မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ အနှစ်သာရများ ယိုယွင်းပြီး အကာသက်သက် သာသနာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဆိုသည်ကို ပညာရှိတိုင်း သတိပြုမိကြမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးလာရခြင်း၏ အဓိကတရားခံများကို ရှာဖွေကြည့်လျှင် ပြင်ပမှ ဘာသာခြားများ၏ တိုက်ခိုက်မှုထက် သာသနာတွင်းမှ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများ၏ အချောင်ခိုလိုမှုနှင့် ဘုရားမဟောခဲ့သော အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကသာ အဓိကဖြစ်နေသည်ကို ရင်နာဖွယ်ရာ တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် “ဂန္ထဓုရ” (စာပေသင်ကြားခြင်း ဓူရ) ဟူသော စကားရပ်သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည့် တာဝန်ကို ရှောင်လွှဲလိုသော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများအတွက် အကောင်းဆုံးသော ထွက်ပေါက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေပါသည်။

သာမဏေပြုစဉ်က ကတိကဝတ်ကို မျက်ကွယ်ပြုခြင်း

သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်မည်ဆိုပါက ပထမဆုံးအနေဖြင့် ရှင်သာမဏေ (ကိုရင်) အဖြစ် ခံယူကြရပါသည်။ ကိုရင်ဝတ်ရန်အတွက် သင်္ကန်းတောင်းခံရာတွင် “သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခက လွတ်အောင် လုပ်လို၍ အရှင်ဘုရားလက်ထဲမှ သင်္ကန်းနဲ့ တပည့်တော်ကို ရှင်သာမဏေပြုပေးပါ” ဟု အတိအလင်း ရွတ်ဆို တောင်းခံရပါသည်။ ဤသင်္ကန်းတောင်း စကားရပ်တွင် “စာပေသင်ကြားလို၍ သင်္ကန်းပေးပါ” ဟု တောင်းဆိုထားခြင်း လုံးဝမရှိပါ။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် တရားအားထုတ်ခြင်း (ဝိပဿနာဓုရ) တစ်ခုတည်းသာလျှင် ရဟန်းဝတ်ရခြင်း၏ မူလရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလှပါသည်။

သို့သော် ယနေ့ခေတ် သာသနာ့ဘောင်တွင် နေထိုင်ကြသော ရဟန်းအများစုသည် ထိုကတိကဝတ်ကို အလွယ်တကူ မေ့လျော့ပစ်လိုက်ကြပါသည်။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်အောင် တရားအားမထုတ်ဘဲ “ဂန္ထဓုရ” ခေါ်သော စာပေသင်ကြားခြင်းဖြင့် သာသနာတွင် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟူသော အယူအဆကို ဖက်တွယ်ကာ အချောင်ခိုနေကြပါသည်။ တကယ့်လက်တွေ့တွင် စာပေသင်ကြားခြင်းသက်သက်ဖြင့် ရဟန်းဘဝကို ကုန်ဆုံးခွင့်ရှိသည်ဆိုသော စကားမှာ မြတ်စွာဘုရားဟောကြားသော ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်စစ်စစ်) တွင် လုံးဝမပါဝင်ပါ။

ဂန္ထဓုရ ဟူသော အလိမ်အညာ ထွက်ပေါက်

“ဂန္ထဓုရ” ဟူသော စကားရပ်သည် ပိဋကတ်တော်တွင် မရှိဘဲ “ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ” တွင်သာ ၁၅ ကြိမ်ခန့် ပါဝင်သော စကားရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမများတွင် ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ ကွဲလွဲလာပါက ပါဠိတော်ကိုသာ အတည်ယူရမည်ဟူသော ခိုင်မာသည့် မူဝါဒရှိပါသည်။ ထိုမူဝါဒအရ စစ်ဆေးကြည့်မည်ဆိုလျှင် ပါဠိတော်တွင် မပါဝင်သော ဤ “ဂန္ထဓုရ” ဟူသော စကားလုံးကို လုံးဝ ပယ်ဖျက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင်က “ရင်ဝလှံစူး၊ ဦးခေါင်းမီးလောင် နေလျှင်တောင် လှံကိုမနှုတ်၊ မီးမငြိမ်းဘဲ သစ္စာသိအောင် အရင်လုပ်ပါ” ဟု အတိအလင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ ဤမျှ အရေးကြီးလှသော၊ အသက်ထက်ပင် တန်ဖိုးထားရမည့် မဂ်ဖိုလ်ရရေး တရားအားထုတ်မှုကို ဘေးဖယ်ထားကာ စာသင်ခြင်းသက်သက်ဖြင့် နေထိုင်နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အလိုတော်ကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ဆန့်ကျင်နေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် “ဂန္ထဓုရ” ဆိုသည်မှာ တရားအားထုတ်ရမည့်အလုပ်ကို ပျင်းရိသော၊ ကာမဂုဏ်ကို မစွန့်နိုင်သော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများအတွက် အဋ္ဌကထာဆရာများက ဖန်တီးပေးခဲ့သည့် အလိမ်အညာ ထွက်ပေါက်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါသည်။

သာသနာကို အတွင်းမှ ဖျက်ဆီးနေသည့် အဋ္ဌကထာများ

မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ရှင်မဟာကဿပ ဦးဆောင်သော ရဟန္တာ ၅၀၀ တို့က ပထမသံဂါယနာကို တင်ခဲ့ကြပါသည်။ ထိုအချိန်က ချမှတ်ခဲ့သော အရေးအကြီးဆုံး မူဝါဒမှာ “မြတ်စွာဘုရား မပညတ်တာကို မပညတ်ရ၊ ပညတ်တာကို မပယ်ရ” ဟူသော မူဝါဒပင် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် နှစ်ကာလများ ကြာမြင့်လာသောအခါ ပုထုဇဉ်များ၏ စွက်ဖက်မှုများကြောင့် မိလိန္ဒပဉှာ၊ ကထာဝတ္ထု၊ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ စသည့် ကျမ်းများကို ပိဋကတ်ထဲသို့ သွတ်သွင်းလာကြပါသည်။ ဤအဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများတွင် မြတ်စွာဘုရား မဟောခဲ့သည့်၊ သဘာဝယုတ္တိမတန်သည့် ချဲ့ထွင်ရေးသားမှုများ အများအပြား ပါဝင်လာပါသည်။

ဥပမာအားဖြင့် “သမုတိသစ္စာ” ဟူသော စကားလုံးသည် ပိဋကတ်တော်တွင် မရှိဘဲ ကထာဝတ္ထုမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သစ္စာဆိုသည်မှာ လောကနှင့် လောကအလွန်၌ အမြဲမှန်ကန်သော သစ္စာလေးပါးကိုသာ ဆိုလိုသော်လည်း၊ ပုထုဇဉ်တို့က သမုတိ (ပညတ်ချက်) ကိုပါ သစ္စာဟု အမည်တပ်ကာ တရားတော်၏ အနှစ်သာရကို ဝေဝါးစေခဲ့ပါသည်။ ထို့အတူ “သမုတိသံဃာ”၊ “အနန္တော အနန္တငါးပါး”၊ “ခင်ပွန်းကြီးဆယ်ပါး” စသည့် စကားလုံးများသည်လည်း မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့သည့်အရာများကို အဋ္ဌကထာများက လိုရာဆွဲ၍ ပညတ်ထားခြင်းများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အဋ္ဌကထာများသည် သာသနာတော်ကို သန့်စင်စေရန်မလုပ်ဘဲ၊ ပုထုဇဉ်တို့၏ စရိုက်သဘာဝများနှင့် အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်အောင် လိုက်လျောညီထွေ လုပ်ပေးထားသဖြင့် သာသနာကို အတွင်းမှနေ၍ တဖြည်းဖြည်း လှိုက်စားဖျက်ဆီးနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ရဟန်းဖြစ်မည့် ကိုရင်များ စတင်သင်ကြားရသည်မှာ ပိဋကတ်တော်စစ်စစ် မဟုတ်ဘဲ ဋီကာများ၊ အဋ္ဌကထာများသာ ဖြစ်နေခြင်းသည်လည်း သာသနာပျက်စီးခြင်း၏ အစပင် ဖြစ်ပါသည်။

အကြွေးယူစားသောက်ခြင်း နှင့် လူယုတ်မာတို့၏ ဘဝ

သာသနာ့ဘောင်ရှိ ဘိက္ခုဆိုသည်မှာ လောကီစီးပွားရေး၊ လူမှုရေးများကို စွန့်လွှတ်ကာ သံသရာမှ လွတ်မြောက်အောင် တရားအားထုတ်ရန်အတွက် ဒကာ၊ ဒကာမများ၏ ထောက်ပံ့မှု (ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး) ကို မှီခိုနေရသူများ ဖြစ်ပါသည်။ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအပေါ် ကြည်ညိုသော သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းများကို လှူဒါန်းနေကြခြင်း ဖြစ်သဖြင့်၊ ရဟန်းများ သုံးစွဲနေသမျှသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးကြောင့် ရရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းများသည် အရိယာ (မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်) မရမချင်း မြတ်စွာဘုရားထံမှ ပစ္စည်းလေးပါးကို ချေးယူစားသောက်နေသည့် “အကြွေးတင်နေသူများ” ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားက “အကြွေးရှိလျက်နှင့် ထိုအကြွေးကို ပြန်ဆပ်ရန် စိတ်ကူးမရှိသူသည် လူယုတ်မာ” ဟု အတိအလင်း ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ မိမိဝတ်ဆင်ထားသော သင်္ကန်း၊ မိမိစားသောက်နေသော ဆွမ်းတို့အတွက် တမဂ်တဖိုလ်ရအောင် အားထုတ်ခြင်းဖြင့် အကြွေးဆပ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ဂန္ထဓုရကို အကြောင်းပြကာ စာသင်ခြင်းသက်သက်ဖြင့် အချိန်ကုန်နေပြီး၊ တရားအားထုတ်ရန် စိတ်ကူးပင်မရှိသော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီး အမြောက်အမြား ရှိနေပါသည်။ ထိုသူများသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားပါမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး၊ တကယ်တမ်းတွင် မြတ်စွာဘုရားထံမှ လိမ်ညာစားသောက်နေကြသဖြင့် ဘုရားဟောနှင့်အညီ “လူယုတ်မာ” ဘဝသို့ ကျရောက်နေကြပြီ ဖြစ်ပါသည်။

ပုထုဇဉ်ဘဝဆိုသည်မှာ အပါယ်လေးပါးသို့ ပရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်သော “ဝိနိပါတိကဘေး” အမြဲသင့်နေသည့် ဘဝဖြစ်ပါသည်။ ဤမျှ ကြောက်စရာကောင်းသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကြီးမှ လွတ်မြောက်အောင် မလုပ်ဘဲ၊ ဘာမှမဟုတ်သည့် စာပေသင်ကြားခြင်းသက်သက်ဖြင့် အချိန်ဖြုန်းနေခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်ကိုရော၊ ကိုးကွယ်နေသည့် ဒကာ ဒကာမများကိုပါ အပါယ်သို့ ဆွဲချနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ အလဇ္ဇီ၊ ဒုဿီလ နှင့် လူယုတ်မာများ ကြီးစိုးနေသော ဤအခြေအနေကို နှုတ်ဆိတ်နေမည်ဆိုပါက သာသနာတော်ကြီး လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားရုံသာ ရှိပါတော့မည်။

သာသနာကို မည်သို့ ပြန်လည်သန့်စင်မည်နည်း

သာသနာတော်ကို အမှန်တကယ် သန့်စင်လိုပါက လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းသာ ရှိပါသည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် မြတ်စွာဘုရား မဟောခဲ့သော၊ ထေရဝါဒမူနှင့် ဆန့်ကျင်သော အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပယ်ဖျက်ကြရပါမည်။ “ဂန္ထဓုရ” ဟူသော စာပေသင်ကြားရေးသက်သက်ဖြင့် သာသနာတွင် နေထိုင်နိုင်သည်ဟူသော အယူအဆကို အမြစ်ပြတ် တိုက်ထုတ်ပြီး၊ ရဟန်းဝတ်ရခြင်း၏ တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်မှာ “သံသရာမှ လွတ်မြောက်အောင် တရားအားထုတ်ရန်” ဟူသော မူဝါဒကို အသက်သွင်းရပါမည်။

စာပေပရိယတ္တိ သင်ကြားခြင်းသည် မလိုအပ်ဘူးဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ အရိယာဖြစ်အောင် အရင်ကြိုးစားပြီးမှသာလျှင်၊ တရားလမ်းကြောင်း မပျောက်ပျက်စေရန်အတွက် ပိဋကတ်တော်များကို သင်ယူစောင့်ရှောက်သင့်ပါသည်။ သောတာပန်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားသော အရိယာများက စာပေသင်ကြားမည်ဆိုပါက တရားအနှစ်သာရကို သေချာစွာ သိရှိနားလည်ပြီးဖြစ်သဖြင့် အမှားအယွင်းကင်းစင်ကာ သာသနာအတွက် တကယ့်အကျိုးကို ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများ အနေဖြင့်လည်း ဤအမှန်တရားကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ သံသရာလွတ်ကြောင်းကို အားမထုတ်ဘဲ လာဘ်လာဘ၊ ဂုဏ်ဒြပ်နှင့် စာအုပ်ကြီးကိုင်ကာ အချောင်ခိုနေသော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများကို အားပေးအားမြှောက် မလုပ်သင့်တော့ပါ။ မိမိတို့၏ အဖိုးတန်လှသော ထောက်ပံ့မှုများကို အမှန်တကယ် လယ်ယာမြေကောင်းဖြစ်သည့်၊ တရားအားထုတ်နေသော၊ အရိယာဖြစ်ရန် ကျင့်ကြံနေသော ရဟန်းများထံသို့သာ လှူဒါန်းသင့်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်ရလျှင် ဂန္ထဓုရ ဟူသော အလိမ်အညာ ထွက်ပေါက်နှင့် သဘာဝမကျသော အဋ္ဌကထာများကို ဖယ်ရှားပစ်မှသာလျှင် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီးသည် ပကတိအရှိအတိုင်း ပြန်လည်ထွန်းလင်းလာမည် ဖြစ်ပါသည်။

ရဟန်းတိုင်း ဝိပဿနာဓုရကိုသာ ကျင့်ကြံအားထုတ်ပြီး၊ အရိယာသံဃာများ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွန်းလာရေးသည်သာလျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏ တစ်ခုတည်းသော ရည်မှန်းချက် ဖြစ်ရပါမည်။ သို့မှသာ လောကသုံးပါးလုံးအတွက် သန္တိသုခကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်မည့် စစ်မှန်သော မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ် သာသနာတော်ကြီးကို ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်