ကျနော်တို့တွေ တရားဓမ္မကို လေ့လာလိုက်စားကြတဲ့ အခါမှာဖြစ်စေ၊ ဘဝရဲ့ အဖြေမှန်ကို ရှာဖွေကြတဲ့ အခါမှာဖြစ်စေ အများစုဟာ စာအုပ်စာပေတွေ ဖတ်ရှုခြင်း၊ တရားစာတွေ ကျက်မှတ်ခြင်း၊ ယုတ္တိဗေဒ သဘောတရားတွေနဲ့ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခြင်း ဆိုတဲ့ နယ်ပယ်ထဲမှာပဲ ကျင်လည်နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒီလို စာပေသင်ကြားခြင်း၊ သီအိုရီ သဘောတရားတွေကို လေ့လာခြင်း ဆိုတာဟာ ကျနော်တို့အတွက် အင်မတန် လုံခြုံနွေးထွေးတဲ့ အကာအကွယ် (Comfort Zone) ကြီး တစ်ခု ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ စာတွေ့ သဘောတရားတွေကို ကျွမ်းကျင်လာတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တရားသိနေပြီ၊ နားလည်နေပြီလို့ ထင်မှတ်လာပြီး၊ အဲဒီ စာပေ ဗဟုသုတဆိုတဲ့ အကာအကွယ်တံတိုင်းကြီးရဲ့ နောက်ကွယ်မှာပဲ ပုန်းအောင်း နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်း လောကဓံလှိုင်းတွေ ရိုက်ခတ်လာတဲ့အခါ၊ မိမိရဲ့ အတွင်းသန္တာန်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ လောဘ၊ ဒေါသတွေ ပေါက်ကွဲလာတဲ့အခါကျရင်တော့ အဲဒီ စာပေအကာအကွယ်ကြီးဟာ ဘာတစ်ခုမှ တားဆီးကာကွယ်ပေးနိုင်စွမ်း မရှိဘူး ဆိုတာကို တွေ့လာရပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် အေးချမ်းမှု အစစ်အမှန်ကို လိုချင်တယ် ဆိုရင်တော့၊ စာပေသင်ကြားခြင်း ဆိုတဲ့ အကာအကွယ်ထဲကနေ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ထွက်ခွာပြီး လက်တွေ့ ကွင်းပြင်ထဲကို မဖြစ်မနေ ဆင်းရပါတော့မယ်။

ကမ်းစပ်မှ စာအုပ်ဖတ်သူနှင့် လှိုင်းထန်သော မြစ်ပြင် (ဥပမာ)

ဒီအခြေအနေကို သေချာ ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ လူတစ်ယောက်ဟာ ရေကူးနည်း စာအုပ်ပေါင်းများစွာကို ဖတ်ထားတယ်။ ရေရဲ့ သဘာဝ၊ ရေစီးကြောင်းရဲ့ အခြေအနေ၊ လက်ကို ဘယ်လို လှော်ရမယ်၊ ခြေထောက်ကို ဘယ်လို ခတ်ရမယ် ဆိုတဲ့ သဘောတရားတွေကို အလွတ်ရနေတယ်။ သူဟာ ကမ်းစပ်မှာ လုံခြုံစွာ ထိုင်နေရင်း အခြားသူတွေကိုတောင် ရေကူးနည်း သီအိုရီတွေ သင်ပေးနေနိုင်ပါသေးတယ်။ သူကမ်းစပ်မှာ ရှိနေသရွေ့တော့ သူ့ရဲ့ စာပေဗဟုသုတ အကာအကွယ်ဟာ အလွန် ခမ်းနားနေပါတယ်။

ဒါပေမယ့် တစ်နေ့မှာ အဲဒီလူဟာ လှိုင်းလေ ထန်ပြီး ဝဲသြဃတွေ များလှတဲ့ မြစ်ပြင်ကျယ်ကြီးထဲကို ရုတ်တရက် အပြစ်ချခံလိုက်ရတယ် ဆိုပါစို့။ သူ ရေထဲကို ကျသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်မှာပဲ၊ သူကျက်မှတ်ထားတဲ့ ရေကူးနည်း သီအိုရီတွေ၊ စာအုပ်ထဲက စာကြောင်းတွေဟာ သူ့ကို ရေမမွန်းအောင် လုံးဝ ကယ်တင်ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ကို ကယ်တင်နိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသော အရာက စာပေသီအိုရီတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ လက်တွေ့ ရေကူးခြင်း ဆိုတဲ့ အလုပ်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျနော်တို့ နေ့စဉ် ရင်ဆိုင် ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ဘဝကြီး ဆိုတာဟာ အဲဒီ လှိုင်းထန်နေတဲ့ မြစ်ပြင်ကျယ်ကြီးနဲ့ အတိအကျ တူညီပါတယ်။ အာရုံပေါင်းစုံ၊ ပြဿနာပေါင်းစုံက အချိန်နဲ့အမျှ ရိုက်ခတ်နေပါတယ်။ အဲဒီလို ရိုက်ခတ်လာတဲ့အခါ စာအုပ်ထဲကနေ ဖတ်မှတ်ထားတဲ့ ဗဟုသုတတွေ၊ အတွေးအခေါ်တွေနဲ့ လိုက်လံ ဖြေရှင်းနေမယ် ဆိုရင် ရေမွန်းပြီး နစ်မြုပ်သွားမှာ အသေအချာပါပဲ။ အဲဒီ ဒုက္ခမြစ်ပြင်ကျယ်ကြီးထဲကနေ လွတ်မြောက်ချင်ရင်တော့ ကမ်းစပ်က စာအုပ်တွေကို ချထားခဲ့ပြီး၊ လက်တွေ့ ကွင်းပြင်ဖြစ်တဲ့ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်း ဆိုတဲ့ စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ကို ဇောက်ချ လုပ်ဆောင်ရပါတော့မယ်။

မှန်မှာပေါ်သည့် အရိပ်များကို အစစ်ထင်နေခြင်း

လက်တွေ့ ကွင်းပြင်ထဲကို ဆင်းတယ် ဆိုတာ အပြင်ဘက်က ပြဿနာတွေကို လိုက်ရှင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြဿနာ အားလုံးရဲ့ အရင်းအမြစ်ဖြစ်တဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ပြန်လည် လေ့လာခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံး သဘောပေါက်ရမယ့် အချက်ကတော့၊ စာပေတွေ ဖတ်ပြီး အတွေးအခေါ်တွေနဲ့ နေတဲ့အခါ ကျနော်တို့ဟာ မှန်မှာပေါ်နေတဲ့ အရိပ်တွေကို အစစ်ထင်ပြီး လှည့်စားခံနေရတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။

ဥပမာအားဖြင့် မှန်တစ်ချပ်ရှေ့မှာ ရပ်လိုက်တဲ့အခါ မှန်ပြင်ပေါ်မှာ အရိပ်တစ်ခု ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီအရိပ်ကို ကြည့်ပြီး “ဒါက ငါပဲ၊ ဒါက ယောက်ျားပဲ၊ ဒါက မိန်းမပဲ” လို့ ကျနော်တို့ အလွယ်တကူ သတ်မှတ်လိုက်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီ မှန်ထဲက အရိပ်ဟာ တကယ်ရှိနေတဲ့ အရာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ မှန်ရယ်၊ အလင်းရောင်ရယ်၊ အရာဝတ္ထုရယ် ပေါင်းဆုံသွားလို့ ခဏတာ ပေါ်လာတဲ့ အရောင်အဝါ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ အရိပ်ကို အစစ်အမှန်လို့ ထင်မှတ်ပြီး မှန်ပြင်ပေါ်မှာ သွားရောက် ပြုပြင်နေမယ်၊ အလှဆင်နေမယ် ဆိုရင် အလွန် ရယ်စရာကောင်းတဲ့ အလုပ်တစ်ခု ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။

ကျနော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသေအလဲ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ “ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတာတွေဟာလည်း အဲဒီ မှန်မှာပေါ်တဲ့ အရိပ်တွေနဲ့ အတိအကျ တူညီပါတယ်။ အဲဒါတွေဟာ တကယ်မရှိဘဲ၊ ခန္ဓာငါးပါးပေါ် အခြေခံပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ မှန်မှာပေါ်တဲ့ အရိပ်လို အရိပ်တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းတရားတွေ စုဆုံနေလို့သာ “ငါ” လို့ ထင်ရတဲ့ အရိပ်ကြီး ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပုထုဇဉ်တွေဟာ အဲဒီ အရိပ်တွေကို အစစ်အမှန်လို့ ထင်မှတ်ပြီး “ငါက ပိုတော်တယ်၊ သူက ငါ့ကို အပြစ်ပြောတယ်၊ ငါ့ဂုဏ်သိက္ခာ ကျသွားပြီ” စသဖြင့် အဲဒီ အရိပ်ပေါ်ကနေ အခြေခံပြီး ပြဿနာတွေကို စဉ်းစား ဖြေရှင်းကြပါတယ်။

အရာရာကို အဲဒီလို အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားနေသရွေ့ ပြဿနာရဲ့ အရင်းအမြစ်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရိပ်ကို အစစ်ထင်ပြီး စဉ်းစားနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ လောဘတွေ၊ ဒေါသတွေ၊ မာနတွေက ဆက်လက် ကြီးထွားနေဦးမှာ ဖြစ်ပြီး ပြဿနာဆိုတာ ဘယ်တော့မှ အဆုံးသတ်နိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ဒါကြောင့် စာပေသင်ကြားခြင်းကနေ ရလာတဲ့ ပညတ်အမည်နာမတွေ၊ အရိပ်တွေကို ဘေးဖယ်ထားခဲ့ပြီး၊ လက်တွေ့ ကွင်းပြင်ဖြစ်တဲ့ တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ကိုသာ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင် လေ့လာရပါမည်။

လက်တွေ့ ကွင်းပြင်သို့ ဆင်းခြင်း (စိတ္တာနုပဿနာ လေ့လာခြင်း)

အရိပ်တွေကို ဘေးဖယ်ပြီး တကယ့် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ကို လေ့လာတယ် ဆိုတာ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့်တဲ့ စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကျင့်စဉ်မှာ အပြင်ဘက်က ပညတ်တွေကိုရော၊ အရိပ်တွေကိုရော လုံးဝ အာရုံမပြုတော့ဘဲ၊ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှု သက်သက်ကိုသာ အနီးကပ် ခြေရာခံ လေ့လာရပါမယ်။

ကျနော်တို့ရဲ့ အတွင်းသန္တာန်မှာ အမြင်အာရုံ၊ အကြားအာရုံ အစရှိတဲ့ အာရုံတစ်ခုခုနဲ့ တိုက်မိလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်တိုင်းမှာ သိတတ်တဲ့ စိတ်ကလေးတွေ အဆက်မပြတ် ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ အဲဒီလို ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ စိတ်တစ်ခုချင်းစီကို “နာမ်ဓမ္မ” လို့ ခေါ်ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ နာမ်ဓမ္မလေးတွေဟာ ခိုင်မာတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ “သူတစ်ပါး” လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ယောက်ျား မိန်းမလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အာရုံကို သိတတ်တဲ့ သဘာဝတရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် ကိုယ်မနှစ်သက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းကို ကြားလိုက်ရတဲ့အခါ ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ “သူက ငါ့ကို စော်ကားလိုက်လို့ ငါ ဒေါသထွက်သွားပြီ” ဆိုပြီး အရိပ်တွေပေါ်ကနေ မစဉ်းစားပါနဲ့။ အဲဒီလို စဉ်းစားလိုက်ရင် ပြဿနာ ပိုကြီးသွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအစား ယခု ပေါ်လာတဲ့ ဒေါသစိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ “နာမ်ဓမ္မ” လေးတစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ အရှိကိုအရှိတိုင်း တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့် လေ့လာရပါမယ်။

ထိုနည်းတူစွာပင်၊ သာယာဖွယ် အာရုံတစ်ခုကို မြင်လိုက်ရလို့ လိုချင်တပ်မက်တဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာရင်လည်း “ငါ လိုချင်တယ်” လို့ မသတ်မှတ်ဘဲ၊ လိုချင်နေတဲ့ “နာမ်ဓမ္မ” လေးတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာတယ် လို့သာ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် အကဲခတ်ရပါမယ်။ ဒီလို အကဲခတ် လေ့လာတဲ့အခါ အဲဒီ နာမ်ဓမ္မလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်ရှိမနေဘဲ၊ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်လည် ပျက်စီးသွားတယ် ဆိုတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်လာရပါလိမ့်မယ်။

နာမ်ဓမ္မတို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုသာ ရှိသော ပကတိ အရှိတရား

ဒီလို စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်ဖြင့် စိတ်တစ်ခုချင်းစီကို အနီးကပ် မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာဖန် များလာတဲ့အခါ၊ ကြီးမားလှတဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ အမှန်တရားကြီး တစ်ခုကို ထိုးထွင်း သိမြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါကတော့ တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုပဲ ရှိတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။

အာရုံနှင့် တိုက်မိခြင်း ဟူသော အကြောင်းတရား ရှိသည့်အတွက်၊ သိတတ်သော နာမ်ဓမ္မ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဟူသော အကျိုးတရား ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အကြောင်းတရား ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင် ထိုနာမ်ဓမ္မလေးသည်လည်း ချက်ချင်း ချုပ်ပျောက်သွားသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မည်သည့် နာမ်ဓမ္မကိုမှ အစပြု ဖန်တီးပေးနေသော ဖန်ဆင်းရှင် မရှိသလို၊ ကြိုးကိုင်ချယ်လှယ်နေသော “ငါ” ဟူသည့် အကောင်အထည်လည်း လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိပါ။ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ပြန်လည် ပျက်စီးသွားသည့် သဘာဝ အဆက်အစပ်ကြီး သက်သက်သာ ရှိပါသည်။

ဤကဲ့သို့ နာမ်ဓမ္မများ၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေမှု၊ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ပျက်စီးသွားမှု အစဉ်တန်းကြီးကို တိုက်ရိုက် သိမြင်လာသည့်အခါ၊ ယခင်က အစစ်အမှန်ဟု အသေအလဲ ဆုပ်ကိုင်ထားခဲ့သော “ငါ သူတပါး ယောက်ျား မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ” ဆိုသည့် မှန်မှာပေါ်သော အရိပ်ကြီးများသည် အလိုအလျောက် ပျောက်ကွယ်သွားပါတော့သည်။ “ငါ” ဟူသည့် အရိပ်ကြီး ပြုတ်ကျသွားသည့် အတွက်၊ “ငါ့အတွက်၊ ငါ့ကို၊ ငါ့ဂုဏ်သိက္ခာ” ဟု ဆိုကာ ပြဿနာ ဖန်တီးနေမည့် လောဘ၊ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာများလည်း အမြစ်မှစ၍ ပြတ်တောက် ချုပ်ငြိမ်းသွားပါတော့သည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် စာပေကျမ်းဂန်များကို လေ့လာခြင်း၊ သီအိုရီများကို ဆွေးနွေးခြင်း ဆိုသည်မှာ ဘဝ၏ အပေါ်ယံ အကာအကွယ် တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအကာအကွယ် အတွင်း၌ ခိုအောင်းနေသရွေ့ မှန်ထဲက အရိပ်များကို အစစ်ထင်ကာ ပြဿနာ ဇာတ်လည်နေဦးမည် သာတည်း။ အရာရာကို အရိပ်ပေါ်ကနေ စဉ်းစားနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ထို့ကြောင့် ပြဿနာ အားလုံး၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော “ငါ” ဟူသည့် အစွဲကို အမြစ်ဖြတ် ရှင်းလင်းနိုင်ရန်အတွက်၊ စာပေသင်ကြားခြင်း၏ အကာအကွယ်မှ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ထွက်ခွာပါ။ ထို့နောက် လက်တွေ့ ကွင်းပြင်ဖြစ်သည့် စိတ္တာနုပဿနာ ကျင့်စဉ်သို့ ဆင်းကာ၊ တကယ် ဖြစ်ရပ် အစစ်အမှန်ဖြစ်သည့် စိတ်တွေရဲ့ ဖြစ်မှုပျက်မှုဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုပဲ ရှိတယ် ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားသည်အထိ မိမိ၏ အတွင်းသန္တာန်ကို ဇောက်ချ လေ့လာကြပါစို့ဟု ကျနော်၏ အတွေ့အကြုံ၊ ခံယူချက်များဖြင့် လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။