ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်နေကြတဲ့ ရဟန်းရှင်လူ ဓမ္မမိတ်ဆွေများအားလုံးအတွက် ဒီနေ့ နေ့လယ်ခင်းမှာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုအကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ဆွေးနွေးတင်ပြချင်ပါတယ်။ ကျနော် အမြဲတမ်း ရည်ရွယ်ချက်ထားပြီး ရေးသားနေတဲ့ တစ်ခုတည်းသော ပန်းတိုင်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံ төмөр သာသနာတော်ကြီးမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာဖို့ဆိုရင် ကျနော်တို့အားလုံးဟာ မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာတွေ၊ စာအုပ်စာပေထဲက အသိသက်သက်တွေကနေ ရုန်းထွက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိဉာဏ်ကို ကိုယ်တိုင် ရှာဖွေနိုင်ဖို့ မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။

၁။ စာအုပ်ထဲက လမ်းညွှန်မြေပုံ နဲ့ တကယ့် ခရီးစဉ် (သညာသိ နှင့် ပညာသိ)

ကျနော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက တရားစကားတွေကို ကြားဖူးနားဝ ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ စာအုပ်တွေ ဖတ်တယ်၊ တရားတွေ နာတယ်၊ အဘိဓမ္မာ သင်တန်းတွေ တက်ကြပါတယ်။ “ခန္ဓာငါးပါးဟာ မမြဲဘူး၊ ဆင်းရဲတယ်၊ အစိုးမရဘူး၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတွေပဲ” ဆိုတာကို နှုတ်ကနေ အလွတ်ရွတ်ပြနိုင်တဲ့အထိ ကျွမ်းကျင်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ့် လက်တွေ့ဘဝမှာ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့ အာရုံတစ်ခုနဲ့ ကြုံလိုက်တဲ့အခါ၊ ကိုယ့်ကို တစ်ယောက်ယောက်က ဝေဖန်စော်ကားလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီ စာအုပ်ထဲက အသိတွေဟာ ဘယ်ရောက်သွားမှန်း မသိအောင် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ဒေါသမီးတွေ၊ လောဘမီးတွေ ချက်ချင်း တောက်လောင်လာတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရမှာပါ။

ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဲဒီ အသိတွေဟာ စာပေကနေ ရလာတဲ့ မှတ်သားထားတဲ့ အသိ (သညာသိ) သက်သက်သာ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဥပမာပေးရရင် ရန်ကုန်ကနေ မန္တလေးကို သွားမယ့် ခရီးစဉ်အတွက် မြေပုံကို နေ့တိုင်း ထိုင်ကြည့်နေတာနဲ့ တူပါတယ်။ မြေပုံကို ဘယ်လောက်ပဲ ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် အလွတ်ရနေပါစေ၊ ကိုယ်တိုင် ကားပေါ်တက်ပြီး ခရီးမထွက်သရွေ့တော့ မန္တလေးဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကို ဘယ်တော့မှ ရောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ စာအုပ်ထဲက အသိတွေ၊ ပါဠိစာသားတွေဟာ ခရီးသွားဖို့အတွက် လမ်းညွှန်မြေပုံသက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ မြေပုံကို ကိုင်ပြီး တကယ့် လက်တွေ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်းပြီး လေ့လာခြင်း အလုပ်ကို လုပ်မှသာလျှင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်မယ့် အရိယာ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကို အမှန်တကယ် ရောက်ရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ သညာသိ၏ လှည့်စားမှုနှင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အစွဲ

စာပေထဲက အသိ (သညာသိ) သက်သက်နဲ့ တရားထိုင်တဲ့အခါမှာ အကြီးမားဆုံး အန္တရာယ်တစ်ခုကတော့ တွေးတောမှန်းဆနေခြင်းပါပဲ။ မျက်စိမှိတ်ပြီး ထိုင်လိုက်တဲ့အခါ “အခု ငါ့စိတ်က ပျက်သွားပြီ၊ အခု နောက်စိတ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြန်ပြီ၊ ဒါဟာ အနိစ္စပဲ၊ ဒါဟာ ဒုက္ခပဲ” ဆိုပြီး ဉာဏ်နဲ့ မှန်းဆပြီး လိုက်တွေးနေတတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို တွေးနေတဲ့ အသိဟာ ဝိပဿနာဉာဏ်စစ်စစ် လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါဟာ ကြံတွေးစိတ်ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားသက်သက်သာ ဖြစ်နေပါတယ်။ စာပေကနေ ဖတ်မှတ်ထားတဲ့ အသိတွေကို ခေါင်းထဲမှာ ပြန်လည် ပုံဖော်ပြီး တွေးတောနေတာဟာ ခန္ဓာက ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိ မဟုတ်ပါဘူး။

အဲဒီလို တွေးတောနေသရွေ့ “ငါ တွေးနေတယ်”၊ “ငါ တရားရှုနေတယ်”၊ “ငါ တရားရတော့မယ်” ဆိုတဲ့ “ငါ” (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) အစွဲကြီးက နောက်ကနေ တောက်လျှောက် ကပ်ပါနေပါတယ်။ ဒီအစွဲကြီး ရှိနေသရွေ့ သံသယတွေ ဝင်လာမယ်၊ ငါ လုပ်နေတာ မှန်ရဲ့လား ဆိုတဲ့ အတွေးတွေ ဝင်လာမယ်၊ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ အတိုင်း တရားက မတွေ့တဲ့အခါ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုတွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ သညာသိရဲ့ လှည့်စားမှုသက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ “ငါ” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ ရုပ်တရားနဲ့၊ အာရုံကို သိနေတဲ့ နာမ်တရားတို့ရဲ့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေမှု သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။ ဒီအရှိတရားကို စာအုပ်ထဲက အသိနဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ တိုက်ရိုက် ပေးတဲ့ အသိ (ပညာသိ) နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်အောင် ကြိုးစားရပါမယ်။

၃။ ခန္ဓာကို အရှိတိုင်း လေ့လာခြင်း (ဝိဉာဏ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း)

ခန္ဓာကပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိဉာဏ်ကို ရဖို့ဆိုရင် အရာအားလုံးကို အသေးစိတ် လေ့လာခြင်း အလုပ်ကို မဖြစ်မနေ လုပ်ရပါမယ်။ ကျနော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပေါ်နေတာက ရုပ်နဲ့ နာမ် နှစ်ပါးသာ ရှိပါတယ်။ ရုပ်တရားဟာ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောသာ ရှိပြီး ဘာကိုမှ သိတတ်တဲ့ သဘော မရှိပါဘူး။ ကိုယ်ပေါ်မှာ ပူလာတာ၊ အေးလာတာ၊ နာကျင်လာတာတွေဟာ ရုပ်ရဲ့ ဖောက်ပြန်မှု သက်သက်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ နာမ်တရားဆိုတာကတော့ အကောင်အထည် လုံးဝမရှိဘဲ သိတတ်၊ ခံစားတတ်၊ မှတ်သားတတ်၊ စေ့ဆော်တတ်တဲ့ သဘောတရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ်ဆိုတာ ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်မိတဲ့အခါ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ မြင်သိစိတ်ဟာ “ငါ” ကြည့်လိုက်လို့ မြင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိ (စက္ခုပသာဒ) နဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရား နှစ်ခု ဆုံစည်းသွားတဲ့အတွက် ဝိဉာဏ် ကလေး အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ နားနဲ့ အသံ တိုက်မိရင် ကြားသိစိတ် ပေါ်လာပါတယ်။ လျှာနဲ့ အရသာ တိုက်မိရင် အရသာသိစိတ် ပေါ်လာပါတယ်။ ဒီ ဝိဉာဏ် ကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့ လိပ်ပြာကောင်လို အရာမျိုး လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး အကြောင်းကုန်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားတွေချည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကင်းသော လက်တွေ့ ရှုမှတ်မှု

ဝိပဿနာ အားထုတ်တဲ့နေရာမှာ ယောဂီတွေ၊ တရားအားထုတ်သူတွေ အများဆုံး မှားယွင်းတတ်တာက စိတ်ကို ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း၊ သို့မဟုတ် စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်းပါပဲ။ စိတ်ကို ငြိမ်အောင် အတင်းအကျပ် ဖမ်းချုပ်ထားတာဟာ သဘာဝမကျပါဘူး။ စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားတာဟာ “ငါလုပ်နေတယ်”၊ “ငါ ထိန်းချုပ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တအစွဲကို ပိုမို ကြီးထွားလာစေပါတယ်။

အမှန်တကယ် လက်တွေ့ကျင့်သုံးရမှာက စိတ်ကို ပြင်ဖို့ လုံးဝ မကြိုးစားဘဲ၊ စိတ်ရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တဲ့ ဖြစ်ခြင်းနဲ့ ပျက်ခြင်း (အနိစ္စ) သဘောကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ စောင့်ကြည့် လေ့လာဖို့ပါပဲ။

• ဒေါသထွက်စရာ အာရုံတစ်ခုနဲ့ ကြုံလိုက်လို့ ဒေါသစိတ် ပေါ်လာရင် “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” လို့ ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် အမည်မတပ်ပါနဲ့။ “ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်သက်သက်အနေနဲ့ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ လေ့လာလိုက်ပါ။

• လောဘစိတ် ပေါ်လာရင်လည်း လောဘစိတ်ကလေး ဖြစ်ပေါ်လာတယ်လို့ အရှိအတိုင်း သိလိုက်ပါ။

• စိတ်ကလေးက ပြန့်လွင့်သွားတယ်ဆိုရင်လည်း “ဪ… ပြန့်လွင့်သွားပါလား” လို့ အရှိကို အရှိတိုင်း လက်ခံပြီး စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။

ဒီလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ရင်၊ အဲဒီ စိတ်ကလေးတွေ၊ ခံစားမှုလေးတွေဟာ အချိန်အကြာကြီး မခံဘဲ သူတို့သဘာဝအတိုင်း အကြောင်းကုန်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပြိုကွဲပျက်စီးသွားတာကို အံ့ဩဖွယ်ရာ မြင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ စာအုပ်ထဲကနေ “အနိစ္စ” လို့ ဖတ်မှတ်ထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ တိုက်ရိုက် ပြသနေတဲ့၊ မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ရတဲ့ “ပညာသိ” အစစ်အမှန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အရှိတရားကို ဘက်မလိုက်ဘဲ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့်၊ စိတ်ဆိုတာ အစိုးမရတဲ့၊ ပိုင်ဆိုင်သူမရှိတဲ့ (အနတ္တ) သဘောတရား သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။

၅။ သရက်သီး၏ အရသာကို ကိုယ်တိုင် မြည်းစမ်းခြင်း (ဥပမာ)

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ထင်ရှားသွားအောင် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ သရက်သီး တစ်လုံးရဲ့ အရသာကို စာအုပ်ထဲမှာ ဘယ်လောက်ပဲ ကဗျာဆန်ဆန်၊ လှလှပပ ဖွဲ့နွဲ့ ရေးသားထားပါစေ၊ အဲဒီစာအုပ်ကို အကြိမ် တစ်ထောင် ဖတ်ရုံနဲ့ သရက်သီးရဲ့ အချို၊ အချဉ် အရသာ အစစ်အမှန်ကို ဘယ်တော့မှ သိနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ “သရက်သီးဟာ အဝါရောင်ရှိတယ်၊ အနံ့က မွှေးတယ်၊ စားလိုက်ရင် ချိုအေးသွားတယ်” ဆိုတာကို နှုတ်ကနေ အလွတ်ရွတ်ပြနိုင်ပေမယ့်၊ အဲဒါဟာ သညာသိ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ့် အရသာ အစစ်အမှန်ကို သိချင်ရင်တော့ အဲဒီ သရက်သီးကို ဓားနဲ့ခွဲပြီး ကိုယ်တိုင် ပါးစပ်ထဲ ထည့်စားကြည့်မှသာလျှင် သိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါးစပ်ထဲ ထည့်စားလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာ ခံစားလိုက်ရတဲ့ အရသာဟာ စာအုပ်ထဲက စာသားတွေနဲ့ လုံးဝ မတူတော့ပါဘူး။ အဲဒီ တိုက်ရိုက် ခံစားသိမြင်လိုက်တဲ့ အသိဟာ ဘယ်သူကမှ ဖျက်လို့မရတဲ့၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ လိုက်မေးစရာ မလိုတော့တဲ့ ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်အမြင် (ပညာသိ) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာလည်း အတိအကျ ဒီအတိုင်းပါပဲ။ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ အေးချမ်းတယ်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်တယ်ဆိုတာကို စာအုပ်ထဲမှာ ဖတ်ပြီး မှန်းဆနေလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို စူးစိုက် လေ့လာပြီး၊ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ ဝိဉာဏ်တွေရဲ့ သဘာဝကို တိုက်ရိုက် တွေ့မြင်မှသာလျှင် အတ္တဒိဋ္ဌိ ဆိုတဲ့ အယူမှားကြီး ပြုတ်ကျပြီး သောတာပတ္တိမဂ် ဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကို အမှန်တကယ် ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၆။ ရဟန်းတော်များ၏ မူလရည်မှန်းချက်နှင့် သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရ

ဒီနေရာမှာ သာသနာ့ဘောင်ကို ဝင်ရောက်လာကြတဲ့ ရဟန်းတော်များနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလေးအနက် ထောက်ပြချင်ပါတယ်။ ရဟန်းဝတ်တယ်ဆိုတာ ကိုရင်ဝတ်စဉ်ကတည်းက “သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခက လွတ်အောင် လုပ်လို၍ အရှင်ဘုရားလက်ထဲမှ သင်္ကန်းနဲ့ တပည့်တော်ကို ရှင်သာမဏေပြုပေးပါ” လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကတိပြု တောင်းခံခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်ရဲ့ တစ်ခုတည်းသော အနှစ်သာရ၊ တစ်ခုတည်းသော မူလရည်မှန်းချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာ ရဟန်းတော် အများစုဟာ ဒီမူလရည်မှန်းချက်ကို မေ့လျော့ပြီး၊ စာပေသင်ကြားခြင်း (ဂန္ထဓုရ) သက်သက်ဖြင့်သာ အချိန်ကုန်နေကြတာကို စိတ်မကောင်းဖွယ်ရာ မြင်တွေ့နေရပါတယ်။ ပါဠိတော်တွေကို အလွတ်ကျက်မှတ်တယ်၊ အဋ္ဌကထာတွေကို လေ့လာတယ်၊ ဒါပေမယ့် တကယ့် လက်တွေ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအလုပ်ကိုတော့ မလုပ်ကြပါဘူး။ ဂန္ထဓုရ ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ဘုရားဟော ပါဠိတော်မှာ လုံးဝ မပါဝင်ဘဲ၊ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာမှာသာ (၁၅) ကြိမ် ပါဝင်နေတဲ့ စကားလုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ပါဠိတော်နဲ့ အဋ္ဌကထာ ကွဲလွဲလာရင် ပါဠိတော်ကိုသာ အတည်ယူရမယ်ဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ မူဝါဒ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ စာပေသင်ကြားခြင်း သက်သက်နဲ့ သာသနာမှာ နေထိုင်ခွင့်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ သံသရာက လွတ်မြောက်ရေးဆိုတဲ့ မူလရည်မှန်းချက်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းဖို့ အလွန် အရေးကြီးနေပါပြီ။

ရဟန်းတော်များ နေ့စဉ် သုံးစွဲနေသော ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဆိုတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးသည် ဒကာ၊ ဒကာမတွေရဲ့ ချွေးနှဲစာတွေဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားထံမှ ချေးယူစားသောက်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တရားအားမထုတ်ဘဲ၊ အနည်းဆုံး သောတာပန်မဖြစ်ဘဲ ဒီအတိုင်း စားသောက်နေပါက အကြွေးမဆပ်လိုသော “လူယုတ်မာ” လို့ မြတ်စွာဘုရားက ပြတ်ပြတ်သားသား သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဝိနည်းကို သိလျက်နဲ့ ဖောက်ဖျက်ပါက “အလဇ္ဇီ” လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် စာအုပ်ထဲက အသိသက်သက်နဲ့ ကျေနပ်မနေဘဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိဉာဏ်ကို ရှာဖွေပြီး မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်သာ မြတ်စွာဘုရား၏ အကြွေးကို အကောင်းဆုံး ဆပ်ခြင်းမည်ပါသည်။

၇။ အဓိပတိတရားများဖြင့် အရှိတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း

ခန္ဓာကိုယ်ကနေ တိုက်ရိုက် ပေးတဲ့ အသိဉာဏ်ကို ရဖို့အတွက် ပျော့ညံ့တဲ့ ကြိုးစားမှုမျိုးနဲ့ လုံးဝ မရနိုင်ပါဘူး။ ခိုင်မာတဲ့ တွန်းအားတွေ၊ ကြီးမားတဲ့ အားထုတ်မှုတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီအတွက် လိုအပ်တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကို ပြည့်စုံအောင် ဖန်တီးပေးဖို့ လက်တွေ့ အားထုတ်ရာမှာ အောက်ပါ အဓိပတိတရားလေးပါးကို မဖြစ်မနေ ကိုင်စွဲရပါမယ်။

• ဆန္ဒ (ပြင်းပြသော လိုလားချက်): ပုထုဇဉ်ဘဝရဲ့ အပါယ်ဘေး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲရဲ့ ကြီးမားတဲ့ ဒုက္ခကြီးကို အမှန်တကယ် မြင်တွေ့ပြီး၊ ဒီဒုက္ခတွေကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်လိုတဲ့၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မျက်မှောက်ပြုလိုတဲ့ ပြင်းပြတဲ့ လိုလားချက်ကို နှလုံးသားထဲကနေ မွေးမြူရပါမယ်။

• ဝီရိယ (မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ): ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို စောင့်ကြည့်တဲ့နေရာမှာ အာရုံတွေ နောက်ကို မျောမပါသွားအောင်၊ ကိလေသာတွေ ကြားမခိုနိုင်အောင် မဆုတ်မနစ်တဲ့ ဇွဲလုံ့လနဲ့ မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာရပါမယ်။

• စိတ္တ (စူးစိုက်သော စိတ်): မိမိ လေ့လာနေတဲ့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က ဖြစ်ပျက်အာရုံပေါ်မှာ စိတ်ကို အပြည့်အဝ နစ်မြှုပ် စူးစိုက်ထားရပါမယ်။

• ဝီမံသာ (ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း): ပေါ်လာသမျှသော အာရုံ၊ ခံစားမှု၊ ဝိဉာဏ် အားလုံးဟာ တည်မြဲသလား၊ မမြဲဘူးလား၊ ပိုင်သလား၊ သူ့သဘောသူဆောင်နေသလား ဆိုတာကို ဉာဏ်ပညာနဲ့ အစဉ်အမြဲ ထိုးထွင်းပြီး ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရပါမယ်။

ဒီလို အပြည့်အဝ အားထုတ်တဲ့အခါ၊ အရာရာဟာ ပျက်ပြီး အစားထိုးနေတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလာပါလိမ့်မယ်။ အစကတည်းက “ငါ” ဆိုတဲ့ သတ္တဝါ လုံးဝ မရှိခဲ့ဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တရားတွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို “ငါ” လို့ အထင်မှားနေခဲ့တာပါလား ဆိုတာကို တိုက်ရိုက် သဘောပေါက်သွားပါပြီ။ အဲဒီအချိန်မှာ အတ္တဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ကျသွားပြီး၊ သံသယ (ဝိစိကိစ္ဆာ) တွေလည်း အမြစ်ပြတ်သွားကာ သောတာပတ္တိမဂ် ပန်းတိုင်ကို အောင်မြင်စွာ ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၈။ နိဂုံး

ချုပ်ပြီး ပြောရရင်၊ စာပေထဲက အသိသက်သက်ဟာ ကျနော်တို့ကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ ကယ်တင်ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအသိတွေဟာ မြေပုံသက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ့် လွတ်မြောက်မှု အစစ်အမှန်ကို ရဖို့ဆိုရင် မိမိခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်းပြီး၊ အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်နေတဲ့ ရုပ်တရားနဲ့ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ ဝိဉာဏ် တို့ရဲ့ သဘာဝကို တိုက်ရိုက် လေ့လာခြင်း အလုပ်ကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရပါမယ်။

ရဟန်းတော်များရော၊ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများပါ အားလုံး လက်တွဲပြီး စာအုပ်ထဲက သညာသိကနေ ရုန်းထွက်ကာ၊ ခန္ဓာကိုယ်က တိုက်ရိုက် ပေးတဲ့ ပညာသိကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရှာဖွေကြပါစို့။ ဤကဲ့သို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းဖြင့် အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချကာ၊ ရဟန်း အရိယာ၊ လူ အရိယာများ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော် အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ခိုင်မြဲပါစေကြောင်း လေးနက်စွာ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။