ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမမှာ ရဟန်းပြုတယ်ဆိုတာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ဖို့၊ အစစ်အမှန် လွတ်မြောက်ရေးဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ ဘဝမှာ ပထမဦးစားပေး နေရာ၊ ဒုတိယ ဦးစားပေး နေရာ၊ တတိယ ဦးစားပေး နေရာ အားလုံးဟာ ရဟန္တာဖြစ်ရေး ဆိုတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုတည်းသာ ရှိရပါမယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် အခြေအနေတွေကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်ကျော် ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ မူလရည်ရွယ်ချက်တွေ ပျောက်ဆုံးပြီး လောကီအာရုံတွေနောက် ကောက်ကောက်ပါအောင် လိုက်နေတဲ့ “ပွဲတက်ရဟန်း” ဆိုတဲ့ လမ်းလွဲကြီးထဲကို ရောက်နေကြတာကို တွေ့မြင်နေရပါတယ်။
ပရဟိတ နှင့် ဝိနည်းအပြစ်
ယနေ့ခေတ်မှာ ရဟန်းတွေ လူမှုရေးကိစ္စတွေ၊ ပရဟိတ အလုပ်တွေ လုပ်နေကြတာကို အထင်ကြီး လေးစားနေကြတာတွေ ရှိပါတယ်။ တကယ်တော့ ရဟန်းတွေ ပရဟိတ လုပ်တယ်ဆိုတာ ဝိနည်းတော်အရ အပြစ်ရှိတဲ့ ကိစ္စပါ။ ရဟန်းဆိုတာ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ လှူဒါန်းတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးကို အမှီပြုပြီး၊ အဲဒီ အကြွေးကျေအောင် ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာတရားကို အချိန်ပြည့် အားထုတ်ရမယ့်သူတွေပါ။ လူတွေဆီက အလှူခံ၊ ပြီးတော့ လူတွေကို ပြန်ဝေငှပြီး လူမှုရေးခေါင်းဆောင် လုပ်နေဖို့ မြတ်စွာဘုရားက သင်္ကန်းဝတ်ခွင့် ပြုခဲ့တာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ရဟန်းတွေ လူမှုရေးကိစ္စတွေမှာ ဝင်ရောက် ပါဝင်ပတ်သက်နေတာကို ချီးမွမ်းစရာ အကြောင်း လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ဒါဟာ မိမိရဲ့ တကယ့်အလုပ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး လမ်းချော်နေခြင်း သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
သာသနာကို ဆုတ်ယုတ်စေသော ပွဲတက်ကိစ္စများ
နောက်တစ်ချက်ကတော့ ကိုယ်တိုင် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် မရသေးဘဲ ပွဲအမျိုးမျိုးကို လိုက်တက်နေတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ အိမ်တက်၊ မင်္ဂလာဆောင်၊ အလှူပွဲ၊ အသုဘ စတဲ့ လောကီ လူမှုရေးပွဲတွေမှာ လိုက်ပါ ဆောင်ရွက်နေတာဟာ သာသနာကို တိုးတက်စေတာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ သာသနာတော်အတွက် ကြီးမားတဲ့ ဆုတ်ယုတ်မှုကြီးကိုသာ ဖြစ်စေပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်က ကိလေသာ မကင်းသေးတဲ့ ပုထုဇဉ် အဆင့်မှာပဲ ရှိနေသေးချိန်မှာ ဒီလို လောကီအာရုံတွေ၊ အသိုင်းအဝိုင်းတွေကြားမှာ ဝင်ရောက် ရောနှောနေတဲ့အခါ လာဘ်လာဘ၊ အကျော်အစော၊ မာန တွေရဲ့ သားကောင် အလွယ်တကူ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒီလို ပွဲတက်နေတာတွေကို သာသနာ တိုးတက်ဖို့ လုပ်နေတာပါလို့ ဆင်ခြေပေးစရာ အကြောင်း လုံးဝ မရှိပါဘူး။
သေပြီးသူကို သရဏဂုံတင်ခြင်း ဟူသော လိမ်ညာမှု
ဒီအထဲမှာ အဆိုးရွားဆုံးနဲ့ အင်မတန် မှားယွင်းတဲ့ လုပ်ရပ်တစ်ခုကတော့ အသုဘအိမ်တွေမှာ သေပြီးသား လူ ရုပ်အလောင်းကို “သရဏဂုံတင်ပေးတယ်” ဆိုပြီး လုပ်ဆောင်နေကြတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ သဘာဝတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ကြည့်လိုက်ပါ။ သေဆုံးသွားပြီဖြစ်တဲ့ ရုပ်ကလာပ်မှာ “နှလုံးသွင်း” (မနသိကာရ) လုပ်နိုင်တဲ့ နာမ်တရား လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ နှလုံးသွင်းတတ်တဲ့ သဘော မရှိတော့တဲ့အတွက် ဘယ်လို တရားမျိုးကိုပဲ ရွတ်ဖတ်ပေးပေး သေဆုံးသူအတွက် ဘာအကျိုးကျေးဇူးမှ မရနိုင်တော့ပါဘူး။
ဒါကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိပါလျက်နဲ့ သေပြီးသားသူကို သရဏဂုံတည်ပေးလို့ ရသယောင်ယောင် လုပ်ဆောင်နေတာဟာ၊ ကျန်ရစ်သူ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေဆီကနေ လာဘသက္ကာယ (ငွေကြေးနဲ့ လှူဖွယ်ပစ္စည်း) ရရှိဖို့အတွက် သက်သက် လူတွေကို လိမ်ညာလှည့်ဖြားနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အလွန်တရာ အပြစ်ကြီးမားလှပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမတွေကို အသုံးချပြီး လောကီ စီးပွားရှာနေတဲ့ လုပ်ရပ်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရဟန်းကောင်းတို့၏ တစ်ခုတည်းသော လမ်းစဉ်
အနှစ်ချုပ်ရရင် ရဟန်းဆိုတာ လူမှုရေးလုပ်ဖို့၊ ပရဟိတလုပ်ဖို့၊ ပွဲတက်ဖို့၊ အသုဘချဖို့ သင်္ကန်းဝတ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရဟန်းရဲ့ အဓိက တာဝန်၊ တစ်ခုတည်းသော တာဝန်က သံသရာက လွတ်မြောက်ဖို့ပါပဲ။ ဒကာ၊ ဒကာမတွေ လှူဒါန်းတဲ့ အကြွေးကို ဆပ်ဖို့အတွက် အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ) ကို လက်ကိုင်ထားပြီး ဝိပဿနာတရားကို နေ့ညမပြတ် အားထုတ်ရမှာပါ။
ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှုကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ အမြင်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး၊ အကြိမ်ကြိမ် ရှုမှတ်ပွားများကာ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ရရှိရေး၊ ရဟန္တာဖြစ်ရေးကိုသာလျှင် ပထမနေရာ၊ ဒုတိယနေရာ၊ တတိယနေရာ အဖြစ် အပြည့်အဝ ထားရှိရပါမယ်။ အဲဒီလို ရဟန်းကိစ္စ ပြီးမြောက်အောင် အားထုတ်မှသာလျှင် ရဟန်းကောင်း တစ်ပါး ဖြစ်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ သို့မှသာလျှင်လည်း ကျနော်တို့ မျှော်မှန်းထားသည့်အတိုင်း လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာမည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိတိကျကျ ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။