မနက်လင်းတာနဲ့ အိပ်ရာကနေ ကမန်းကတန်း ထရတယ်၊ အလုပ်သွားဖို့ ပြင်ဆင်ရတယ်၊ လမ်းမှာ ကားပိတ်တဲ့ ဒဏ်ကို ခံရတယ်၊ လုပ်ငန်းခွင် ရောက်တော့လည်း အထက်လူကြီး၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်၊ ဖောက်သည်တွေနဲ့ နေ့စဉ် ထိတွေ့ ဆက်ဆံပြီး ပြဿနာပေါင်းစုံကို ဖြေရှင်းရတယ်။ ညနေ အိမ်ပြန်ရောက်တော့လည်း မိသားစု ကိစ္စတွေ၊ စီးပွားရေး အကြပ်အတည်းတွေနဲ့ ခေါင်းရှုပ်ရပြန်တယ်။ ဒီလို မရပ်မနား လည်ပတ်နေတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ကြိတ်စက်ကြီးထဲမှာ နေထိုင်ရတဲ့အခါ၊ ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်ဖို့ ဆိုတာ အချိန်မရှိဘူးလို့ ထင်ရသလို၊ သံသရာကနေ လွတ်မြောက်လိုစိတ် ဆိုတာလည်း အလှမ်းဝေးတဲ့ စိတ်ကူးယဉ် တစ်ခုလို ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် သံသရာ ဆိုတာ သေပြီးမှ ရောက်သွားမယ့် နောက်ဘဝ၊ ဒါမှမဟုတ် သွားလာနေရတဲ့ ခရီးစဉ်ကြီး တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ပကတိ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ကြည့်လိုက်ရင် သံသရာ ဆိုတာ အခု လက်ရှိ ခန္ဓာပေါ်မှာ မျက်စိတစ်မှိတ် အတွင်း လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့စဉ် လှုပ်ရှား ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဘဝကြီးထဲမှာပဲ သံသရာက လွတ်မြောက်လိုစိတ် အမှန်တကယ် ကိန်းအောင်းလာအောင် ဘယ်လို မွေးမြူမလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းတဲ့ ဥပမာတွေ၊ လက်တွေ့ကျတဲ့ ချဉ်းကပ်မှုတွေနဲ့ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်ပါ။

၁။ ကိုယ်ထမ်းထားတဲ့ ဝန်ထုပ်ကြီးကို အရှိအတိုင်း မြင်အောင် ကြည့်ခြင်း (The Backpack Analogy)

လွတ်မြောက်လိုစိတ် ဆိုတာ “ငါ လွတ်မြောက်ချင်လိုက်တာ” လို့ နှုတ်ကနေ ရွတ်ဆိုနေရုံနဲ့ အလိုလို ပေါ်လာတဲ့ အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆင်းရဲဒုက္ခရဲ့ အလေးချိန်ကို တကယ် ခံစားသိရှိသွားတဲ့ အခါမှသာ အလိုအလျောက် ပေါက်ဖွားလာတဲ့ တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာတစ်ခု ပေးရရင် – လူတစ်ယောက်ဟာ ကျောက်ခဲတွေ အပြည့်ထည့်ထားတဲ့ ကျောပိုးအိတ် အကြီးကြီး တစ်လုံးကို လွယ်ပြီး တောင်ပေါ်ကို တက်နေတယ် ဆိုပါစို့။ သူဟာ အိတ်ကြီး လွယ်ထားမှန်း သတိမထားမိဘဲ၊ “ဘာလို့ ဒီလောက် ပင်ပန်းနေရတာလဲ၊ ဘာလို့ လမ်းလျှောက်ရတာ ဒီလောက် လေးလံနေရတာလဲ” လို့ပဲ ညည်းတွားနေမိပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်စုံတစ်ယောက်က မှန်တစ်ချပ် ထောင်ပြလိုက်လို့၊ ဒါမှမဟုတ် သူကိုယ်တိုင် သတိဝင်သွားလို့ သူ့ကျောပေါ်က ကျောက်ခဲအိတ်ကြီးကို မြင်သွားပြီ ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ကျောပိုးအိတ်ကြီးကသာ သူ့ကို ပင်ပန်းစေတာ ဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလိုက်ရတဲ့ စက္ကန့်မှာပဲ၊ အဲဒီ အိတ်ကြီးကို ပစ်ချချင်တဲ့ စိတ်၊ “လွတ်မြောက်လိုစိတ်” ဟာ ဘယ်သူမှ တိုက်တွန်းစရာ မလိုဘဲ အလိုအလျောက် ပေါ်လာပါတော့တယ်။

ကျနော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာလည်း အဲဒီ ကျောပိုးအိတ်ကြီးဟာ တခြား မဟုတ်ပါဘူး၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချမှု အတ္တအစွဲကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အဆင်မပြေမှု ကြုံရတဲ့အခါ ပင်ပန်းရတာဟာ အလုပ်ကြောင့် သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ “ငါ့ကို အသိအမှတ် မပြုဘူး”၊ “ငါ့ကို အပြစ်ပြောတယ်” ဆိုတဲ့ “ငါ” ကို ရှေ့တန်းတင်ထားမှုကြောင့် ပိုပြီး လေးလံသွားရတာပါ။ နေ့စဉ် ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဘဝရဲ့ ပင်ပန်းမှုတိုင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ပါနေတယ် ဆိုတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ နေ့စဉ် ထောက်လှမ်းကြည့်ပါ။ “ငါ” ပါလေလေ ပူလောင်လေလေ ဆိုတဲ့ ပကတိ အရှိတရားကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာတဲ့အခါ၊ ဒီအတ္တဝန်ထုပ်ကြီးကို ချချင်တဲ့ လွတ်မြောက်လိုစိတ်ဟာ သဘာဝကျကျ အလိုလို ပေါ်ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။

၂။ တံလျှပ်ကို ရေထင်ပြီး ပြေးနေရတဲ့ သံသရာ (The Mirage Analogy)

နောက်ထပ် ရှင်းလင်းတဲ့ ဥပမာ တစ်ခုကတော့ သဲကန္တာရထဲမှာ ရေဆာနေတဲ့ ခရီးသည် တစ်ယောက် တံလျှပ်ကို ရေအမှတ်နဲ့ လိုက်ဖမ်းနေတာမျိုးပါပဲ။ အဝေးကကြည့်ရင် ရေအိုင်ကြီးလို ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ် သွားကြည့်တဲ့အခါ ဘာမှ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သူဟာ လက်မလျှော့ဘဲ ရှေ့က နောက်ထပ် တံလျှပ်တစ်ခုကို ရေအထင်နဲ့ ဆက်ပြေးနေပြန်ပါတယ်။

ကျနော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝဟာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ “ဒီရာထူးလေး ရရင်တော့ ငါ ပျော်ရွှင်ရတော့မှာပဲ”၊ “ဒီအိမ်လေး ဝယ်နိုင်ရင်တော့ ငါ အေးချမ်းသွားပြီ”၊ “ဒီငွေကြေး ပမာဏ ပြည့်သွားရင်တော့ ပြည့်စုံသွားပြီ” ဆိုပြီး ပြင်ပ လောကီ အာရုံတွေဆီမှာ ပြီးပြည့်စုံတဲ့ ချမ်းသာမှုကို မျှော်လင့်ပြီး အသက်လု ရုန်းကန် ပြေးလွှားနေကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်း အဲဒီ အရာတွေကို ရသွားတဲ့ အခါမှာလည်း စိတ်ဟာ ခဏတာ ကျေနပ်သွားပြီး၊ နောက်ထပ် အသစ်တစ်ခုကို ဆက်ပြီး လိုချင်နေပြန်ပါတယ်။ လောဘဟာ ဘယ်တော့မှ ပြည့်အင်သွားတယ် မရှိပါဘူး။

ဒီလို အာရုံတွေ နောက်ကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု လိုက်ဖမ်းနေရတဲ့ အဆုံးမရှိတဲ့ အပြေးပြိုင်ပွဲကြီးဟာ သံသရာရဲ့ အနှစ်သာရမဲ့ပုံကို ပြသနေတာပါ။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ် ပြေးလွှားနေရတဲ့ အရာတွေဟာ တံလျှပ်တွေ သက်သက်ပဲ၊ အပြင်ဘက်မှာ ဘယ်လောက်ပဲ ရှာရှာ တကယ့် အစစ်အမှန် ငြိမ်းချမ်းမှု ရေစင်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့မှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင် လေ့လာကြည့်ပါ။ ဒီလို အရှိတရားကို လက်ခံနိုင်လာတဲ့အခါ၊ ပြင်ပမှာ လိုက်ရှာနေတဲ့ အလုပ်ကို ရပ်တန်းကရပ်ပြီး၊ မိမိ ခန္ဓာတွင်းက အမှန်တရားကို ရှာဖွေလိုတဲ့ စစ်မှန်တဲ့ လွတ်မြောက်လိုစိတ် ပေါက်ဖွားလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာခြင်း (The Cinema Analogy)

သံသရာက လွတ်မြောက်ချင်တယ် ဆိုရင် ထိုင်ခုံပေါ်မှာ မျက်စိမှိတ် ထိုင်နေတဲ့ အချိန်လေးမှာမှ တရားအားထုတ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ နေ့စဉ် လှုပ်ရှားနေတဲ့ အချိန်တိုင်းကို ဝိပဿနာ ကွင်းပြင် အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါကို နားလည်ဖို့ ရုပ်ရှင်ရုံထဲမှာ ဇာတ်ကား ကြည့်နေတဲ့ လူတစ်ယောက်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဇာတ်လမ်းထဲမှာ စိတ်ဝင်စားသွားတဲ့အခါ ကြောက်စရာ အခန်းဆို ကြောက်တယ်၊ ငိုစရာဆို ငိုတယ်၊ ဒေါသထွက်စရာဆို ဒေါသထွက်ကြပါတယ်။ အဲဒီ အချိန်မှာ သူ့ရှေ့က ပိတ်ကားပေါ်မှာ အလင်းရောင်တွေ လာထိုးပြီး အရိပ်တွေ လှုပ်ရှားနေတာ သက်သက်ပဲ ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို လုံးဝ မေ့သွားပါတယ်။

ကျနော်တို့ရဲ့ ဘဝဟာလည်း အဲဒီလိုပါပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ တံခါးပေါက် ခြောက်ပေါက် ရှိပါတယ်။ အဲဒီ တံခါးပေါက်တွေဆီကို အာရုံတစ်ခုခု လာတိုက်တိုင်း၊ လျှပ်တစ်ပြက် ပေါ်လာတဲ့ အသိစိတ်လေးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါကို “ဝိဉာဏ်” လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဥပမာ – လမ်းမှာ ကားဟွန်းသံ ကျယ်ကျယ်ကြီး ကြားလိုက်ရတဲ့အခါ နားတံခါးနဲ့ အသံတိုက်မိပြီး “ကြားသိ ဝိဉာဏ်” လေး ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ဝိဉာဏ်လေးဟာ ကြားပြီးတာနဲ့ အစားထိုးစရာ မကျန်အောင် ချက်ချင်း ပြန်ချုပ်ပျောက်သွားပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့က အဲဒီ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ ဝိဉာဏ်လေးကို သက်သက် မလေ့လာနိုင်တဲ့ အတွက်၊ “ဘယ်သူက ကားဟွန်းကို ဒီလောက် ကျယ်ကျယ် တီးနေတာလဲ”၊ “ငါ့ကို လာနှောင့်ယှက်နေတယ်” ဆိုပြီး ဇာတ်လမ်းတွေ ဆက်ဆင်လိုက်ပါတယ်။ ရုပ်ရှင်ထဲ မျောသွားသလို မျောသွားပြီး “ငါ” ကို ဇာတ်လိုက်လုပ်ကာ ဒေါသတွေ ထွက်ပါတော့တယ်။

ဒါကြောင့် နေ့စဉ်ဘဝမှာ အမြဲတမ်း သတိကပ်ထားပါ။ ရုံးမှာ အီးမေးလ် ရိုက်နေရင်း စာလုံးတွေကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ “မြင်သိ ဝိဉာဏ်လေး ပေါ်ပြီး ပျက်သွားတယ်”။ အစည်းအဝေးမှာ သူများပြောတဲ့ အသံကို ကြားတဲ့အခါ “ကြားသိ ဝိဉာဏ်လေး ပေါ်ပြီး ပျက်သွားတယ်”။ ပူလောင်တဲ့ နေရောင်ကို ထိတဲ့အခါ “ထိသိ ဝိဉာဏ်လေး ပေါ်ပြီး ပျက်သွားတယ်”။ ဘယ်သူကမှ လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဝိဉာဏ်လေးတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတာ သက်သက်ပဲ ဆိုပြီး အရှိကို အရှိတိုင်း လေ့လာခြင်း အလုပ်ကို နေ့စဉ် အားထုတ်ပါ။

ဒီလို ဝိဉာဏ်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို အနီးကပ် လေ့လာနိုင်လာတဲ့အခါ၊ ပိတ်ကားပေါ်က အရိပ်တွေကို အရိပ်မှန်း သိသွားတဲ့ ရုပ်ရှင်ကြည့်သူလိုပဲ၊ လောကဓံရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေ ကြားမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပြုလုပ်သူ၊ ခံစားသူ လုံးဝ မရှိဘူး ဆိုတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါ ဇာတ်လမ်းထဲမှာ မျောပါ ခံစားနေရတဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခကနေ အလိုလို လွတ်မြောက်သွားပါတော့တယ်။

၄။ လူ၊ ရဟန်း အရိယာများစွာ ပေါ်ထွန်းလာရေး ပန်းတိုင်

ဒီလို နေ့စဉ် လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေရတဲ့ ဘဝထဲမှာ ဝိဉာဏ်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာခြင်းဟာ မိမိ တစ်ဦးတည်းရဲ့ စိတ်အေးချမ်းမှု သက်သက်အတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကြီးမားတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလုံးရဲ့ ရည်မှန်းချက် ဖြစ်တဲ့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကြီးကို တိုက်ရိုက် သွားနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျနော်တို့ လူဝတ်ကြောင် ယောဂီတွေ ကိုယ်တိုင်က ပွဲလမ်းသဘင်တွေ၊ အပြင်ပန်း ခမ်းနားမှုတွေနဲ့ အကန်းယုံ ယုံကြည်မှုတွေနောက်ကို လိုက်နေတာကို ရပ်တန်းက ရပ်ပြီး၊ ပကတိ အရှိတရားကို လေ့လာတဲ့ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်ကိုသာ တန်ဖိုးထားလာမယ် ဆိုရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ တောင်းဆိုမှု (Demand) တွေဟာ အလိုလို ပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါ ရဟန်းတော်များ အနေနဲ့လည်း အဆောက်အအုံတွေ ဆောက်ဖို့၊ ပြင်ပ ဝေယျာဝစ္စတွေ လုပ်ဖို့ ဖိအားပေးခံရတာတွေ ကင်းဝေးသွားပြီး၊ သူတို့ရဲ့ အဓိက တာဝန်ဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာပေါ် ဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာဓုရကိုသာ အပြည့်အဝ အချိန်ပေး အားစိုက်ထုတ်လာနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရဟန်းတော်များ ကိုယ်တိုင် အနှောင့်အယှက် ကင်းကင်းနဲ့ ဝိပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံခွင့် ရလာတဲ့အခါ၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တအစွဲကို အမြစ်ပြတ် ခွာချနိုင်တဲ့ အရိယာ ရဟန်းတော်တွေ မလွဲမသွေ ပေါ်ပေါက်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အရိယာ ရဟန်းတော်တွေ၊ အရိယာ လူဝတ်ကြောင်တွေ အများအပြား ပေါ်ထွန်းလာတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ လောဘ၊ ဒေါသ အပူမီးတွေ ငြိမ်းအေးပြီး အမှန်တကယ် အေးချမ်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ် အဖြစ်ကို သဘာဝကျကျ ရောက်ရှိသွားမှာ အသေအချာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံး

ချုပ်ရမယ် ဆိုရင်၊ နေ့စဉ် လှုပ်ရှား ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဘဝဆိုတာ သံသရာကနေ ထွက်ပြေးဖို့ အဟန့်အတား တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တမ်းက အဲဒီ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ပင်ပန်းမှု၊ အဆင်မပြေမှု၊ အာရုံပေါင်းစုံ တိုက်ခတ်နေမှု တွေဟာ ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာဖို့အတွက် အကောင်းဆုံးသော ကုန်ကြမ်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ထို့ကြောင့် ပြင်ပ လောကီ အာရုံများတွင် တံလျှပ်ကို ရေထင်ကာ ပြေးလွှားနေခြင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ရပ်တန့်၍၊ မိမိကျောပေါ်ရှိ “ငါ” ဟူသော အတ္တဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးကို အရှိကို အရှိတိုင်း မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ မိမိ၏ တံခါးပေါက် ခြောက်ပေါက်တွင် အစဉ်မပြတ် ပေါ်ပေါက်နေသော ဝိဉာဏ်၏ အဖြစ်အပျက်ကို နေ့စဉ် လှုပ်ရှားမှုများ ကြားထဲမှပင် မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာပါ။

ဤသို့ ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်ဖြင့် လက်တွေ့ ကျင့်ကြံ အားထုတ်ခြင်းဖြင့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုစိတ်သည် အလိုအလျောက် ပေါက်ဖွား ရှင်သန်လာမည် ဖြစ်ပြီး၊ ကျနော်တို့ အားလုံး မျှော်မှန်းထားသည့် အရိယာများစွာ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုသည့် မြင့်မြတ်သော ပန်းတိုင်သို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။