတယ် ဆိုပေမယ့် စိတ်က ဟိုရောက်ဒီရောက် ဖြစ်နေရင် ဝီရိယဟာ အလဟဿ ဖြစ်သွားပါတယ်။ မျက်မှောက် ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဝိဉာဏ်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို အပြည့်အဝ စူးစိုက်ထားတဲ့ စိတ္တာဓိပတိ ပါဝင်လာတဲ့အခါ၊ ဝီရိယဟာ တိကျထက်မြက်တဲ့ လေဆာရောင်ခြည်တစ်ခုလို ဖြစ်သွားပြီး အရာရာကို ထိုးဖောက်နိုင်စွမ်း ရှိလာပါတယ်။

• ဉာဏ်ဖြင့် လေ့လာခြင်း (ဝီမံသာဓိပတိ):

ဒါဟာ အရေးအကြီးဆုံး အချက်ပါ။ ဝီရိယ ရိုးအီမသွားဖို့ဆိုရင် အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှု (Dogma) တွေနောက်ကို အကန်းယုံ လိုက်နေတာမျိုး မလုပ်ဘဲ၊ ယုတ္တိဗေဒ (Logic) ကျကျနဲ့ ခန္ဓာကို အမြဲတမ်း စူးစမ်းလေ့လာနေရပါမယ်။ ဉာဏ် (ဝီမံသာ) နဲ့ လေ့လာတဲ့အခါ တွေ့ကြုံရသမျှ အရာတိုင်းဟာ အသစ်တွေချည်း ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ မနေ့က တွေ့တဲ့ နာကျင်မှုနဲ့ ဒီနေ့ တွေ့တဲ့ နာကျင်မှု မတူပါဘူး။ စက္ကန့်တိုင်းမှာ အသစ်အသစ်သော ဝိဉာဏ်တွေ ဖြစ်လာပြီး ပျက်သွားတာကို တွေ့ရတဲ့အတွက် ဘယ်တော့မှ ပျင်းစရာ မကောင်းတော့ပါဘူး။

နေ့စဉ် လက်တွေ့ဘဝတွင် ဝီရိယာဓိပတိကို အသုံးချခြင်း

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေအနေနဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အလုပ်လုပ်ရတယ်၊ မိသားစုတာဝန်တွေ ရှိတယ်၊ လူမှုရေး ကိစ္စတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါတွေကို ဝိပဿနာအလုပ်နဲ့ သီးခြားစီ ခွဲထုတ်ထားဖို့ မလိုပါဘူး။ ဝိပဿနာအားထုတ်ရာတွင် ဖြစ်ပျက် ကို အထူးရှုမှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်ရှိ ရုပ်နာမ်များ ဖြစ်ပြီးပျက်နေမှုကို စူးစိုက်ကြည့်ခြင်းဖြင့် နိစ္စသညာ (မြဲသည်ဟူသောအထင်) နှင့် အတ္တသညာ (ငါဟူသောအထင်) တို့ကို ဖယ်ရှားရပါမည်။

နေ့စဉ်ဘဝက ပေးလာတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ ဖိအားတွေကိုပဲ ကိုယ်ပိုင် ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုလို သဘောထားပြီး ဝီရိယာဓိပတိနဲ့ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

၁။ အလုပ်ခွင်နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး ပြဿနာများ

အလုပ်ခွင်မှာ အထက်လူကြီးက ဆူပူတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့ အဆင်မပြေတာပဲဖြစ်ဖြစ် ကြုံလာတဲ့အခါ “ငါ့ကို ဒုက္ခပေးနေတယ်”၊ “ငါ စိတ်ညစ်ရတယ်” လို့ တွေးမယ့်အစား၊ ချက်ချင်းပဲ ဝီရိယကို အသုံးချပြီး ကိုယ့်သန္တာန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ ဒေါသစိတ်၊ ဝမ်းနည်းစိတ် (ဝိဉာဏ်) တွေကို အနီးကပ် လေ့လာလိုက်ပါ။ အဲဒီ ဒေါသဆိုတဲ့ နာမ်တရားဟာ အသံဆိုတဲ့ အာရုံနဲ့ နားဆိုတဲ့ ဒွါရ တိုက်မိလို့ ပေါ်လာတဲ့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ ခဏနေရင် သူ့အလိုလို ပြန်ချုပ်ပျောက်သွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ပြဿနာတစ်ခု ကြုံတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာစရာ အခွင့်အရေးတစ်ခု ရပြီဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ဝီရိယကို တင်ထားရင်၊ နေ့စဉ်ဘဝဟာ ရိုးအီစရာ မရှိတော့ပါဘူး။

၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုများ နေမကောင်းဖြစ်တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဖိစီးမှုများတဲ့အခါတွေမှာလည်း ဝီရိယာဓိပတိက အရေးကြီးပါတယ်။ နာကျင်မှု (ဒုက္ခဝေဒနာ) ပေါ်လာတဲ့အခါ “ငါ နာတယ်” လို့ မယူဆဘဲ၊ အဲဒီ ခံစားမှု သက်သက်ကိုပဲ စူးစူးစိုက်စိုက် လေ့လာနေလိုက်ပါ။ ရုပ်နဲ့ နာမ် အညမည အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုဖြစ်ပျက်နေခြင်းကို သတ္တဝါဟု မှားယွင်းစွာ ပညတ်ထားခြင်း (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) သာ ဖြစ်ပါသည်။ နာကျင်မှုဆိုတာ အဆက်မပြတ် ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲနေတဲ့ သင်္ခါရတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း မြင်လာတဲ့အခါ၊ နာကျင်မှုကို ကြောက်ရွံ့တဲ့ စိတ်တွေ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့ အရသာကို ခံစားလာရပါလိမ့်မယ်။

၃။ အောင်မြင်မှုနှင့် သာယာမှုများ

အခက်အခဲတွေမှ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဘဝမှာ အောင်မြင်မှုတွေ ရတဲ့အခါ၊ သာယာပျော်ရွှင်ရတဲ့ အခါတွေမှာလည်း ဝီရိယကို လျှော့ချပစ်လို့ မရပါဘူး။ သာယာမှု (သုခဝေဒနာ) ပေါ်လာတဲ့အခါမှာလည်း “ငါ အောင်မြင်တယ်”၊ “ငါ ပျော်တယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တအမြင် ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာလည်း ဝီရိယာဓိပတိကို အသုံးချပြီး ဒီသာယာမှုဟာလည်း အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ခဏတာ အဖြစ်အပျက်လေးသာ ဖြစ်တယ် (အနိစ္စ) ဆိုတာကို ဆက်လက် လေ့လာနေရပါမယ်။

အရှိတရားကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်ခြင်း၏ အနှစ်သာရ

ဝီရိယာဓိပတိ ရိုးအီသွားရခြင်းရဲ့ အဓိက တရားခံဟာ အမှန်တရားကို တွေ့ရှိမှု (Discovery) ရပ်တန့်သွားလို့ပါပဲ။ အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှုတွေ၊ သညာသိတွေနဲ့ပဲ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲနေရင် ဘယ်တော့မှ ရှေ့ဆက်မတက်နိုင်ပါဘူး။ ခန္ဓာငါးပါးဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ်တရားတွေကို ပကတိ အရှိတရားအတိုင်း၊ ဥပမာအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အက်တမ်တွေ၊ ဆဲလ်တွေရဲ့ အဆက်မပြတ် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ အစုအဝေးကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ စိတ်အစဉ်ကို လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချုပ်ပျောက်နေတဲ့ ဝိဉာဏ်တွေရဲ့ ရေစီးကြောင်းကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းလေ့လာနေဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီလို လေ့လာတဲ့နေရာမှာ တွေ့ရှိချက်တိုင်းဟာ လတ်ဆတ်နေပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ တရားတွေဟာ တစ်စက္ကန့်နဲ့ တစ်စက္ကန့် ဘယ်တော့မှ ထပ်တူမကျဘဲ အသစ်အသစ်တွေချည်း ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဒီလို မရပ်မနား ပြောင်းလဲနေတဲ့ သဘာဝတရားကြီးကို ဉာဏ်နဲ့ အမီလိုက်ပြီး ကြည့်နေရတာဟာ အင်မတန် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ခရီးစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အလုပ်တစ်ခုကို အတင်းအကျပ် လုပ်နေရတာ မဟုတ်ဘဲ၊ လောကကြီးရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော လျှို့ဝှက်ချက် (The ultimate reality) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နေတဲ့ စူးစမ်းလေ့လာသူ တစ်ယောက်လို ခံစားလာရပါလိမ့်မယ်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြောရရင် မဆုတ်မနစ်တဲ့ လုံ့လ (ဝီရိယာဓိပတိ) ဆိုတာ “ငါ” က အတင်းအကျပ် ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဒုက္ခတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိပတိတရားလေးပါးနဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ပြီး၊ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ အဖြစ်အပျက်တိုင်းကို ပကတိ အရှိတရားအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာနေတဲ့ အင်အားစု တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တွေးထင်မှုအမှားတွေကို ဖယ်ရှားပြီး، ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ရဲ့ တကယ့်သဘာဝကို တိုက်ရိုက် လေ့လာတဲ့အခါ၊ ပျင်းရိခြင်း (ထိနမိဒ္ဓ) ဆိုတာ နေရာမရှိတော့ပါဘူး။ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ အနေဖြင့် မိမိတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို တကယ့် လက်တွေ့ ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချပြီး၊ ဝီရိယာဓိပတိကို အစဉ်အမြဲ လတ်ဆတ်အောင် ထိန်းသိမ်းကာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရေးဆိုတဲ့ အမြင့်မားဆုံးသော ပန်းတိုင်ဆီသို့ ခိုင်မာသော ခြေလှမ်းများဖြင့် အရောက် လျှောက်လှမ်းကြပါစို့။