တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ကျနော့်အနေနဲ့ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်မှတ်နေတာထက်၊ နေ့စဉ်သွားလာလှုပ်ရှားနေရင်း အချိန်ပြည့် မှတ်နိုင်သလောက် မှတ်တဲ့နည်းလမ်းကို ပိုပြီး သဘောကျပါတယ်။ မိမိ ရည်မှန်းထားတဲ့ ပန်းတိုင်ကို မရောက်မချင်း ဇွဲမလျှော့ဘူးဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်မျိုး မွေးမြူထားပါ။ အနတ္တသဘောတရားနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျနော် အများကြီး ရေးသားခဲ့ပြီးဖြစ်လို့ အားလုံးလည်း သဘောပေါက် နားလည်ပြီး ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ (လိုအပ်ရင် ယခင်စာများကို ပြန်လည်ဖတ်ရှုပေးပါ)။

(အထူးသတိပြုရန် – “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့၊ ငါ မပိုင်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို အရှိအတိုင်း မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး ကိလေသာ အပူမီးတွေကို စွန့်လွှတ်နိုင်ဖို့သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။)

စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း)

အခု အဓိက ပြောချင်တာကတော့ သွားရင်း လာရင်း အမြဲမှတ်နေရမယ့် စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း) အကြောင်းပါ။ စိတ်ဆိုတာ သူ့သဘာဝအတိုင်း ဘယ်တော့မှ ငြိမ်သက်နေတယ် ရယ်လို့ မရှိပါဘူး။ အမြဲတမ်း လှုပ်ရှားနေတာပါ။

ဥပမာအားဖြင့် – ရေနွေးအိုး ဆူပွက်နေတဲ့အခါ ရေပူဖောင်းလေးတွေ တရွေ့ရွေ့ တက်လာပြီး ချက်ချင်း ပေါက်ကွဲ ပျက်စီးသွားသလိုပါပဲ။

အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်မိလိုက်တာနဲ့ မြင်သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေး ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီ ဝိဉာဏ်လေးနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြံစည်တွေးတောမှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အဆက်မပြတ် သွားနေတာပါ။ အဲဒီလို လှုပ်ရှားဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စိတ်ကလေးတွေဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတယ် ဆိုတာကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ အမှန်တကယ်လည်း ဒီစိတ် (ဝိဉာဏ်) တွေဟာ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာ သက်သက်ပါ။ ဒါကို ကိုယ်တိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစားရပါမယ်။

ဆယ်တန်းစာမေးပွဲနှင့် တရားအားထုတ်ခြင်း

တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာဟာ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲ ဖြေဆိုတာနဲ့ အလွန်တူပါတယ်။ အပြင်းအထန် အာရုံစိုက်ပြီး တစ်ကြောင်းတည်းသော စိတ်နဲ့ ကြိုးစားလိုက်ရင် မလွဲမသွေ ရကို ရပါတယ်။ သီအိုရီ သဘောတရားတွေ လေ့လာခြင်း အပိုင်းက ကျနော့်အမြင်အရ ပြောရရင် အလွန်ဆုံး လေးလလောက် အချိန်ပေးရင် လုံလောက်ပါတယ်။ လေ့လာစရာတွေ သိပ်အများကြီး မရှိပါဘူး။ “ရုပ်နာမ်” ရယ်၊ “အကြောင်းအကျိုး” ရယ် ဒီလောက်ပါပဲ။

ဒါတွေ သဘောပေါက်သွားရင် ဖြစ်ပျက်ရှုမှတ်တဲ့ လက်တွေ့ကိစ္စကို ဆက်လုပ်ကြရုံပါပဲ။ ဒါကြောင့် သွားရင်း လာရင်း အလကား မနေဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုးကို ဆင်ခြင်ချင် ဆင်ခြင်၊ ဖြစ်ပျက်ကို ဆင်ခြင်ချင် ဆင်ခြင်၊ အနတ္တကို ဆင်ခြင်ချင် ဆင်ခြင်နဲ့ မိမိ ဉာဏ်မီသလို အလုပ်လုပ်ရင်း တရားအားထုတ်သွားလို့ ရပါတယ်။

အချိန်ပြည့် နှင့် အချိန်ပိုင်း အားထုတ်ခြင်း

အချိန်ပြည့် ယောဂီ: အကောင်းဆုံးကတော့ တရားအလုပ်ဖက်ကို အချိန်ပြည့် ပေးလိုက်တာပါပဲ။ လောကီ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး အကုန်စွန့်လွှတ်ပြီး သံသရာက လွတ်မြောက်ကြောင်းအတွက် ဘဝရဲ့ အချိန်စုစုပေါင်းထဲက ၆ နှစ်လောက် ရင်းနှီးပေးဆပ်ရမယ် ဆိုရင်တောင်မှ အလွန် တန်လှပါတယ်။ (ဥပမာ – လေယာဉ်နဲ့ ခရီးသွားသူဟာ ပန်းတိုင်ကို အမြန်ဆုံး ရောက်ရှိသလိုပါပဲ)။

အချိန်ပိုင်း ယောဂီ: အဲဒီလို အချိန်ပြည့် မလုပ်နိုင်သူများ အနေနဲ့လည်း စိတ်ပူစရာ မရှိပါဘူး။ ကျနော် ပြောသလို စာတွေကို ကျေညက်အောင် ဖတ်ပြီး၊ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက် (စိတ္တာနုပဿနာ) ကို သွားရင်း၊ လာရင်း၊ စားရင်း၊ သောက်ရင်း ရှုမှတ်သွားနိုင်ပါတယ်။ အချိန်ပြည့် အားထုတ်သူထက်တော့ အချိန်ပိုပေးရမှာပေါ့။ တရားရဖို့ ကြာပေမယ့် သက်သောင့်သက်သာ အားထုတ်ရမယ် ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးပါ။ ဒီအတွက် အရေးအကြီးဆုံးကတော့ လွယ်လွယ်နဲ့ လက်မလျှော့ဘူး ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ပါပဲ။ (ဥပမာ – ခြေလျင် လျှောက်သူဟာ နှေးပေမယ့်၊ ဇွဲမလျှော့ဘဲ ဆက်လျှောက်နေသရွေ့ ပန်းတိုင်ကို ရောက်မှာ သေချာသလိုပါပဲ)။

နိဂုံးချုပ်

တရားအားထုတ်ပြီး မဂ်ဖိုလ် မျက်မှောက်ပြုသွားသူရဲ့ အကြီးမားဆုံး အကျိုးကျေးဇူးတွေထဲက တစ်ခုကတော့၊ သူဟာ သူ့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် လမ်းမှန်ကို ပြသပေးနိုင်တဲ့ ကလျာဏမိတ္တ (မိတ်ဆွေကောင်း) တစ်ယောက် ဖြစ်လာခြင်းပါပဲ။ ကျနော် ရေးသားနေရခြင်းရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကလည်း လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ပင် ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်တော့ မဂ်ဉာဏ် ဆိုတာ သိပ်ခက်ခဲလှတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်ကို မသိသေးလို့သာ ခက်နေတာပါ။ အမြင်မှားနေတာကနေ အမြင်မှန်သွားတဲ့ ဉာဏ်အလှည့်လေး တစ်ချက် ပါပဲ။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ၊ ထက်သန်သော စိတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ ထိုးထွင်းသိသော ပညာ) နှင့်သာ ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ကြမည် ဆိုလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်ဝကာ လွတ်မြောက်ခြင်းပန်းတိုင်သို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။