မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့သော တရားတော်များ၏ အနှစ်သာရကို သေချာစွာ ထိုးထွင်းမသိမြင်သောအခါ၊ စကားလုံး ပညတ်ချက်များနောက်သို့ လိုက်၍ လမ်းစဉ်များကို အပိုင်းပိုင်း ခွဲခြားတတ်သည့် အမှားမျိုးကို ယနေ့ခေတ် ဝိပဿနာနယ်ပယ်တွင် မကြာခဏ တွေ့မြင်နေရပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) နှင့် ၎င်း၏ အယူအဆကို လက်ခံသူများကြားတွင် ဓမ္မစကြာသုတ်လာ တရားသဘောများကို မိမိတို့ အလိုကျ ဆွဲယူဖွင့်ဆိုကာ အလွယ်လမ်း လိုက်နေကြသည်ကို စိတ်မကောင်းဖွယ်ရာ တွေ့မြင်နေရပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ထိုသို့သော အယူမှားများကို အချက်အလက် ကျကျဖြင့် စနစ်တကျ ရှင်းလင်း ဖယ်ရှားသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။
၁။ ဓမ္မစကြာလမ်းနှင့် သတိပဋ္ဌာန်လမ်းကို ခွဲခြားခြင်း
ယနေ့ခေတ် တချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များက “ဓမ္မစကြာလမ်း” နဲ့ “သတိပဋ္ဌာန်လမ်း” ဆိုပြီး လမ်းနှစ်သွယ် ရှိသယောင် ပြောဆိုတတ်ကြပါသည်။ တကယ်တော့ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတဲ့ ဓမ္မစကြာမှာရော၊ သတိပဋ္ဌာန်မှာရော ပါဝင်တဲ့ “မဂ္ဂသစ္စာ” (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်) သည်သာလျှင် တခုတည်းသော လွတ်မြောက်ရာ လမ်း ဖြစ်ပါသည်။ ဒါကို နားမလည်ဘဲ လမ်းခွဲပြနေတာဟာ အခြေခံကျကျ လွဲမှားနေတာ ဖြစ်ပါသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သတ္တဝါတို့၏ စရိုက်ဝါသနာအလျောက် ဓမ္မစကြာ၊ သတိပဋ္ဌာန်၊ အနတ္တလက္ခဏသုတ် စသဖြင့် နာမည်အမျိုးမျိုးတပ်၍ ဟောကြားခဲ့သော်လည်း၊ ထိုတရားတော်များ အားလုံး၏ ဦးတည်ရာ ပန်းတိုင်နှင့် လျှောက်လှမ်းရမည့် လမ်းကြောင်းမှာ “မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး” သာလျှင် ဖြစ်ပါသည်။ သတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် သတိကို အခြေခံ၍ ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို ရှုမှတ်သော အလုပ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ ရှုမှတ်နေစဉ်အတွင်း မိမိ၏ သန္တာန်၌ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါယမ စသော မဂ္ဂင်တရားများ ပေါင်းဆုံလာခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လမ်းနှစ်သွယ် မရှိပါ၊ အမည်နာမ ကွဲပြားသွားသော်လည်း လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ရမည့် မဂ္ဂင်လမ်း တစ်ခုတည်းသာ ရှိပါသည်။
၂။ သစ္စာ၊ ကိစ္စ၊ ကတဉာဏ် (၃) ပါးကို သဘောပေါက်မှု လွဲမှားခြင်း
ဦးမောင်မောင်တို့ ဝါဒတွင် အလွဲမှားဆုံး အချက်တစ်ခုမှာ ဉာဏ်သုံးပါးကို အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုပုံ ဖြစ်ပါသည်။ ဓမ္မစကြာသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားက သစ္စာဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ် ဆိုပြီး ဟောကြားခဲ့တာဟာ တရားနာသူများ လက်တွေ့ တရားအားထုတ်ရမယ့် အစီအစဉ်ကို ဟောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရား ကိုယ်တော်တိုင် ဘယ်လိုနည်းနဲ့ ဘုရားဖြစ်ခဲ့တယ် (တရားရခဲ့တယ်) ဆိုတာကို ရှင်းပြတဲ့ သဘောသက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က “ငါဘုရားသည် ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိရန် (ကိစ္စဉာဏ်) ကြိုးစားခဲ့ပြီး ယခုအခါ ပိုင်းခြားသိပြီးပြီ (ကတဉာဏ်)၊ သမုဒယသစ္စာကို ပယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ယခုအခါ အကြွင်းမဲ့ ပယ်ပြီးပြီ” ဟု ကိုယ်တော်တိုင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီးစီးကြောင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကြေညာခဲ့ခြင်း (သီဟနာဒ) သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် အပတ်တကုတ် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ရသော အလုပ်ကို ပုထုဇဉ်များက “ငါတို့လည်း သိလိုက်ပြီမို့ ပြီးသွားပြီ” ဟု အလွယ်တကူ ကောက်ချက်ချခြင်းသည် ဓမ္မ၏ အနှစ်သာရကို လုံးဝ နားမလည်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။
၃။ “သိရုံနဲ့ ပြီးတယ်” ဟု ကတဉာဏ်ကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်း
ဦးမောင်မောင်တို့က “ကတဉာဏ်” ဆိုတာကို “နားလည်ရုံ၊ သိလိုက်ရုံနဲ့ ကိစ္စပြီးသွားတယ် (တရားရသွားတယ်)” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုး သုံးနှုန်းကြပါသည်။ တကယ်တော့ ဓမ္မစကြာသုတ်မှာ ပဉ္စဝဂ္ဂီ ငါးပါး တရားရသွားတာဟာ အဲဒီဉာဏ် ၃ ပါးကို နားထောင်ပြီး ရသွားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ “မမြဲခြင်း” ဆိုတဲ့ အနိစ္စသဘောကို ဉာဏ်သက်ဝင်ရာကနေ ပထမမဂ်ကို ရသွားကြတာ ဖြစ်ပါသည်။
“ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသော တရား (ရုပ်နာမ်) အားလုံးသည် ပျက်စီးခြင်းသဘော ရှိသည်” (ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မံ) ဟု အရှင်ကောဏ္ဍညသည် မိမိ၏ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် သိမြင်မှုဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ အနိစ္စကို မြင်ခြင်းသည် ကိလေသာကို ဖုံးကွယ်ထားခြင်း၊ အရှိမယူဘဲ နေခြင်းမျိုး မဟုတ်ပါ။ ရုပ်နာမ်တို့၏ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်နေမှုနှင့် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားမှုတို့ကို စူးစိုက်ကြည့်ရှုကာ အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ရရှိသွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဉာဏ်သုံးပါး အကြောင်းကို နားထောင်ရုံဖြင့် သောတာပန် ဖြစ်သွားသည်ဟု ယူဆခြင်းသည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ တရားတော်ကို အလွန် ပေါ့ပျက်ပျက် နိုင်လှသော အယူအဆ ဖြစ်ပါသည်။ ကတဉာဏ်ဆိုတာဟာ တကယ်တော့ သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ ဒုက္ခလို့ သိလိုက်ပြီး သင်္ခါရတရားများပေါ်စွဲလမ်းမှု တဏှာ တခါသေသွားတဲ့ အခိုက်ကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအခိုက်မှာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးပြည့်သွားပြီး မဂ္ဂသစ္စာရဲ့ ပြုဖွယ်ကိစ္စပြီးသွားတာပါ။ ဒါကြောင့်လဲ ဖိုလ်က နောက်ကလိုက်ပြီး နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခံစားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခံစားတဲ့အပိုင်းဟာ ဦးမောင်မောင်တို့ အယူအဆမှာ လုံးဝမပါပါဘူး။ ဒါဟာ မဂ် မသိ ဖိုလ်နဲ့ညှိဆိုတဲ့အတိုင်း ဖိုလ်နဲ့ ညှိပြီး ဖိုလ်မပါတဲ့အတွက် ဦးမောင်မောင်တို့အယူအဆ ဟာ မဂ် မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို အတိအကျ အချက်အလက်အရ ရှင်းနေတဲ့ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ (အလုပ်လုပ်ခြင်း) ကို ပယ်ဖျက်ခြင်း
သစ္စာလေးပါးမှာ မဂ္ဂသစ္စာဆိုတာ “ပွားများအားထုတ်ရမယ့်” (ဘာဝေတဗ္ဗ) တရား ဖြစ်ပါသည်။ ဦးမောင်မောင်တို့က ဒီလက်တွေ့ အားထုတ်ရမယ့် အပိုင်းကို ဖျောက်ဖျက်ပြီး၊ “နားလည်ရုံနဲ့ နိဗ္ဗာန်ရောက်တယ်” လို့ ဟောတာဟာ မဂ္ဂသစ္စာကို ပယ်ရာရောက်နေပါသည်။ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ သာမန်အချိန် စာတွေ့နားလည်ရုံ၊ အမှန်မြင်ရုံနဲ့ ရနိုင်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက်မှာမှ မျက်မှောက်ပြုနိုင်တာ ဖြစ်ပါသည်။
မဂ်အခိုက်ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ်ပွားများရာမှ ဉာဏ်ရင့်သန်လာပြီး၊ သင်္ခါရတရားတို့အပေါ် ငြီးငွေ့ကာ (နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်)၊ ကိလေသာများကို အမြစ်ပြတ် ပယ်သတ်နိုင်သော လောကုတ္တရာ ဉာဏ်ပေါ်လာသည့် အခိုက်အတန့်ကို ဆိုလိုပါသည်။ ထိုအခိုက်အတန့်တွင်မှသာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် “သိရုံ၊ နားလည်ရုံဖြင့် ပြီးသည်” ဟူသော ဝါဒသည် ဝိပဿနာအလုပ် (မဂ္ဂသစ္စာ) ကို အမြစ်မှစ၍ ဖျက်ဆီးနေသော ဝါဒဆိုးကြီး ဖြစ်ပါသည်။
သတိပဋ္ဌာန် မဟောမီက ပုဂ္ဂိုလ်များ မည်သို့ ကျွတ်တမ်းဝင်ခဲ့သနည်း
တချို့က မေးတတ်ကြပါသည်။ “သတိပဋ္ဌာန်သုတ်ကို နောက်ပိုင်းမှ ဟောကြားခဲ့သည်ဆိုလျှင်၊ ၎င်းမတိုင်မီက မြတ်စွာဘုရားရှေ့မှောက်တွင် တရားနာပြီး ကျွတ်တမ်းဝင်သွားကြသူများ သည် မည်သည့်လမ်းစဉ်ဖြင့် ကျွတ်တမ်းဝင်ခဲ့သနည်း” ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ အဖြေမှာ အလွန်ရှင်းလင်းပါသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များသည် “သတိပဋ္ဌာန်” ဟူသော နာမည်တပ်ထားသည့် တရားကို မနာကြားရသေးသော်လည်း၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ၎င်းတို့၏ ဉာဏ်ထဲတွင် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတွင် ပါဝင်သည့် ရုပ်နာမ်တို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ကို မျက်မှောက်ထင်ထင် တွေ့မြင်လာစေရန် ဟောကြားပြသပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
အနိစ္စကို မြင်ခြင်း: ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်တို့သည် တစ်စက္ကန့်မျှ ငြိမ်သက်မနေဘဲ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပျက်စီးနေသည်ကို အမှန်အတိုင်း ရှုမြင်ခြင်း။
ဒုက္ခကို မြင်ခြင်း: ထိုသို့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်နေခြင်း ဒဏ်ကို အမြဲတစေ ခံစားနေရသည့် ဆင်းရဲသော သဘောကို သိမြင်ခြင်း။
အနတ္တကို မြင်ခြင်း: ဤဖြစ်ပျက်မှုများသည် မိမိအလိုအတိုင်း ဖန်တီး၍မရ၊ အမိန့်ပေး၍မရဘဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လျှင် ဖြစ်၍ အကြောင်းကင်းလျှင် ပျက်တတ်သော သဘောကို သိမြင်ခြင်း။
ဤနေရာတွင် အနတ္တဟူသော သဘောတရားကို အထူး ဂရုပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။ အနတ္တဆိုသည်မှာ လက်လျှော့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။ “ငါ” ဟူသော အတ္တအစွဲကို ဉာဏ်ဖြင့် ပယ်ခွာလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး၊ ခန္ဓာ၏ သဘာဝအမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန်အတွက် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်တရားကို မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လဖြင့် ဆက်လက် ပွားများအားထုတ်ရမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို အမှန်တကယ် မြင်သူသည် “ဘာမှမလုပ်ဘဲ” နေမည်မဟုတ်၊ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ ရုပ်နာမ် သဘောတရားများ၏ ပကတိအရှိတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်တစိုက် စောင့်ကြည့်နေမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။
နိဂုံး
အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် လမ်းနှစ်သွယ်၊ လမ်းသုံးသွယ် ဟူ၍ မရှိပါ။ တရားနာရုံ၊ စာတွေ့နားလည်ရုံဖြင့် ကတဉာဏ်သို့ ဆိုက်ရောက်ကာ နိဗ္ဗာန်သို့ ဝင်နိုင်သည် ဟူသော အလွယ်လမ်း ဝါဒများသည် သံသရာကို ရှည်စေမည့် အယူမှားများသာ ဖြစ်ပါသည်။ သာသနာတော်အတွင်း လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက်ဆိုလျှင်၊ စကားလုံး ပညတ်များနောက်သို့ လိုက်မနေဘဲ မိမိ၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ တကယ်ဖြစ်ပျက်နေသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်သည့် “မဂ္ဂသစ္စာ” (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး) ကိုသာ လက်တွေ့ကျကျ ပွားများ အားထုတ်ကြရမည် ဖြစ်ကြောင်း အသိပေး နိုးဆော်အပ်ပါသည်။