လောကတွင် သက်ရှိသတ္တဝါတိုင်းအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အသက်သွေးကြော ဆိုသည်မှာ ရှိကြစမြဲ ဖြစ်ပါသည်။ လူတစ်ယောက်အတွက် အောက်ဆီဂျင်သည် အသက်သွေးကြော ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ငါးတစ်ကောင်အတွက် ရေသည် အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအသက်သွေးကြော ပြတ်တောက်သွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင် မည်မျှပင် ရုပ်ရည်လှပနေပါစေ၊ မည်မျှပင် ချမ်းသာကြွယ်ဝနေပါစေ အသက်ရှင်သန်ခွင့် ဟူသည် ချက်ချင်း ရပ်စဲသွားရပါသည်။ သို့သော် ထိုအရာများသည် ခန္ဓာကိုယ် ရှင်သန်ရေးအတွက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လောင်ကျွမ်းနေသော ဒုက္ခမီးတောက်များမှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက်မူ တကယ့် အသက်သွေးကြော အစစ်အမှန်မှာ “စိတ္တာနုပဿနာ” ဟုခေါ်သော မိမိ၏ စိတ်အစဉ်ကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာစောင့်ကြည့်သည့် တရားအားထုတ်ခြင်း အလုပ်သာလျှင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤအလုပ်ကို အားလပ်ချိန်မှ လုပ်မည့် ဝါသနာပါရာ ကိစ္စတစ်ခုအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိဘဝ၏ အသက်သွေးကြောအဖြစ် အပြည့်အဝ ခံယူလိုက်ခြင်းသည်သာလျှင် အမှန်တရားကို မျက်ဝါးထင်ထင် သိမြင်နိုင်မည့် တစ်ခုတည်းသော လမ်းကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။

မှန်နန်းဆောင်ထဲမှ လေရှူပိုက်နှင့် ရေငုပ်သမား (ဥပမာ)

ဤသဘောတရားကို အလွန် ရှင်းလင်း ထင်ရှားသွားစေရန် ဥပမာတစ်ခုဖြင့် လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ အလွန် နက်ရှိုင်းသော ပင်လယ်အောက်ခြေတွင် ရှေးဟောင်း မှန်နန်းဆောင်ကြီး တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ ရေငုပ်သမား တစ်ယောက်သည် ထိုမှန်နန်းဆောင်ကြီး အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် လေ့လာရာတွင် သူ၏ အသက်ရှင်သန်ရေး အတွက် တစ်ခုတည်းသော အသက်သွေးကြောမှာ အပေါ်ယံ ရေပြင်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော လေရှူပိုက် (Oxygen Tube) ပင် ဖြစ်ပါသည်။

သူသည် မှန်နန်းဆောင်ကြီး အတွင်းသို့ ရောက်သောအခါ မှန်ပြင်များပေါ်တွင် အရိပ်ပေါင်းစုံကို စတင် မြင်တွေ့ရပါသည်။ တချို့မှန်များတွင် အလွန် လှပသော ရွှေငွေရတနာ အရိပ်များကို တွေ့ရပြီး၊ တချို့မှန်များတွင် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဘီလူးသရဲ အရိပ်များကို တွေ့ရပါသည်။ ထိုအခါ ရေငုပ်သမားသည် မိမိ၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်သော လေရှူပိုက်ကို လုံးဝ မေ့လျော့သွားပြီး၊ မှန်ပေါ်က ရတနာ အရိပ်များကို အစစ်ထင်ကာ အလုအယက် လိုက်လံ ဖမ်းဆုပ်ပါတော့သည်။ ထို့အတူ ဘီလူးသရဲ အရိပ်များကို မြင်သောအခါတွင်လည်း အစစ်ထင်ပြီး အသေအလဲ ထိုးကြိတ် တိုက်ခိုက်ပါတော့သည်။

သူသည် မှန်ပေါ်က အရိပ်များကို အစစ်ထင်ပြီး လိုက်လံ လုံးပန်းနေသရွေ့ သူ၏ တကယ့် အသက်သွေးကြောဖြစ်သော လေရှူပိုက်သည် ခေါက်ချိုးကျိုးပြီး လေပြတ်ကာ သေဆုံးသွားမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်ပါသည်။ သူ အမှန်တကယ် အသက်ရှင်ချင်သည် ဆိုလျှင် မှန်ပေါ်က အရိပ်များသည် တကယ်မရှိသော အရာများဖြစ်ကြောင်း ချက်ချင်း သဘောပေါက်ပြီး၊ အရိပ်တွေနောက် လိုက်နေခြင်းကို ရပ်တန့်ကာ မိမိ၏ လေရှူပိုက် (အသက်သွေးကြော) ကိုသာ သတိကပ်၍ စောင့်ရှောက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

မှန်မှာပေါ်သည့် အရိပ်များကို အစစ်ထင်နေသော လောကီသားများ

ကျနော်တို့ နေ့စဉ် ရှင်သန် ဖြတ်သန်းနေရသော လောကကြီး ဆိုသည်မှာလည်း ထိုပင်လယ်အောက်ခြေက မှန်နန်းဆောင်ကြီးနှင့် အတိအကျ တူညီလှပါသည်။ ကျနော်တို့ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ အသေအလဲ ဆုပ်ကိုင်ထားသော “ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုသည့် အရာအားလုံးသည် တကယ်ရှိနေသော အရာများ လုံးဝ (လုံးဝ) မဟုတ်ပါ။ အဆိုပါ ပညတ်ချက်များ အားလုံးသည် ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးကြီးအပေါ် အခြေခံပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော မှန်မှာပေါ်တဲ့ အရိပ်လို အရိပ်များ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

အလင်းရောင်နှင့် အရာဝတ္ထု ဆုံဆည်းသွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင် မှန်ပြင်ပေါ်၌ အရိပ်တစ်ခု ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ အကြောင်းတရားများ ဆုံဆည်းသွားသည့်အခါ “ငါ” ဟု ထင်ရသော၊ “သူတစ်ပါး” ဟု ထင်ရသော အရိပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ကျနော်တို့သည် ထိုရေငုပ်သမားကဲ့သို့ပင် မှန်ထဲက အရိပ်များကို အစစ်အမှန်ဟု အထင်အမှားကြီး မှားနေကြပါသည်။ ထိုအရိပ်များကို အစစ်ထင်ပြီး “ငါက ပိုတော်တယ်၊ သူက ငါ့ကို အပြစ်ပြောတယ်၊ ဒီယောက်ျား၊ ဒီမိန်းမက ငါ့ကို ဒုက္ခပေးတယ်” စသဖြင့် အရာရာကို အဲဒီ အရိပ်ပေါ်ကနေ အခြေခံပြီး စဉ်းစားကြပါသည်။

အရာရာကို ထိုသို့ အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားနေသရွေ့ ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ အရိပ်ကို အစစ်ထင်ပြီး အရိပ်ချင်း အပြိုင်အဆိုင် လုပ်နေသလို၊ အရိပ်ချင်း ရန်ဖြစ်နေသလိုသာ အချည်းနှီး ဖြစ်နေပါလိမ့်မည်။ “သူက ငါ့ကို ဆဲလို့ ငါက ပြန်ဆဲတယ်” ဆိုပြီး ပြဿနာကို အပြင်ဘက်တွင် လိုက်လံ ဖြေရှင်းနေခြင်းသည် မှန်ပေါ်က အရိပ်ကို သွားရောက် ထိုးကြိတ်နေခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ လုပ်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ မီးတောက်များ ပိုမို လောင်ကျွမ်းကာ ပြဿနာ၏ ဇာစ်မြစ်သည် မည်သည့်အခါမှ ပြီးဆုံးသွားမည် မဟုတ်ပေ။

တကယ့် ဖြစ်ရပ်အစစ်အမှန် (စိတ္တာနုပဿနာ လေ့လာခြင်း)

ပြဿနာ အားလုံး၏ အရင်းအမြစ်ကို အမှန်တကယ် ဖြေရှင်းလိုလျှင်၊ မှန်ပေါ်က အရိပ်တွေနောက် လိုက်နေခြင်းကို ယခုချက်ချင်း ရပ်တန့်ပစ်ရပါမည်။ ထို့နောက် တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန် ဖြစ်သည့် မိမိ၏ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုကိုသာ အသက်သွေးကြောပမာ အပြည့်အဝ ခံယူပြီး တိုက်ရိုက် လေ့လာရပါမည်။ ဤအလုပ်ကို စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။

စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံရာတွင် အပြင်ဘက်က ပညတ်အမည်နာမများ၊ အရိပ်များကို လုံးဝ အာရုံမပြုတော့ဘဲ သိတတ်သော စိတ်၏ သဘာဝ သက်သက်ကိုသာ အနီးကပ် ခြေရာခံ လေ့လာရပါမည်။ ကျနော်တို့၏ အတွင်းသန္တာန်၌ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဟူသော အာရုံတံခါး ခြောက်ပေါက်မှ အာရုံတစ်ခုခုနှင့် တိုက်မိလိုက်သည့် အခိုက်အတန့်တိုင်းတွင် ထိုအာရုံကို သိလိုက်သော စိတ်ကလေးများ အဆက်မပြတ် ပေါ်ပေါက်လာပါသည်။ ထိုသို့ ပေါ်ပေါက်လာသော စိတ်တစ်ခုချင်းစီကို “နာမ်ဓမ္မ” ဟု မှတ်ယူ သဘောပေါက်ရပါမည်။

ဤနာမ်ဓမ္မလေးများသည် ခိုင်မာတောင့်တင်းနေသော “ငါ” လည်း မဟုတ်၊ “သူတစ်ပါး” လည်း မဟုတ်ပါ။ “ယောက်ျား မိန်းမ” ဟူသော အကောင်အထည်လည်း လုံးဝ မရှိပါ။ အာရုံကို သိတတ်သော သဘောတရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိမိ မနှစ်သက်သော စကားတစ်ခွန်းကို နားဖြင့် ကြားလိုက်ရသည့်အခါ ရင်ထဲတွင် ပူလောင်ပြီး မကျေနပ်သော ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါသည်။ ထိုအချိန်တွင် “သူက ငါ့ကို စော်ကားလိုက်လို့ ငါ ဒေါသထွက်သွားပြီ” ဟု မှန်ထဲက အရိပ်ကို အမည်မတပ်ပါနှင့်။ အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားလိုက်သည်နှင့် တကယ့် အဖြစ်မှန် ပျောက်ကွယ်သွားပါမည်။

အဲဒီအစား ယခု ပေါ်လာသော ဒေါသစိတ်ကလေးသည် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာသော “နာမ်ဓမ္မ” လေးတစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဟု အရှိကိုအရှိတိုင်း တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့် လေ့လာရပါမည်။ ထိုနည်းတူစွာပင်၊ သာယာဖွယ် အာရုံတစ်ခုကို မြင်လိုက်ရ၍ လိုချင်တပ်မက်သော လောဘစိတ် ပေါ်လာလျှင်လည်း “ငါ လိုချင်နေပြီ” ဟု မသတ်မှတ်ဘဲ၊ “လိုချင်နေသော နာမ်ဓမ္မလေး ပေါ်ပေါက်လာသည်” ဟုသာ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် အကဲခတ်ရပါမည်။ ဝမ်းနည်းစိတ် ပေါ်လာလျှင်လည်း ဝမ်းနည်းသော နာမ်ဓမ္မ၊ ဝမ်းသာစိတ် ပေါ်လာလျှင်လည်း ဝမ်းသာသော နာမ်ဓမ္မ စသဖြင့် စိတ်တစ်ခုချင်းစီကို အမည်မတပ်ဘဲ သက်သက် စောင့်ကြည့်သော အလုပ်ကိုသာ အသက်သွေးကြောသဖွယ် ဇောက်ချ လုပ်ဆောင်ရပါမည်။

အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုသာ ရှိသော နာမ်ဓမ္မတို့၏ သဘာဝ

ဤသို့ စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်ဖြင့် နာမ်ဓမ္မ တစ်ခုချင်းစီကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာဖန် များလာသောအခါ၊ မိမိ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ကြီးမားလှသော သဘာဝတရား၏ အမှန်တရားကြီး တစ်ခုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ထိုးထွင်း သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မည်။ အဲဒါကတော့ တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုပဲ ရှိတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။

အာရုံတစ်ခုနှင့် တိုက်မိခြင်း ဟူသော အကြောင်းတရား ရှိသည့်အတွက်ကြောင့်၊ ထိုအာရုံကို သိတတ်၊ ခံစားတတ်သော နာမ်ဓမ္မလေး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဟူသော အကျိုးတရား ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။ အကြောင်းတရား ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင်၊ ထိုနာမ်ဓမ္မလေးသည်လည်း မည်သူကမှ ဖျောက်ဖျက်စရာ မလိုဘဲ ချက်ချင်း ပြန်လည် ချုပ်ပျောက် ပျက်စီးသွားရသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးကို သေချာစွာ ဉာဏ်ဖြင့် ခြုံငုံ လေ့လာကြည့်လျှင်၊ မည်သည့်နေရာတွင်မှ ကြိုးကိုင်ဖန်တီးနေသော၊ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း လုပ်နေသော “ငါ” ဆိုသည့် အရာ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိကြောင်းကို တိုက်ရိုက် တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းချုပ်လျှင် အကျိုးချုပ်သည့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သက်သက်သာ ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ နာမ်ဓမ္မများသည် သူတို့၏ သဘာဝအတိုင်း အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လျှင် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကုန်လျှင် ပျက်စီးသွားကြသည်သာ ဖြစ်ရာ “ငါ” က ဝင်ရောက် ကြိုးကိုင်၍ မရကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်သွားပါလိမ့်မည်။ ဤနေရာတွင် အလွန် အရေးကြီးသော အချက်မှာ စိတ်တစ်ခု ပေါ်လာတိုင်း ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်း၊ “ဒီစိတ်ကို ဖျောက်ရမည်၊ ပြုပြင်ရမည်” ဟု ကြိုးစားခြင်းမျိုး လုံးဝ မလုပ်ရပါ။ “ငါ ဖျောက်မည်” ဟု ကြိုးစားလိုက်ခြင်းသည်ပင်လျှင် “ငါ” ဆိုသည့် အရိပ်ထဲသို့ ပြန်ဝင်သွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ စိတ္တာနုပဿနာ၏ အဓိက တာဝန်မှာ ပြုပြင်ဖန်တီးရန် မဟုတ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော နာမ်ဓမ္မ၏ ဖြစ်မှုပျက်မှုကို အရှိကို အရှိတိုင်း ဧည့်သည် တစ်ယောက်လို သက်သက် စောင့်ကြည့်နေရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံး

ထိုသို့ တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုပဲ ရှိတယ် ဆိုတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် အပြည့်အဝ သဘောပေါက်သွားသောအခါ၊ မှန်ထဲက အရိပ်ကို အစစ်ထင်နေသော အမှားကြီးသည် အမြစ်မှစ၍ ပြုတ်ကျသွားပါတော့သည်။ “ငါ၊ သူတစ်ပါး” ဆိုသည့် အရိပ်ကြီးကို အစစ်မထင်တော့သည့်အတွက်၊ “ငါ့အတွက် ချမ်းသာအောင် လုပ်မည်၊ သူတစ်ပါးကို အနိုင်ယူမည်” ဟူသော ပူလောင်မှုများ၊ လောကီ ပြဿနာများ အားလုံးသည်လည်း ဇာစ်မြစ် ပြုတ်သွားသဖြင့် အလိုအလျောက် ပြတ်တောက် ချုပ်ငြိမ်းသွားပါတော့သည်။

ဒါဟာ တရားအားထုတ်ခြင်း (စိတ္တာနုပဿနာ) ကို မိမိဘဝ၏ အသက်သွေးကြောအဖြစ် အပြည့်အဝ ခံယူလိုက်ခြင်းကြောင့် ရရှိလာသော အကြီးမားဆုံးသော လွတ်မြောက်မှု အစစ်အမှန်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ အပြင်ဘက်က လောကဓံများ မည်မျှပင် ရိုက်ခတ်လာပါစေ၊ ချီးမွမ်းခြင်း ကဲ့ရဲ့ခြင်းများ မည်မျှပင် ကြုံတွေ့ရပါစေ၊ ထိုအရာများ အားလုံးသည် မှန်ပြင်ပေါ်က အရိပ်များသာ ဖြစ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်နေပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အတွင်းစိတ် အေးချမ်းမှုကို မည်သည့်အရာကမှ လာရောက် ဖြိုခွဲနိုင်စွမ်း မရှိတော့ပေ။

ထို့ကြောင့် နေ့စဉ် တွေ့ကြုံနေရသော ပြဿနာများကို အရိပ်ပေါ်ကနေ အပေါ်ယံ လိုက်လံ ဖြေရှင်းပြီး သံသရာထဲတွင် အချည်းနှီး အချိန်ကုန်နေမည့် အစား၊ ပြဿနာ အားလုံး၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော “ငါ” ဟူသည့် အစွဲကို အမြစ်ဖြတ် ရှင်းလင်းပေးနိုင်မည့် စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်ကို မိမိဘဝ၏ တစ်ခုတည်းသော အသက်သွေးကြောအဖြစ် ယနေ့၊ ယခုအချိန်မှစ၍ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဆုပ်ကိုင် ခံယူကြပါစို့ဟု ကျနော်၏ အတွေ့အကြုံ၊ ခံယူချက်များဖြင့် လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။