ကျနော်က မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် စကားလုံး အသစ်တွေ တီထွင်သုံးနှုန်းတာကို လုံးဝ သဘောမကျပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ငယ်ငယ်ကတည်းက သတိထားမိတဲ့ အချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျနော်တို့ ယုံကြည်သက်ဝင်တဲ့ ဒီလမ်းစဉ်ဟာ တခြား ဘယ်ဘာသာတရား (Religion) နဲ့မှ လုံးဝ မတူဘဲ သီးသန့်ကြီး ခွဲထွက်နေတယ် ဆိုတာပါပဲ။

ဒီလို သီးခြားဖြစ်နေတဲ့ သဘောကို သိချင်ရင် ကိုယ်တိုင် အားထုတ်မှု လိုအပ်တယ်လို့ ခံယူပြီး၊ တစ်ချိန်က ဘာသာမဲ့ တစ်ယောက်လိုတောင် နေခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီအဆုံးအမတွေအပေါ် မထေမဲ့မြင်တော့ တစ်ခါမှ မလုပ်ခဲ့ပါဘူး။ အခု အသေအချာ စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ ဒီလို ကွဲထွက်နေရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းကို တွေ့လာရပါတယ်။ အဲဒါကတော့ တကယ့် အနှစ်သာရဟာ “ဗုဒ္ဓဘာသာ” မဟုတ်ဘဲ “ဗုဒ္ဓသာသနာ (တနည်းအားဖြင့် အနတ္တဝါဒ)” ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။

ဘာသာရေး (Religion) ဟူသော လှောင်ချိုင့်

ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် “ဘာသာ” ဆိုတာတွေဟာ လူတွေ ဖန်တီးထားတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး ကိရိယာတွေပါ။ လူအုပ်စုတွေကို ဦးတည်ချက်တစ်ခုဆီ ထိန်းကျောင်းဖို့၊ စိတ်ထွက်ပေါက်ပေးပြီး ငြိမ်သက်စေဖို့ ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ ဖန်တီးခဲ့ကြတာပါ။

သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် အနောက်တိုင်းမှာဖြစ်စေ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာဖြစ်စေ “ဘာသာရေး” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ သွေးထွက်သံယို ဖြစ်ခဲ့ရတာတွေ၊ သေကြေပျက်စီးခဲ့ရသူတွေ မရေမတွက်နိုင်အောင် ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့က “ဘာသာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို လက်ခံ သုံးစွဲလိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီစကားလုံးမှာ ကပ်ပါလာတဲ့ အမည်းစက်တွေ၊ အကန်းယုံ ယုံကြည်ခိုင်းမှုတွေ၊ အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေကြားထဲ အလိုလို ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ လုံးဝ မလိုလားအပ်တဲ့ ကိစ္စပါ။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်း “ဘာသာ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းကို ဘယ်တုန်းကမှ မသုံးစွဲခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီခေတ်က အမြစ်တွယ်နေတဲ့ ‘အတ္တဝါဒ’ (ဖန်ဆင်းရှင်ရှိတယ်၊ ခိုင်မြဲတဲ့ အတ္တကောင်ရှိတယ် ဆိုတဲ့ အယူ) တွေကို ‘အနတ္တဝါဒ’ အနေနဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ချေဖျက် ရှင်းလင်းပြခဲ့တာ သက်သက်ပါ။ ဒီ “အနတ္တဝါဒ” ဆိုတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်ကနေတစ်ဆင့် သံသရာကနေ လွတ်မြောက်စေဖို့ ရဟန်း၊ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ ဆိုတဲ့ ထောက်တိုင်တွေနဲ့ သာသနာကို ချန်ထားရစ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာသို့ ထိုးဖောက်မည့် အနတ္တဝါဒ (Philosophy of Non-Self)

တကယ်တော့ အမည်နာမတွေထက် ပိုအရေးကြီးတာက၊ ဒီသံသရာ ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ရာကို လူဘယ်လောက်များများ ရောက်သွားမလဲ ဆိုတာပါပဲ။ ကျနော်တို့ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဟာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပင် ဖြစ်ပါတယ်။

ကျနော်တို့ အနေနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ‘အနတ္တဝါဒ’ အနှစ်သာရကို ကမ္ဘာကြီးက သိအောင် ဖြန့်ဝေ မျှဝေမယ် ဆိုရင်-

ခေါင်းစဉ်ပြောင်းပါ: “ဘာသာရေး” ဆိုတဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ထွက်လိုက်ပါ။

ပထမမဂ်ကို လက်ကိုင်ထားပါ: ကိုယ်တိုင် ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) ပြီးမြောက်အောင် အရင် ကြိုးစားအားထုတ်ရပါမယ်။ (ကိုယ်တိုင် ပကတိ အရှိတရားကို မမြင်ဘဲ သွားပြောနေရင် စာတွေ့သက်သက်သာ ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်)။

ယုတ္တိဗေဒဖြင့် ချဉ်းကပ်ပါ: နိုင်ငံတကာက ပညာရှင်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးတဲ့အခါ ရုပ်နာမ် အကြောင်း၊ လောကသုံးပါး အကြောင်း၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) တွေကို ပထမမဂ် ဉာဏ်အမြင်ကနေ ယုတ္တိကျကျ ဆွေးနွေး ပြောဆိုသွားရပါမယ်။ ယုံကြည်မှု (Faith) ကို ရှေ့တန်းမတင်ဘဲ၊ လက်တွေ့ စမ်းသပ်နိုင်တဲ့ အမှန်တရား (Truth) အနေနဲ့ ချဉ်းကပ်ရပါမယ်။

ဒီလို အယူဝါဒ (Philosophy) တစ်ခု၊ သိပ္ပံနည်းကျ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတစ်ခု အနေနဲ့ သီးသန့် ချဉ်းကပ်တာမို့ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခလို ရန်များစရာလည်း မလိုတော့ဘဲ၊ ပိုပြီး ခရီးရောက်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

နိဂုံး

အနှစ်ချုပ် ပြောရရင် မြတ်စွာဘုရားရဲ့ “အနတ္တဝါဒ” ကို ယှဉ်ပြိုင်နိုင်တဲ့ ဝါဒ လောကမှာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အရာရာဟာ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ဒီအမှန်တရားကို နိုင်ငံတကာက နားလည်လာဖို့ အချိန်တန်နေပါပြီ။

မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) ဖြင့် အပြည့်အဝ တည်ဆောက်ပြီး၊ ဒီလမ်းစဉ်၊ ဒီခရီးကို စိတ်ဝင်စားသူတွေနဲ့ အတူတူ လျှောက်လှမ်းချင်မိပါတယ်။