ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးနဲ့ မှန်းဆတွေးတောနေခြင်းထက်၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှာ လက်တွေ့ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်းဟာ ဝိပဿနာအားထုတ်ရာမှာ အဓိကကျတဲ့ သော့ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ စာတွေ့အသိသက်သက်၊ အတွေးအမြင်သက်သက်နဲ့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ ဘယ်တော့မှ လွတ်မြောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

မှန်းဆတွေးတောခြင်း (သညာသိ) ၏ အားနည်းချက်

စာအုပ်ထဲမှာ ဖတ်ဖူးလို့၊ ဆရာသမားက ဟောလို့ “ခန္ဓာငါးပါးဟာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တပါလား” လို့ နားလည်သဘောပေါက်တာဟာ ကောင်းမွန်တဲ့ အစပြုခြင်းတစ်ခုပါ။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာ မှတ်သားထားတဲ့ အသိ (သညာသိ) အဆင့်မှာပဲ ရှိနေပါသေးတယ်။ အဲဒီလို မှတ်သားထားတဲ့ အသိနဲ့ တရားထိုင်တဲ့အခါ “အခု ငါ့စိတ်က ပျက်သွားပြီ၊ အခု နောက်စိတ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြန်ပြီ” ဆိုပြီး ဉာဏ်နဲ့ မှန်းဆပြီး လိုက်တွေးနေမယ်ဆိုရင်၊ အဲဒီ တွေးနေတဲ့ အသိဟာ ဝိပဿနာဉာဏ်စစ်စစ် မဟုတ်ဘဲ ကြံတွေးစိတ်ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားသက်သက်သာ ဖြစ်နေပါတယ်။

တကယ့် လက်တွေ့ဘဝမှာ ဒေါသထွက်စရာ၊ လောဘဖြစ်စရာ အာရုံတစ်ခုခုနဲ့ ကြုံလိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီလို တွေးတောထားတဲ့ သညာသိတွေဟာ ချက်ချင်း လွင့်စင်သွားပြီး၊ “ငါပဲ၊ ငါ့ကို ပြောတာပဲ၊ ငါ မကျေနပ်ဘူး” ဆိုတဲ့ အတ္တဒိဋ္ဌိက ချက်ချင်း အစားထိုး ဝင်ရောက်လာတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရမှာပါ။ ဒါဟာ မှန်းဆတွေးတောမှုအပေါ် အခြေခံတဲ့ အသိရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားနည်းချက်ပါပဲ။

အရှိတရားကို တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်း (ပညာသိ)

သက္ကာယဒိဋ္ဌိဆိုတဲ့ “ငါ” အစွဲကို အပြီးတိုင် ပယ်ခွာနိုင်ဖို့အတွက်၊ တွေးတောမှန်းဆနေတဲ့ အဆင့်ကနေ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တိုက်ရိုက် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်လေ့လာတဲ့ အဆင့်ကို မဖြစ်မနေ ကူးပြောင်းရပါမယ်။ ဒါကို ခန္ဓာကပေးတဲ့ အသိ (ပညာသိ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ်ဆိုတာ ဝိဉာဏ်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြင်သိစိတ်၊ ကြားသိစိတ်၊ ကြံတွေးစိတ် အားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ဝိဉာဏ် တွေချည်းပါပဲ။ စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးတဲ့အခါ စိတ်ကို ကောင်းအောင်၊ ငြိမ်အောင် အတင်းအကျပ် ပြင်ဖို့ မကြိုးစားဘဲ၊ စိတ်ရဲ့ သဘာဝဖြစ်တဲ့ ဖြစ်ခြင်းနဲ့ ပျက်ခြင်း သဘောကို အရှိကို အရှိအတိုင်း “သိ” နေဖို့သာ ကြိုးစားရပါမယ်။

• တွေးတောမှုမပါဘဲ စောင့်ကြည့်ခြင်း: ဒေါသစိတ် ပေါ်လာရင် “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” သို့မဟုတ် “ဒါက ဒေါသစိတ်ပဲ၊ သူက ပျက်သွားမှာပဲ” လို့ ကြိုတင် မှန်းဆမနေဘဲ၊ “ဪ… ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်သက်သက်အနေနဲ့ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။

• ဧည့်သည်သဖွယ် လေ့လာခြင်း: ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ရင် အဲဒီစိတ်ကလေးဟာ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ဒီလို အရှိတရားကို တိုက်ရိုက် မြင်တွေ့လာတဲ့အခါ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်စိတ်မျိုး လုံးဝ ဝင်မလာတော့ဘဲ၊ တရားတွေက သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး အကြောင်းအကျိုး ညီညွတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာကို မှန်ကန်စွာ သဘောပေါက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လွတ်မြောက်လိုတဲ့ ဆန္ဒ၊ မဆုတ်မနစ်တဲ့ ဝီရိယ၊ စူးစိုက်တဲ့ စိတ္တ နဲ့ ပညာနဲ့ ဆင်ခြင်တဲ့ ဝီမံသာ ဆိုတဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချပြီး ဆက်လက် အားထုတ်ရပါမယ်။

မှန်းဆတွေးတောမှုတွေကို ဘေးဖယ်ထားပြီး မိမိခန္ဓာက ပြသနေတဲ့ အရှိတရား (ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှု) ကိုသာ ဉာဏ်နဲ့ တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်းဖြင့်၊ သံသယ အညစ်အကြေးတွေကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှားကာ သောတာပတ္တိမဂ် ပန်းတိုင်ဆီသို့ မလွဲမသွေ တက်လှမ်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။