၁။ နိဒါန်း- လွဲမှားနေသော အစွဲများကို ဖယ်ခွာခြင်းနှင့် အရှိတရားကို ရင်ဆိုင်ခြင်း

တရားအားထုတ်သူတိုင်း၊ အထူးသဖြင့် သာသနာ့ဘောင်မှာ သင်္ကန်းရုံထားကြတဲ့ ရဟန်းတော်များနဲ့ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများ အားလုံးရဲ့ အန္တိမရည်မှန်းချက်ဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ပြီး သောတာပန်အစရှိတဲ့ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်လာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အမှန်တကယ် ဖြစ်လာဖို့ဆိုရင် ကျနော်တို့ သန္တာန်မှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့၊ လွဲမှားနေတဲ့ အစွဲတွေကို အရင်ဆုံး ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖယ်ခွာရပါမယ်။ လူအများစုဟာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး တစ်ခု၊ ခိုင်မာတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါကြီးတစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတယ်လို့ အထင်မှားနေကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက အိုမင်းရင့်ရော်ပြီး ပျက်စီးယိုယွင်းသွားရင်တောင်မှ “စိတ်” ဆိုတာကြီးက အမြဲတမ်း တည်ရှိနေပြီး နောက်ဘဝတွေကို တသီတတန်းကြီး ကူးပြောင်းသွားတယ်လို့ အလွယ်တကူ အထင်မှားတတ်ကြပါတယ်။

တကယ်တော့ စိတ်ဆိုတာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့ အရာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ်ဆိုတာ ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ ဝိဉာဏ် ကလေးတွေဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားတွေချည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုထုဇဉ်ဘဝဆိုတာ ဝိနည်းဘယ်လောက်လိုက်နာပါစေ၊ စာပေဘယ်လောက်တတ်ပါစေ အပါယ်လေးပါးကို ပရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်တဲ့ ဘေးအမြဲသင့်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီလို ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတဲ့ နာမ်တရားရဲ့ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်နဲ့ မြင်အောင်ကြည့်ခြင်းဟာ ပုထုဇဉ်ဘဝကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် ဝိပဿနာအလုပ်ရဲ့ အသက်သွေးကြောပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ နာမ်တရား၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အသေးစိတ် လေ့လာခြင်း

နာမ်တရားဆိုတာ ရုပ်တရားလိုမျိုး အကောင်အထည် လုံးဝမရှိတဲ့ သဘောတရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ အကောင်အထည်မရှိတဲ့ နာမ်တရားကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိဉာဏ် ဆိုတဲ့ နာမ်ခန္ဓာလေးပါး အဖြစ် ထင်ရှားစွာ တွေ့ရပါမယ်။

• ဝေဒနာ: ကောင်းခြင်း (သုခ)၊ ဆိုးခြင်း (ဒုက္ခ)၊ အလယ်အလတ်ဖြစ်ခြင်း (ဥပေက္ခာ) စတဲ့ ခံစားမှုသဘောတရား အစုအဝေး ဖြစ်ပါတယ်။

• သညာ: အာရုံတွေကို မှတ်သားတတ်တဲ့ သဘော၊ အရင်က ကြုံဖူးတာတွေကို ဆက်စပ်ပြီး အမည်နာမ ပညတ်တပ်ပေးတဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။

• သင်္ခါရ: ပြုလုပ်ဖို့၊ ပြောဆိုဖို့၊ တွေးတောဖို့ စေ့ဆော်ပေးတဲ့ သဘောတရား၊ စေတနာ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။

• ဝိဉာဏ်: အာရုံကို သိတတ်တဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနာမ်ခန္ဓာလေးပါးဟာ တစ်ခုတည်း သီးခြားစီ ရပ်တည်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်အရ အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုပြီး တပေါင်းတည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြတာပါ။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာတယ်၊ နားနဲ့ အသံ တိုက်လို့ ကြားသိစိတ် ပေါ်လာတယ်၊ နှာခေါင်းနဲ့ အနံ့တိုက်လို့ နံသိစိတ်၊ လျှာနဲ့ အရသာတိုက်လို့ အရသာသိစိတ်၊ ကိုယ်နဲ့ အထိအတွေ့တိုက်လို့ ထိသိစိတ်၊ မနောနဲ့ အာရုံတိုက်လို့ ကြံတွေးစိတ်တွေ ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီလို ပေါ်လာတဲ့ အခိုက်အတန့်တိုင်းမှာ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိဉာဏ် တို့ဟာ တပေါင်းတည်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကုန်တာနဲ့ ချက်ချင်းပဲ တပေါင်းတည်း ပြန်လည် ပျက်စီးသွားကြပါတယ်။ ဒါဟာ ဘယ်သူမှ ဖန်ဆင်းထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး အဆက်မပြတ် လည်ပတ်နေတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကင်းသော ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စောင့်ကြည့်ခြင်း၏ အရေးပါပုံ

ဝိပဿနာ အားထုတ်ရာမှာ ယောဂီတွေ၊ တရားအားထုတ်သူတွေ အများဆုံး မှားယွင်းတတ်တဲ့ အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ စိတ်ကို ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း၊ သို့မဟုတ် စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်းပါပဲ။ စိတ်ကို ငြိမ်အောင် အတင်းအကျပ် ဖမ်းချုပ်ထားတာဟာ သဘာဝမကျပါဘူး။ စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားတာဟာ “ငါလုပ်နေတယ်”၊ “ငါ ထိန်းချုပ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (အတ္တအစွဲ) ကို ပိုမို ကြီးထွားလာစေပါတယ်။

အမှန်တကယ် လက်တွေ့ကျင့်သုံးရမှာက စိတ်ကို ပြင်ဖို့ လုံးဝ မကြိုးစားဘဲ၊ စိတ်ရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တဲ့ ဖြစ်ခြင်းနဲ့ ပျက်ခြင်း (အနိစ္စ) သဘောကို အရှိကို အရှိအတိုင်း “သိ” နေဖို့ပါပဲ။ လောဘစိတ် ပေါ်လာရင် “ငါ လောဘကြီးတယ်” လို့ ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် အမည်မတပ်ပါနဲ့။ လောဘစိတ် ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတယ်လို့သာ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ သိလိုက်ပါ။ ဒေါသစိတ် ပေါ်လာရင် “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” လို့ ပညတ်မတပ်ဘဲ၊ “ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်သက်သက်အနေနဲ့ စောင့်ကြည့် လေ့လာရပါမယ်။

ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ရင် အဲဒီစိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းကုန်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပျက်သွားတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အမည်နာမ ပညတ်များကို ခွာ၍ ပရမတ် ကို တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်း ဟာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။

၄။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဖြစ်စဉ်ကို လက်တွေ့ဘဝတွင် ဖြတ်တောက်ခြင်း

နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကျနော်တို့တွေဟာ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်မှု (ဖဿ) တွေ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်ပါသည်၊ ထို့ကြောင့် ဝေဒနာသည်လည်း သင်္ခါရတရား ဖြစ်ပါသည်။ အဲဒီ ဝေဒနာပေါ်လာတဲ့အခါမှာ သတိနဲ့ ဉာဏ် မကပ်ဘူးဆိုရင် ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ တို့ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားပါတော့တယ်။ “ငါ ခံစားရတယ်”၊ “ငါ ကြိုက်တယ်”၊ “ငါ မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိနဲ့ တဏှာတွေဟာ ဝေဒနာရဲ့ နောက်ကနေ တောက်လျှောက် လိုက်လာတာပါပဲ။

တဏှာမာနဒိဋ္ဌိကြောင့် ဥပါဒါန် (ပြင်းထန်စွာ စွဲလမ်းမှု) ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပါဒါန်ကြောင့် ကံ (ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ) တွေ ဖြစ်လာပြီး၊ အဲဒီ ကံသည်လည်း သင်္ခါရတရားသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကံတွေကြောင့်ပဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲထဲမှာ ဘဝတွေ ထပ်ခါထပ်ခါ ရနေကြရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဖြတ်တောက်ဖို့ဆိုရင် ဝေဒနာနောက်ကို တဏှာ မလိုက်စေဖို့၊ ဖြစ်ပြီးပျက်သွားတဲ့ စိတ်ကလေးကို ဖြစ်ပျက်မှန်း ချက်ချင်း သိနေဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။

၅။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် လက်တွေ့ အားထုတ်ခြင်း

ဒီလို ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ စိတ်ရဲ့ သဘာဝကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်တဲ့နေရာမှာ ပျော့ညံ့တဲ့ ကြိုးစားမှုမျိုးနဲ့ မရနိုင်ပါဘူး။ ခိုင်မာတဲ့ တွန်းအားတွေ၊ ကြီးမားတဲ့ အားထုတ်မှုတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ မဂ်ဖိုလ်ဆိုတာ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါရဲ့ အစွမ်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး ညီညွတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာ ဖြစ်လို့၊ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ၊ ထက်သန်တဲ့ စိတ်၊ အလျော့မပေးတဲ့ လုံ့လဝီရိယ၊ ထက်မြက်တဲ့ ပညာ ဆိုတဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါးနဲ့ ပြည့်စုံအောင် လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရပါမယ်။

• ဆန္ဒ (ပြင်းပြသော လိုလားချက်): သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲရဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပုံ၊ အပါယ်လေးပါးရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခကြီးမားပုံကို အမှန်တကယ် မြင်ပြီး၊ ဒီဒုက္ခသံသရာကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်လိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒကို နှလုံးသားထဲကနေ မွေးမြူရပါမယ်။ ဒီဆန္ဒဟာ လောကီအာရုံတွေကို မက်မောတဲ့၊ လိုချင်တဲ့ တဏှာလောဘ မဟုတ်ဘဲ၊ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တတဲ့၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို အလိုရှိတဲ့ မွန်မြတ်တဲ့ ဆန္ဒ (Chanda) ဖြစ်ပါတယ်။

• ဝီရိယ (မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ): ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ နာမ်တရားတွေကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်ဖို့ အဆက်မပြတ် ကြိုးစားအားထုတ်ရပါမယ်။ လောကီစီးပွားရေး အလုပ်တွေမှာ ကြိုးစားသလိုမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိသန္တာန်မှာ ပေါ်လာသမျှ အာရုံတိုင်းကို လွတ်မသွားအောင် သိမ်းဆည်းနိုင်ဖို့ ဇွဲလုံ့လ ကြီးမားရပါမယ်။ အလျော့မပေးတဲ့ လုံ့လဝီရိယ ရှိမှသာလျှင် ကိလေသာတွေ ကြားမခိုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

• စိတ္တ (စူးစိုက်သော စိတ်): မိမိ လေ့လာနေတဲ့ ဖြစ်ပျက်အာရုံပေါ်မှာ စိတ်ကို အပြည့်အဝ နစ်မြှုပ်ထားရပါမယ်။ တခြား ပြန့်လွင့်စရာ လောကီအာရုံတွေ နောက်ကို လုံးဝ မပါသွားဘဲ၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စိတ်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ပေါ်မှာသာ သတိကို ကပ်ပြီး အာရုံစူးစိုက်ထားရပါမယ်။

• ဝီမံသာ (ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း): တွေ့ကြုံရသမျှသော ခံစားမှု၊ သိမှု အားလုံးဟာ တည်တံ့နေတာလား၊ ပျက်စီးသွားတာလား ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းပြီး ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရပါမယ်။ အမည်နာမ ပညတ်တွေကို ခွာချပြီး၊ တကယ်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရား (ပရမတ်) ကိုသာ တိုက်ရိုက် လေ့လာ ဆင်ခြင်ရပါမယ်။ ဒါဟာ အမှန်ကို သိမြင်တဲ့ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ်ပညာဖြစ်ပေါ်လာစေဖို့ အခိုင်မာဆုံး အခြေခံပါပဲ။

၆။ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်လာခြင်း

ဒီလို အဓိပတိတရားလေးပါးကို အခြေခံပြီး စိတ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာပါများလာတဲ့အခါ၊ စာတွေ့အသိ (သညာသိ) အဆင့်ကနေ ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိ (ပညာသိ) အဆင့်ကို ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာပါလိမ့်မယ်။ မိမိရဲ့ ဉာဏ်အမြင်ဟာ ပိုမို ရှင်းလင်း ထက်မြက်လာပြီး သမ္မာဒိဋ္ဌိ အမြင်မှန်ကို ရရှိလာပါမယ်။

ပထမဆုံးအနေနဲ့ မည်သည့်စိတ်၊ မည်သည့် ခံစားမှု၊ မည်သည့် တွေးတောမှုမှ အမြဲတမ်း တည်ရှိမနေဘဲ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့ “အနိစ္စ” သဘောကို အသေအချာ မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

အဲဒီလို ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ အရာမှန်သမျှဟာ တည်တံ့မှု လုံးဝမရှိတဲ့အတွက် စက်ဆုပ်စရာ၊ အသုံးမကျတဲ့ “ဒုက္ခ” သဘော၊ နှိပ်စက်တတ်တဲ့ သဘော ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ ဘာတစ်ခုကိုမှ အားကိုးစရာ၊ တွယ်တာစရာ၊ လိုချင်မက်မောစရာ မရှိဘူးဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။

ထိုမှတစ်ဆင့် ဒီလိုဖြစ်ပျက်နေတဲ့ စိတ်တွေကို တားလို့မရဘူး၊ ငါ့အလိုအတိုင်း အစိုးမရဘူး၊ ဘယ်သူကမှ ဖန်ဆင်းထားတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ “အနတ္တ” သဘောကို အပြည့်အဝ သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။ ဤနေရာတွင် အနတ္တ ဆိုတာကို “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒအဖြစ် လုံးဝ မယူဆမိဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အနတ္တဆိုတာဟာ အရာရာကို လက်လွှတ်လိုက်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်တဲ့အရာ၊ ကိုယ် စီမံခန့်ခွဲလို့ရတဲ့အရာ ဘာတစ်ခုမှ မရှိဘဲ၊ အကြောင်းတရားတွေကြောင့် အကျိုးတရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သင်္ခါရ ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ တည့်တည့် မြင်လာခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

၇။ အတ္တဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျခြင်းနှင့် သောတာပတ္တိမဂ်သို့ ချဉ်းကပ်ခြင်း

ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ သဘောကို ဒီလို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်လာတဲ့အခါ၊ “ငါ”၊ “သူတပါး”၊ “ပုဂ္ဂိုလ်”၊ “သတ္တဝါ”၊ “ယောက်ျား”၊ “မိန်းမ” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိဘဲ၊ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ ဓမ္မသက်သက်သာ ရှိတယ်ဆိုတာကို အကြွင်းမဲ့ လက်ခံလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ အစကတည်းက အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားတဲ့၊ “ငါ” လို့ ထင်မှတ်နေတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (အတ္တဒိဋ္ဌိ) ဟာ အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါပြီ။ ဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ “ငါ တရားရပါ့မလား၊ သံသရာက တကယ်လွတ်နိုင်ပါ့မလား၊ ဒီလမ်းစဉ်ကရော မှန်ကန်ရဲ့လား” ဆိုတဲ့ သို့လော သို့လော တွေးတောနေတဲ့ ဝိစိကိစ္ဆာ (သံသယ) တွေဟာလည်း အပြီးတိုင် ရှင်းလင်းပျောက်ကွယ်သွားပါတော့တယ်။

ဒါဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် အခိုင်မာဆုံးသော ပထမဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်တဲ့ သောတာပတ္တိမဂ် ပန်းတိုင်ဆီသို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရှိသွားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒကာ၊ ဒကာမတွေက ယုံကြည်လှူဒါန်းထားတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးကို ဘုန်းပေးသုံးဆောင်နေပြီး တရားမအားထုတ်ဘူးဆိုရင် အကြွေးယူထားပြီး ပြန်ဆပ်ဖို့ စိတ်ကူးမရှိတဲ့ လူယုတ်မာ လို့ မြတ်စွာဘုရားက သတ်မှတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်သာ မြတ်စွာဘုရား၏ အကြွေးကို အကောင်းဆုံး ဆပ်ခြင်းမည်ပါသည်။

၈။ နိဂုံးချုပ်နှင့် သာသနာတော် အကျိုးပြုခြင်း

ကျနော်တို့ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဟာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါပဲ။ သံသရာက လွတ်မြောက်ဖို့ဆိုရင် စာအုပ်တွေကြားထဲမှာပဲ မျောမနေဘဲ၊ စာပေသင်ကြားခြင်း (ဂန္ထဓုရ) သက်သက်ဖြင့် အချိန်မကုန်စေဘဲ၊ ကိုယ်တိုင် ခန္ဓာက ပြသနေတဲ့ အမှန်တရားကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။

ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတဲ့ စိတ် (နာမ်) သဘောတရားတွေကို ဉာဏ်နဲ့ တိုက်ရိုက် မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ အဆိုးမြင်စိတ် မပါဘဲ၊ အရှိကို အရှိအတိုင်း ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို လက်ခံပြီး ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ ဆိုတဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါးနဲ့ အပြည့်အဝ အားထုတ်ကြပါ။ ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းဖြင့် အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချကာ သောတာပတ္တိမဂ်မှသည် အရဟတ္တဖိုလ်အထိ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် အဆင့်ဆင့်ကို လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပြီး၊ အေးချမ်းမွန်မြတ်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွန်းလာပါစေလို့ လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။