မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်း၊ ရှင်၊ လူအပေါင်းတို့ သံသရာဝဲဩဃမှ လွတ်မြောက်ကာ အရိယာသူတော်ကောင်းများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးသည် အဓိက အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင် ခေတ်စားလာသော “ဂန္ထဓုရ” (စာပေကျမ်းဂန် သင်အံပို့ချခြင်း သက်သက်ဖြင့်သာ အချိန်ကုန်လွန်စေခြင်း) ဟူသော အယူအဆသည် စစ်မှန်သော ပါဠိတော်လာ မြတ်စွာဘုရား၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိဘဲ သာသနာကို ပျက်စီးခြင်းသို့ပင် ဦးတည်စေနိုင်သည့် လုံးဝ မခိုင်လုံသော စကားရပ်ဖြစ်ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာနိုင်ပါသည်။

၁။ မူလပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) တွင် လုံးဝမပါရှိခြင်း

မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော နိကာယ်ငါးရပ်၊ ဝိနည်းပိဋကတ်နှင့် အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်များတွင် “ဂန္ထဓုရ” ဟူသော ဝေါဟာရမျိုး လုံးဝ (လုံးဝ) မပါရှိပါ။

• ဤစကားရပ်သည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ဝန်းကျင်ခန့်မှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာကဲ့သို့သော နောက်ခေတ်ကျမ်းစာများတွင်သာ စတင်တွေ့ရှိရခြင်း ဖြစ်သည်။

• ဘုရားဟော ပါဠိတော်များ၌ သာသနာတွင် နေထိုင်သူမှန်သမျှ ခန္ဓာ၏ မမြဲခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ အစိုးမရခြင်းတို့ကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် သာ တိုက်တွန်းထားပြီး၊ စာပေသင်အံရုံသက်သက်ဖြင့် သာသနာတွင် တရားဝင် ခိုလှုံနေထိုင်ခွင့်ပြုကြောင်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ညွှန်ပြမထားပါ။

၂။ မြတ်စွာဘုရား၏ မဟာဂရုဏာတော်နှင့် ရှေ့နောက်မညီဘဲ ယုတ္တိဗေဒအရ မှားယွင်းနေခြင်း

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား သံသရာဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေချင်သော မဟာဂရုဏာတော် အပြည့်ရှိသည့် လောကဂရု ဆရာသခင် ဖြစ်ပါသည်။

• မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်ကို လက်တွေ့မကျင့်သုံးဘဲ၊ ဝိပဿနာ အားထုတ်ခြင်းမလုပ်လျှင် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် မည်သို့မျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။

• သို့ဖြစ်ရာ ခန္ဓာကို ရွံမုန်းငြီးငွေ့ပြီး သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အကျင့်ကို မကျင့်ဘဲ “စာပေကျမ်းဂန်သင်ခြင်း” ဟူသော ကိစ္စတစ်ခုတည်းဖြင့် သာသနာတွင် နေလိုက နေနိုင်သည်ဟု ခွင့်ပြုခဲ့ပါမူ မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာဂရုဏာတော်မရှိရာ ရောက်သည့်အပြင်၊ မိမိဟောကြားခဲ့သော တရားတော်များနှင့် ရှေ့နောက်မညီဘဲ သဘာဝမကျသော ယုတ္တိအမှားကြီး ဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် “ဂန္ထဓုရသက်သက်ဖြင့် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်” ဆိုသောအယူအဆသည် ဘုရားရှင်၏ စကား လုံးဝ မဟုတ်နိုင်ပါ။

၃။ ပရိယတ္တိ (သင်ယူခြင်း) ၏ စစ်မှန်သော ရည်ရွယ်ချက်ကို လွဲမှားစေခြင်း

မြတ်စွာဘုရားရှင် တရားနှင့် ဝိနည်းကို သင်ယူရန် တိုက်တွန်းခြင်းသည် စာပေတတ်မြောက်ရုံ သက်သက်အတွက် မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် “လက်တွေ့ကျင့်ကြံအားထုတ်ရန် (ပဋိပတ္တိ)” အတွက် လမ်းညွှန်မြေပုံအဖြစ် အသုံးပြုရန် ဖြစ်သည်။

• မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်) – “တရားတို့ကို သင်ယူခြင်း၊ စူးစမ်းခြင်းသည် တရား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သိရန်ဖြစ်သည်၊ အဓိပ္ပာယ်ကို သိလျှင် တရား၌ ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြစ်မည်၊ ဝမ်းမြောက်လျှင် နှစ်သက်ခြင်းဖြစ်မည်…” ဟု ဟောကြားကာ နောက်ဆုံး၌ အာသဝေါတရား ကုန်ခမ်းခြင်း (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းကြောင်းပြထားသည်။

• အလဂဒ္ဒူပမသုတ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်) တွင် မြတ်စွာဘုရားက တရားတော်ကို မှားယွင်းစွာ ကိုင်တွယ်သင်ယူသူသည် အဆိပ်ပြင်းသော မြွေကို အမြီးကနေ ဖမ်းမိသဖြင့် အကိုက်ခံရကာ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသူနှင့် တူကြောင်း ပြင်းထန်စွာ သတိပေးခဲ့သည်။

• တရားတော်ကို သင်ယူခြင်းသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကိုယ်တိုင်ထိုးထွင်းသိမြင်ဖို့ရန်အတွက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ ကျင့်ကြံခြင်း မရှိဘဲ စာပေပညာရှင်အဖြစ် ရပ်တည်နေခြင်းကို မြတ်စွာဘုရားက “သူတစ်ပါး နွားကျောင်းပေးပြီး နွားနို့ မသောက်ရသော နွားကျောင်းသား” ဟုသာ နှိုင်းယှဉ်ကဲ့ရဲ့တော်မူခဲ့သည်။

၄။ ဘာဏက ရဟန်းများနှင့် ပတ်သက်၍

“ဘာဏက” ရဟန်းတော်များအကြောင်းကို ယုတ္တိဗေဒဖြင့် ပြန်လည်ချိန်ထိုးရလျှင် –

• ဘာဏက ရဟန်းတော်များသည် စာပေလေ့လာသူ (ဂန္ထဓုရသမား) များ မဟုတ်ကြပါ။ သူတို့သည် “ဓမ္မကို ဆောင်ထားသူများ” ဖြစ်သည်။ သူတို့ ဆောင်ထားသော တရားသည် သူတို့၏ သန္တာန်တွင် အသိဉာဏ် (ပညာ) ဖြစ်လာစေရန် ကြိုးစားနေသူများ ဖြစ်သည်။

• တရားတော်ကို စုပေါင်းထိန်းသိမ်းခြင်းသည် “သာသနာတော် တည်တံ့ရေးအတွက် တာဝန်ယူခြင်း” ဖြစ်ပြီး၊ ထိုတာဝန်သည်ပင်လျှင် သူတို့၏ “ပဋိပတ္တိ” ဖြစ်နေခြင်းသည်သာလျှင် ပါဠိတော်နှင့် ကိုက်ညီသော ယုတ္တိရှိသည့် အဖြေဖြစ်ပါသည်။

၅။ သာသနာကို ပျက်စီးသည်အထိ ဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်ရှိခြင်း

“ဂန္ထဓုရ” ဟူသော စကားရပ်ကို သီးသန့်လမ်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး သာသနာတွင် လက်ခံလိုက်ခြင်းသည် ရေရှည်တွင် သာသနာတော်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည့် အလွန်ကြီးမားသော အန္တရာယ် ဖြစ်သည်။

• ဤအယူအဆကြောင့် သာသနာအတွင်း၌ လက်တွေ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာ အားထုတ်ခြင်းကို ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ စာပေအတတ်ပညာ၊ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးနှင့် ကျမ်းဂန်တတ်မြောက်မှုများကိုသာ သာသနာ၏ အနှစ်သာရဟု အမှတ်မှားလာကြသည်။

• ရလဒ်အနေဖြင့် ကိလေသာကုန်ခမ်းရာ ကိလေသာငြိမ်းရာဖြစ်သော စစ်မှန်သည့် အရိယာသူတော်ကောင်းများ ပေါ်ထွန်းမလာတော့ဘဲ၊ စာအုပ်စာပေပညာရှင်များသာ လွှမ်းမိုးလာကာ သာသနာ၏ စစ်မှန်သော ပဋိပတ္တိအလင်းရောင် ကွယ်ပျောက်ပြီး သာသနာအနှစ်ချုပ် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်ပါသည်။

အချုပ်ဆိုရသော် – စာပေကျမ်းဂန် သင်အံပို့ချခြင်းသက်သက်ဖြင့် သာသနာတွင် လမ်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေနိုင်သည်ဟူသော “ဂန္ထဓုရ” ဆိုသည့် စကားရပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်မဟုတ်ဘဲ နောက်မှ တီထွင်ဖန်တီးထားသော အဓိပ္ပာယ်မရှိသည့် အယူအဆအမှားသာ ဖြစ်သည်။ သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားပြီး အရိယာသူတော်ကောင်းများ ပေါ်ထွန်းလာရန်အတွက်မူ ပါဠိတော်လာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအကျင့်မြတ် (ပဋိပတ္တိ) ကိုသာ မပြတ်မကွက် ဆုပ်ကိုင်ကျင့်ကြံကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။