တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ အများဆုံး မှားယွင်းတတ်တဲ့ အချက်ကတော့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ်ကလေးတွေကို “ငါ သိတယ်”၊ “ငါ ခံစားရတယ်” လို့ အထင်မှားပြီး သိမ်းပိုက်ထားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း လက်တွေ့ လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ အဲဒီ သိစိတ်ဆိုတာဟာ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မဟုတ်ဘဲ ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်တွေ့ရမှာပါ။

သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ဆိုတာ ဘာလဲ

ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ် မှန်သမျှကို ဝိဉာဏ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်မိတဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့ မြင်သိစိတ်၊ နားနဲ့ အသံ တိုက်မိတဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့ ကြားသိစိတ်၊ နှာခေါင်းမှာ ပေါ်လာတဲ့ နံစိတ်၊ လျှာမှာ ပေါ်လာတဲ့ အရသာသိစိတ်၊ ကိုယ်မှာ ပေါ်လာတဲ့ အထိအတွေ့သိစိတ်၊ စိတ်မှာ ပေါ်လာတဲ့ ကြံတွေးစိတ် အားလုံးဟာ ဝိဉာဏ်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသိစိတ်ကလေးတွေဟာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတဲ့ အရာတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်မိတဲ့ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှုကြောင့်သာ ပေါ်လာရတဲ့ အကျိုးတရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်တွေ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ

ဒီသိစိတ်ကလေးတွေဟာ ဝိဉာဏ်သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း လက်တွေ့ အဖြေရှာဖို့အတွက် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ အရေးအကြီးဆုံး အချက်ကတော့ စိတ်ကို ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း၊ ငြိမ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်းတွေကို လုံးဝ မလုပ်ဖို့ပါပဲ။ စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားတာဟာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို ပိုပြီး ကြီးထွားလာစေပါတယ်။

အမှန်တကယ် လုပ်ရမှာက စိတ်ကို ပြင်ဖို့ မကြိုးစားဘဲ၊ စိတ်ရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တဲ့ ဖြစ်ခြင်းနဲ့ ပျက်ခြင်း (အနိစ္စ) သဘောကို အရှိကို အရှိအတိုင်း “သိ” နေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

• အသံတစ်ခုကို ကြားလိုက်တဲ့အခါ “ငါ ကြားတယ်” လို့ မယူဆဘဲ၊ “ဪ… ကြားသိစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ လေ့လာပါ။ ပြီးရင် အဲဒီ ကြားစိတ်ကလေး ချက်ချင်း ပျက်သွားတာကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။

• ဒေါသစိတ် ပေါ်လာရင်လည်း “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” လို့ ပညတ်မတပ်ဘဲ၊ “ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ သိလိုက်ပါ။ ခဏနေရင် အဲဒီဒေါသစိတ်ကလေး ပျက်သွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ဒီလို ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ စောင့်ကြည့်နေရုံ သက်သက်သာ ပြုလုပ်ရပါမယ်။ ဧည့်သည်ဟာ တာရှည်မနေဘဲ သူသွားချင်တဲ့အချိန် သွားသလိုပါပဲ၊ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကလေးတွေဟာလည်း အကြောင်းရှိလို့ ဖြစ်လာပြီး၊ အကြောင်းကုန်ရင် ပျက်သွားတာကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

အနတ္တ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

သိစိတ်ကလေးတွေရဲ့ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ အနိစ္စသဘောကို မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာပါများလာတဲ့အခါ၊ ဒီစိတ်တွေကို တားဆီးလို့ မရဘူး၊ ကိုယ့်အလိုအတိုင်း အစိုးမရဘူးဆိုတဲ့ အနတ္တ သဘောကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။ “ငါ” မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် (ဝိဉာဏ်) ရဲ့ ဖြစ်စဉ် သက်သက်ပဲ ရှိတယ်ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ တည့်တည့်မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒီလို အရှိတရားကို သိမြင်တဲ့အခါမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာကို “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒအဖြစ် လုံးဝ မယူဆမိဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ မဂ်ဖိုလ်ရမှုဆိုတာ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါရဲ့ အစွမ်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး ညီညွတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ဆန္ဒ၊ မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ၊ စူးစိုက်သော စိတ္တ နှင့် ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သော ဝီမံသာ ဟူသည့် အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချရပါမည်။

အရှင်ဘုရားတို့အနေဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လို၍ ဟူသော မူလကတိကဝတ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် ဤခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအလုပ်ကို ယနေ့မှစ၍ လက်တွေ့ ကြိုးပမ်းတော်မူကြပါ။ ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာသမျှ သိစိတ်ကလေးတွေကို ဝိဉာဏ် သက်သက်အဖြစ် မှန်ကန်စွာ ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်းဖြင့်၊ အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချကာ သောတာပတ္တိမဂ် ပန်းတိုင်ဆီသို့ မလွဲမသွေ တက်လှမ်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါတယ်။