ယခုလို တနင်္ဂနွေနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီဆိုတဲ့ အချိန်ဟာ တစ်ပတ်တာလုံး ရုန်းကန်လာခဲ့ရသမျှ အလုပ်ခွင်က ဖိစီးမှုတွေကို ခေတ္တချထားပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို အနားပေးလေ့ရှိတဲ့ အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဟာ အိမ်က ဆိုဖာပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ ကုတင်ပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ် သက်တောင့်သက်သာ လှဲလျောင်းရင်း အနားယူနေတတ်ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သေချာ ပြန်လည် ဆန်းစစ်ကြည့်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ငြိမ်သက်ပြီး နားနေတယ် ဆိုပေမယ့်၊ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ကလေးကရော တကယ် နားနေရဲ့လား။ မနက်ဖြန် တနင်္လာနေ့ အလုပ်သွားရတော့မယ့် အကြောင်းတွေ ကြိုတွေးပြီး ပူပန်နေသလား။ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်တွေက အဆင်မပြေခဲ့တာတွေကို ပြန်တွေးပြီး ဒေါသထွက်နေသလား။ ဖုန်းစခရင်မ်ပေါ်က လူမှုကွန်ရက် သတင်းတွေနောက်ကို လိုက်ပြီး သာယာလိုက်၊ မကျေနပ်လိုက် ဖြစ်နေသလား။
ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်က ဧည့်ခန်းထဲမှာ ငြိမ်နေပေမယ့်၊ စိတ်ကတော့ အတိတ်နဲ့ အနာဂတ် ကာလတွေဆီကို အဆက်မပြတ် ပြေးလွှားနေပါတယ်။ ဒါဟာ တကယ့် အနားယူခြင်း စစ်စစ် မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာထဲမှာ လည်ပတ် ပြေးလွှားနေတာ သက်သက်ပါပဲ။
ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါ။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ တနင်္ဂနွေ နေ့လည်ခင်း အနားယူချိန်လေးမှာ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေသူများ အနေနဲ့ မိမိရဲ့ ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် မည်သို့ လေ့လာမည်၊ ဝိဉာဏ်ဖြစ်ပျက်မှုကို အရှိအတိုင်း မည်သို့ ရှုမှတ်ပြီး အမှန်တကယ် ငြိမ်းချမ်းသော အနားယူခြင်းကို မည်သို့ ရယူမည်ဆိုသည်ကို အသေးစိတ် တင်ပြပေးသွားပါမည်။
၁။ အနားယူခြင်း အတုအယောင် နှင့် လွင့်စဉ်နေသော စိတ်
ကျနော်တို့ လူသားတွေဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းမှုကိုသာ အလေးထားတတ်ကြပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းမှုကိုတော့ သတိပြုမိခဲပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အိပ်ရာပေါ် ရောက်သွားတာနဲ့ “ငါ နားနေပြီ” လို့ ထင်မှတ်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အချိန်မှာ ခေါင်းထဲကို အတွေးပေါင်း သောင်းခြောက်ထောင် ဝင်လာပါတယ်။
“ငါ့ အလုပ်တွေ ဘယ်လို ဆက်လုပ်ရမလဲ”
“သူက ငါ့ကို ဘာလို့ ဒီလို ပြောရတာလဲ”
“နောက်လကျရင် ခရီးသွားဖို့ ပိုက်ဆံ ဘယ်လို စုရမလဲ”
ဒီလို အတွေးတွေ ဝင်လာတိုင်း၊ အဲဒီ အတွေး (အာရုံ) တွေ နောက်ကို စိတ်က တကောက်ကောက် လိုက်ပါသွားပါတယ်။ အာရုံတစ်ခု ပြောင်းသွားတိုင်း စိတ်က တစ်နေရာကို ရောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီလို ရောက်သွားတိုင်းမှာ လိုချင်တဲ့ လောဘ၊ မကျေနပ်တဲ့ ဒေါသ၊ ပူပန်တဲ့ သောက တွေက ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒီလို ကိလေသာ မီးတွေ တောက်လောင်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့၊ တနင်္ဂနွေနေ့ တစ်နေကုန် အိပ်ရာထဲ လှဲနေခဲ့ပေမယ့် ညနေစောင်းတဲ့အခါမှာ ခန္ဓာကိုယ်ရော စိတ်ပါ ပိုပြီး လေးလံ နွမ်းနယ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဒါဟာ “ငါ တွေးနေတယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲအလန်းနဲ့ အတွေးတွေ နောက်ကို လိုက်သွားတဲ့အတွက် ဖြစ်ရတဲ့ ဆင်းရဲမှု (ဒုက္ခ) ပါပဲ။
၂။ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ၏ အရှိတရားကို လေ့လာခြင်း
ဒီလို ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်ကို ရပ်တန့်ဖို့ဆိုရင်၊ အဲဒီ စိတ်ဆိုတာ ဘာလဲ ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို အရင်ဆုံး ပိုင်းခြား သိမြင်ဖို့ လိုပါတယ်။
သာမန် လူတွေကတော့ စိတ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အခိုင်အမာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့၊ တစ်ဘဝလုံး တစ်ဆက်တည်း တည်ရှိနေတဲ့ အရာကြီးလို့ ထင်မှတ်တတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ သိစိတ် ဆိုတာ ခိုင်မြဲတဲ့ အရာမဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်တိုင်း အသစ်တဖန် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “ဝိဉာဏ်” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်မိတဲ့ အခါတိုင်းမှာ ဝိဉာဏ်တွေဟာ အဆက်မပြတ် ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်လိုက် ဖြစ်နေတာပါ။
ခန္ဓာကိုယ် နားနေချိန်မှာ အတွေးတစ်ခု ဝင်လာတယ် ဆိုပါစို့။ ဥပမာ – မနက်ဖြန် အလုပ်ကိစ္စကို တွေးလိုက်တယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ မှတ်သားထားတဲ့ အတိတ်က အချက်အလက် (ဓမ္မာရုံ) နဲ့ မနောဒွါရ (စိတ်) တို့ တိုက်ဆုံသွားတဲ့အတွက် “မနောဝိဉာဏ်” (တွေးသိစိတ်) လေး ဖျတ်ခနဲ ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ တွေးသိစိတ်လေးဟာ တွေးတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်းပဲ အရှိန်သေပြီး ပျက်စီးသွားပါတယ်။
ပြီးတာနဲ့ နောက်ထပ် အတွေးသစ်တစ်ခု ထပ်ဝင်လာတယ်။ နောက်ထပ် ဝိဉာဏ်အသစ် တစ်ခု ထပ်ဖြစ်လာပြန်တယ်။ ဒီလိုပဲ အလွန် လျင်မြန်တဲ့ နှုန်းနဲ့ ဝိဉာဏ်တွေဟာ တစ်ခုပြီးတစ်ခု အသစ်ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်စီးသွားလိုက်နဲ့ အလုပ်လုပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း မမြင်တဲ့အခါ၊ ပုထုဇဉ်တို့ရဲ့ အမြင်မှာ “ငါ့ စိတ်က ဟိုရောက်သွားလိုက်၊ ဒီရောက်သွားလိုက် ဖြစ်နေတယ်” လို့ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်သွားတာပါ။ တကယ်တမ်းက ရောက်သွားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဟိုအာရုံမှာ ဝိဉာဏ်အသစ် တစ်ခုဖြစ်တယ်၊ ဒီအာရုံမှာ ဝိဉာဏ်အသစ် တစ်ခု ထပ်ဖြစ်တယ်… ဒါပါပဲ။
၃။ တွေးနေသော စိတ်ကို စိတ္တာနုပဿနာဖြင့် ရှုမှတ်ခြင်း
ဝိပဿနာ အားထုတ်နေသူ တစ်ယောက်ဟာ အားလပ်ရက် အနားယူချိန်မှာ အတွေးတွေ ဝင်လာရင်၊ အဲဒီ အတွေးတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ အတင်းအဓမ္မ ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်တာမျိုး မလုပ်ပါဘူး။ အတွေး (သင်္ခါရ) တွေ ဆိုတာ တားဆီးလို့ ရတဲ့ အရာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ သူ လုပ်ရမယ့် အလုပ်က အဲဒီ တွေးနေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာခြင်း (စိတ္တာနုပဿနာ ရှုမှတ်ခြင်း) သာ ဖြစ်ပါတယ်။
သိစိတ်ကို ဧည့်သည်လို သဘောထားပါ: ဆိုဖာပေါ်မှာ လှဲနေရင်း မနက်ဖြန် အလုပ်အကြောင်း တွေးမိသွားတယ် ဆိုပါစို့။ “ငါ တွေးနေတယ်” လို့ အသက်မသွင်းပါနဲ့။ “ဪ… အနာဂတ်ကို လှမ်းတွေးတဲ့ ဝိဉာဏ်စိတ်လေး ပေါ်လာပါလား” လို့ အရှိအတိုင်း သိလိုက်ပါ။
ဖြစ်ပျက်ကို လေ့လာပါ: အဲဒီ ပေါ်လာတဲ့ တွေးသိစိတ်လေးကို သတိလေး ကပ်ပြီး ဆက်ကြည့်နေလိုက်ပါ။ အဲဒီစိတ်လေးဟာ တစ်ဆက်တည်း အရှည်ကြီး တည်ရှိမနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ သတိနဲ့ သိလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာပဲ၊ အဲဒီ အတွေးဟာ အလိုလို ပြတ်ကျသွားပြီး တွေးတဲ့စိတ်လေး ပျက်စီးသွားပါလိမ့်မယ်။
တုံ့ပြန်မှုကို ရှုမှတ်ပါ: အတွေးတစ်ခုကြောင့် ရင်ထဲမှာ ပူပန်မှု (သောက) ဒါမှမဟုတ် ကြည်နူးမှု (ပီတိ) တွေ ပေါ်လာရင်လည်း “ငါ ပူပန်တယ်၊ ငါ ဝမ်းသာတယ်” လို့ မယူဆဘဲ၊ “ဪ… ခံစားမှု ဝေဒနာလေးတွေ ပေါ်လာပါလား” လို့ အဆက်မပြတ် လေ့လာ ရှုမှတ်နေလိုက်ပါ။
ဒီလို ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့် လေ့လာနေမယ် ဆိုရင်၊ ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်တွေဟာ တဖြည်းဖြည်း ငြိမ်သက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အာရုံတွေ နောက်ကို လိုက်ပြီး ပူလောင်နေတဲ့ အဖြစ်ကနေ ကင်းဝေးသွားပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် စက္ကန့်တိုင်းမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် သဘောတရားတွေကိုသာ တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာ သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာမှသာ တကယ့် စစ်မှန်တဲ့ အနားယူခြင်း (True Resting) ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ အနတ္တ အမြင်နှင့် လက်တွေ့ဘဝ နေထိုင်မှု
ဒီလို ဝိဉာဏ်တွေ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာ သက်သက်ပဲ၊ အရာရာဟာ အနတ္တ သဘောတရားတွေချည်းပဲ လို့ နားလည်လာတဲ့အခါ တချို့က တရားသဘောကို အလွဲ ကောက်ယူတတ်ကြပါတယ်။
“အကုန်လုံးက အနတ္တပဲ၊ ငါ တွေးတာလည်း မဟုတ်ဘူး၊ ဘာမှ အနှစ်သာရ မရှိဘူး ဆိုရင်… မနက်ဖြန် အလုပ်အတွက်လည်း ဘာမှ ကြိုတင် ပြင်ဆင်စရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့။ အနာဂတ်အတွက် စီစဉ်တာတွေလည်း လုပ်စရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့” ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့ဆဆ တွေးတတ်ကြပါတယ်။
ဒါဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အယူအဆပါ။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
အနတ္တ ဆိုတာ တာဝန်မဲ့ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိဘူး လို့ ရှင်းပြတာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကတော့ ခိုင်ခိုင်မာမာ အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။ မနက်ဖြန် အလုပ်အတွက် ဒီကနေ့ ကြိုတင် ပြင်ဆင်မှု မလုပ်ဘူး ဆိုရင်၊ အလုပ်တွေ ပျက်စီးမယ် ဆိုတဲ့ အကျိုးတရားက မလွဲမသွေ ရောက်လာမှာပါ။
အနတ္တကို တကယ် နားလည်တဲ့ အရိယာလမ်းစဉ် လျှောက်လှမ်းသူဟာ အနာဂတ်အတွက် ပြင်ဆင်စရာ ရှိရင် ပြင်ဆင်ပါလိမ့်မယ်။ သို့သော် သူ ပြင်ဆင်တဲ့ ပုံစံ ကွာသွားပါတယ်။ “ငါ အလုပ်ပြုတ်သွားရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ၊ ငါ ဒုက္ခရောက်တော့မှာပဲ” ဆိုတဲ့ သောက၊ အတ္တ တွေနဲ့ ပူပူလောင်လောင် ပြင်ဆင်တာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ “ဒီအလုပ် အောင်မြင်ဖို့အတွက် ဒီအကြောင်းတရားတွေကို ပြင်ဆင်ရမယ်” ဆိုတဲ့ ပညာဉာဏ် သက်သက်နဲ့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် စီမံ ဆောင်ရွက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ပြီးရင်လည်း စိတ်ကို အဲဒီ အလုပ်ထဲမှာ ဆက်ပြီး ချည်နှောင်မထားတော့ဘဲ၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ အပြည့်အဝ အနားယူနိုင်စွမ်း ရှိသွားပါတယ်။
၅။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် စစ်မှန်သော အနားယူခြင်းကို ရှာဖွေပါ
တနင်္ဂနွေနေ့မှာ တကယ့် စစ်မှန်တဲ့ အေးချမ်းမှုကို ရချင်တယ် ဆိုရင်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို အနားပေးရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ယဉ်ပါးအောင် လေ့ကျင့်ရပါမယ်။ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်မှာ အချိန်တန်ရင် ဖြစ်လာမှာပါလေ ဆိုပြီး ထိုင်စောင့်နေလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကြိုးစားရပါမယ်။
အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတာကို ခိုင်မြဲစွာ နှလုံးသွင်းထားပါ။
၁။ ဆန္ဒ: ပြေးလွှား ပူလောင်နေတဲ့ စိတ်ရဲ့ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အမှန်တကယ် ငြိမ်းအေးရာကို ရယူလိုတဲ့၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ နိုးကြားစွာ နေထိုင်လိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒ ရှိရပါမယ်။
၂။ စိတ္တ: အနားယူနေစဉ်မှာ လွင့်စဉ်သွားတဲ့ စိတ်တွေကို မျက်ခြည်မပြတ် လိုက်လံ သိရှိနေတဲ့၊ လက်ရှိ ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေ အပေါ်မှာ စူးစူးစိုက်စိုက် တည်ရှိနေတဲ့ စိတ်ထား ရှိရပါမယ်။
၃။ ဝီရိယ: အတွေးတွေ နောက်ကို ပါသွားတိုင်း ချက်ချင်း သတိပြန်ကပ်ပြီး၊ ပေါ်လာတဲ့ ဝိဉာဏ်စိတ်တွေကို အရှိအတိုင်း လေ့လာနိုင်ဖို့ မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လနဲ့ အဆက်မပြတ် ကြိုးစား အားထုတ်ရပါမယ်။
၄။ ဝီမံသ: “ဒီအတွေးတွေ၊ ဒီစိတ်တွေဟာ ငါ မဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပျက်စီးသွားတဲ့ အနိစ္စ တရားတွေ သက်သက်ပါလား” လို့ ပညာဉာဏ်နဲ့ အစဉ်အမြဲ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဆင်ခြင် သုံးသပ်နိုင်ရပါမယ်။
နိဂုံး
ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…
ဒီကနေ့ တနင်္ဂနွေ နေ့လည်ခင်းမှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာ အနားပေးရင်းနဲ့ပဲ၊ ခင်ဗျားရဲ့ အတွင်းစိတ်ကိုပါ အမှန်တကယ် အနားပေးလိုက်ပါ။
အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး ပူလောင်နေတဲ့ စိတ်၊ အနာဂတ်ကို ကြိုတွေးပြီး စိုးရိမ်နေတဲ့ စိတ်တွေကို ဉာဏ်နဲ့ ဖမ်းဆီးလိုက်ပါ။ အဲဒီ စိတ်တွေဟာ ဘယ်မှာမှ အခိုင်အမာ တည်ရှိမနေပါဘူး။ အာရုံနဲ့ တိုက်မိလို့ ဖြစ်လာတဲ့ ဝိဉာဏ် အသစ်ကလေးတွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောလေးတွေကို သတိနဲ့ ကပ်ပြီး ဉာဏ်ဖြင့် လေ့လာလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ သံသရာထဲမှာ အမောတကော ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်တွေဟာ ချက်ချင်း ရပ်တန့်သွားပါလိမ့်မယ်။
“ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ် အခွံကြီးကို ခွာချပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်ကို ငြိမ်းအေးစွာ စောင့်ကြည့်နိုင်ခြင်းဟာ… လောကမှာ အကောင်းဆုံးသော၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အနားယူခြင်းပါပဲ။
စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းအေးမှုနဲ့အတူ ဉာဏ်အလင်းတွေ ထွန်းတောက်နိုင်ကြပါစေ။
ထက်အောင်
Leave a Reply