ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် လူ့ဘောင်လောက၏ ရှုပ်ထွေးမှုများ၊ အိမ်ရာထူထောင်ခြင်း ကိစ္စအဝဝတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာကြခြင်းမှာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရန်ဟူသော မွန်မြတ်သည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လူ့ဘောင်တွင် ရှိစဉ်က တိုက်အိမ်၊ ကား၊ ခြံမြေ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို တွယ်တာခဲ့ကြသော်လည်း၊ ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ထိုရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းကြီးများကို စွန့်လွှတ်နိုင်ခဲ့ကြပါသည်။ သို့သော်လည်း ကိလေသာဟူသည် အလွန်သိမ်မွေ့လှပါသည်။ တိုက်အိမ်ကို စွန့်လွှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း မိမိသီတင်းသုံးရာ “ကျောင်းသင်္ခမ်း၊ ကုဋိ၊ အိပ်ရာနေရာ” အပေါ်တွင် သာယာတွယ်တာမှု အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ အဖိုးတန် အဝတ်အစားများကို စွန့်လွှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း “သင်္ကန်း၊ သပိတ်၊ ပရိက္ခရာ ၈-ပါးနှင့် အခြားသော အသုံးအဆောင်များ” အပေါ်တွင် “ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ့ကျောင်း၊ ငါ့နေရာ” ဟူ၍ အသစ်တဖန် စွဲလမ်းတွယ်တာတတ်သော လောဘစိတ်သည် သိမ်မွေ့စွာ ဝင်ရောက်လာတတ်ပါသည်။

ဤနေရာတွင် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် အထူးသတိပြုရမည့် အချက်မှာ ရွှေတုံးကို တွယ်တာသော လောဘနှင့် မြေခဲကို တွယ်တာသော လောဘသည် အာရုံခံစားရသည့် ဝတ္ထုပစ္စည်း ကွာခြားသော်လည်း၊ ပိတ်လှောင်ချည်နှောင်တတ်သော “လောဘ”၊ “ဥပါဒါန်” ၏ သဘောတရားမှာမူ အတူတူပင် ဖြစ်နေခြင်းတည်း ဟူသောအချက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် စိတ္တာနုပဿနာကို စိုက်လိုက်မတ်တတ် အားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် နေ့စဉ် သုံးစွဲနေရသော ကျောင်းသင်္ခမ်းနှင့် ပရိက္ခရာများအပေါ်တွင် အမှတ်တမဲ့ ဝင်ရောက်လာတတ်သည့် သာယာတွယ်တာစိတ် (လောဘယှဉ်သော ဝိဉာဏ်) ကို ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူဖြတ်တောက်ပြီး၊ ယင်းကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်ရေးအတွက် လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် မည်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ရမည်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် လေ့လာ ရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ သိမ်မွေ့သော လောဘ၏ ဝင်ပေါက်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း

ရဟန်းတော်များသည် မိမိသီတင်းသုံးရာ ကျောင်းသင်္ခမ်းကို သန့်ရှင်းရေး လုပ်သောအခါ၊ မိမိ၏ သပိတ်၊ သင်္ကန်းများကို ခေါက်သိမ်း ဆေးကြောသောအခါများတွင် ဤပစ္စည်းများသည် မျှတရုံမျှ အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးနှင့် သာသနာပြုနိုင်ရေးအတွက် သုံးစွဲရသော အရာများဖြစ်သည် ဟူသော ဆင်ခြင်မှု (ပစ္စဝေက္ခဏာ) လွတ်သွားတတ်ပါသည်။ ထိုသို့ သတိလွတ်သွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သပ်ရပ်သန့်ရှင်းနေသော ကျောင်းလေးကို ကြည့်ပြီး “ငါ့ကျောင်းလေး သန့်ရှင်းနေတာပဲ၊ နေလို့ကောင်းလိုက်တာ”၊ အရောင်အသွေးလှပသော၊ သားနားသော သင်္ကန်း သပိတ်ကို ကိုင်တွယ်ရင်း “ငါ့သင်္ကန်းလေးက ကောင်းလိုက်တာ” ဟူ၍ သာယာကျေနပ်သည့် စိတ်များ ފျတ်ကနဲ ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ အခြားတစ်ပါးပါးက မိမိနေရာကို ဝင်ထိုင်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိပစ္စည်းကို ကိုင်တွယ်လျှင်သော်လည်းကောင်း နှမြောတွန့်တိုသည့် မကျေနပ်စိတ် (မစ္ဆရိယ၊ ဒေါသ) များလည်း ချက်ချင်း ပေါ်လာတတ်ပါသည်။

ဤသည်မှာ စိတ္တာနုပဿနာ အားထုတ်မည့် ယောဂီရဟန်းအတွက် အကောင်းဆုံးသော ပစ်ကွင်းများပင် ဖြစ်ပါသည်။ ရဟန်းတော်သည် ကျောင်းသင်္ခမ်း၏ အလှအပ၊ သင်္ကန်း၏ တန်ဖိုးနောက်သို့ အာရုံမျောမပါစေဘဲ၊ ထိုအာရုံများနှင့် တိုက်မိသောအခါ မိမိသန္တာန်၌ လှုပ်ရှားဖောက်ပြန်လာသော “သာယာသည့် သိစိတ် (ဝိဉာဏ်)”၊ “တွယ်တာသည့် သိစိတ် (ဝိဉာဏ်)” လေးများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ “သြော်… ပစ္စည်းပေါ်မှာ သာယာတွယ်တာနေတဲ့ လောဘစိတ်လေး ဝင်လာပါလား” ဟု အမိအရ ဖမ်းယူသိရှိလိုက်ရပါမည်။ ဤသို့ အရှိကို အရှိအတိုင်း သိလိုက်ခြင်းသည်ပင်လျှင် တွယ်တာမှုကြိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ဝက်မျှ ဖြတ်တောက်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “ငါ့ကျောင်း၊ ငါ့သင်္ကန်း” ဟု သာယာတွယ်တာနေသော စိတ်လေး ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်သည် မိမိ၏ ရင်ဘတ်ထဲတွင် အမြဲတမ်း ကိန်းအောင်းနေသော အရာမဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုတွယ်တာစိတ်၊ သာယာစိတ်များသည် “အကြောင်းတရား” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ကျောင်းသင်္ခမ်း သို့မဟုတ် သင်္ကန်းဟူသော အဆင်းအာရုံ (ရူပါရုံ) နှင့် မိမိ၏ မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) တို့ ဆုံစည်းတိုက်ခိုက်မိခြင်းဟူသော အကြောင်းတရား၊ ထိုအပေါ်တွင် ကောင်းသည်၊ လှသည်ဟု အတိတ်က မှတ်သားထားခဲ့ဖူးသော သညာ (အကြောင်းတရား)၊ ထိုအာရုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မဆင်ခြင်မိခြင်း (အယောနိသော မနသိကာရ – အကြောင်းတရား) စသည့် အကြောင်းတရားများ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ မျက်စိ၌ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် မနောဒွါရသို့ ရောက်ကာ “ငါ့ကျောင်း၊ ငါ့သင်္ကန်း” ဟု သာယာတွယ်တာသည့် လောဘယှဉ်သော မနောဝိဉာဏ် (အကျိုးတရား) လေး ފျတ်ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ထိုကျောင်းသင်္ခမ်းသည် ဆွေးမြေ့ပျက်စီးသွားပါက၊ သို့မဟုတ် ထိုသင်္ကန်းသည် ဆုတ်ဖြဲခံရ၍ စုတ်ပြတ်သွားပါက၊ ထို “သာယာတွယ်တာစိတ်” သည် ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ နှမြောတသခြင်း၊ ပူဆွေးခြင်းဟူသော အခြား ဒေါသယှဉ်သည့် ဝိဉာဏ်တစ်ခုသို့ အစားထိုး ပြောင်းလဲသွားမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်ကို သေချာစွာ ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်ပါက၊ ဤသာယာမှု၊ ဤတွယ်တာမှု ဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော အရာဝတ္ထုကြီး တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာပြီး အကြောင်းကင်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သို့မဟုတ် အာရုံပြောင်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချုပ်ပျောက်သွားသော၊ လျင်မြန်လှစွာ ဖြစ်ပျက်နေသည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်တွေသာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုတွယ်တာနေသော နာမ်ဓမ္မများ၏ အတွင်း၌ဖြစ်စေ၊ ထိုကျောင်းသင်္ခမ်းနှင့် ပရိက္ခရာဟူသော ရုပ်ဓမ္မများ၏ အတွင်း၌ဖြစ်စေ “ပိုင်ရှင်” ဟု ဆိုနိုင်သော “ငါ” လုံးဝ မရှိသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

တွယ်တာနေသော စိတ် (ဝိဉာဏ်နှင့် လောဘစေတသိက်) သည် “ငါ” မဟုတ်ပါ။ ထိုစိတ်သည် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာသော သဘောတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ကျောင်းသင်္ခမ်း၊ သစ်သား၊ အုတ်၊ သဲ၊ ရေ၊ သင်္ကန်း၊ ပိတ်စ ဆိုသည်မှာလည်း ဖောက်ပြန်တတ်သော သဘောရှိသည့် ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ၊ တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယော) ရုပ်တရားများသာ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် “ပိုင်ဆိုင်ခံရသော ပစ္စည်း” သို့မဟုတ် “သတ္တဝါ” လုံးဝ မဟုတ်ပါ။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်၊ ကျောင်းပိုင်ရှင်၊ ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ့နေရာ၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရားမှာ “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ငါ့ကျောင်း၊ ငါ့သင်္ကန်း” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲကြီးသည် ပြတ်တောက်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော နာမ်ဓမ္မနှင့် ရုပ်ဓမ္မ ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

သီတင်းသုံးနေသော ကျောင်းသင်္ခမ်းသည်လည်း နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဆွေးမြေ့ယိုယွင်းလာနေပါသည်။ အသစ်စက်စက် သင်္ကန်းသည်လည်း နေ့စဉ် ဝတ်ရုံလျှော်ဖွပ်လေ ဟောင်းနွမ်းဆွေးမြေ့လေ ဖြစ်နေပါသည်။ ၎င်းရုပ်တရားများသည် မိမိက မဟောင်းပါနှင့်၊ မပျက်စီးပါနှင့်ဟု တားဆီး၍မရသော အနတ္တသဘောများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူပင် ထိုပစ္စည်းများအပေါ် သာယာတွယ်တာနေသော စိတ်သည်လည်း ဖြစ်ပြီးလျှင် ချက်ချင်း ပျက်သွားသော၊ မိမိက အလိုအတိုင်း စေခိုင်း၍မရသော နာမ်တရားများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မိမိက အစိုးရခြင်း၊ မိမိက အပိုင်ရထားခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို နေ့စဉ် အသုံးအဆောင်များကို ကိုင်တွယ်သုံးစွဲနေရင်းပင် ဆိုက်ရောက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို ထပ်မံ၍ အလေးအနက် သတိပေးလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “ကျောင်းကလည်း ငါ့ကျောင်း မဟုတ်ဘူး၊ သင်္ကန်းကလည်း ငါ့သင်္ကန်း မဟုတ်ဘူး၊ ငါဆိုတဲ့ သတ္တဝါလည်း မရှိဘူး၊ ဒါဆိုရင် ကျောင်းကိုလည်း သန့်ရှင်းရေး လုပ်စရာမလိုတော့ဘူး၊ ပျက်ချင်ရာပျက်ပစေ လွှတ်ထားလိုက်တော့မယ်၊ သင်္ကန်းကိုလည်း ညစ်ပတ်ပေရေပြီး ဖြစ်သလို ဝတ်တော့မယ်” ဟူသော တာဝန်မဲ့သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism သို့မဟုတ် Fatalism) မျိုးနှင့် လုံးဝ မရောထွေးမိစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ညစ်ပတ်စွာထားခြင်း၊ တာဝန်မဲ့ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်မည် မဟုတ်ပါ။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် အရှုံးပေးခြင်း၊ ပစ်ထားခြင်း မဟုတ်ပါ။ “ငါပိုင်သည်” ဟူသော လောဘနှင့် ဥပါဒါန်ကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ လောဘကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ ထိုနေရာတွင် “တာဝန်သိမှု၊ ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်ကို ရိုသေမှု၊ တော်လုံရုံမျှ သုံးဆောင်တတ်သော ပညာ” တို့က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။

ကျောင်းသင်္ခမ်းကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သင်္ကန်းပရိက္ခရာများကို စနစ်တကျ သုံးစွဲခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကျိုး၊ မိမိပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် လုပ်ခြင်းမဟုတ်တော့ဘဲ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော် အရှည်တည်တံ့ရေး၊ နောက်လာနောက်သား သံဃာတော်များ သုံးစွဲနိုင်ရေးနှင့် လှူဒါန်းသော ဒကာ ဒကာမများ အကျိုးများစေရေး ဟူသော “အကြောင်းတရားကောင်း” များကို ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်နေခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို မြင်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်း မဟုတ်၊ လုပ်ရပ်၏ နောက်ကွယ်မှ “ငါ” ဟူသော မှားယွင်းသည့် တွန်းအားကို ဖယ်ရှားပြီး “ပညာနှင့် တာဝန်သိမှု” ဖြင့် အစားထိုး မောင်းနှင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

ကျောင်းသင်္ခမ်းနှင့် ပရိက္ခရာများကို နေ့စဉ် မလွဲမသွေ သုံးစွဲနေရချိန်တွင် အတ္တနှင့် လောဘများ ပြန်လည်မဝင်ရောက်လာစေရန်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ ကျောင်းနှင့် သင်္ကန်းများကို သုံးစွဲရာတွင် “ဤပစ္စည်းများအပေါ် သာယာတွယ်တာနေပါက ငါသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ဆက်လက် ကျင်လည်ရဦးမည်၊ ထို့ကြောင့် ဤပစ္စည်းများအပေါ် တွယ်တာသော လောဘကို ငါ ဖြတ်တောက်မည်၊ အနတ္တကို မြင်အောင်ကြည့်ပြီး အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ ပရိက္ခရာများကို ကိုင်တွယ်သုံးစွဲတိုင်း၊ ကျောင်းသင်္ခမ်းအတွင်း ဝင်ထွက်သွားလာတိုင်း အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော ကျေနပ်မှု၊ တွယ်တာမှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ အမြဲတမ်း သတိကပ်၍ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် ကျောင်း၏ ခမ်းနားမှု၊ သင်္ကန်း၏ တန်ဖိုးကြီးမှု၊ နူးညံ့မှုများဆီသို့ လွင့်စင်မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ထိုပစ္စည်းများကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ သာယာမှုပေါ်၌သာ စိတ်ကို အပြည့်အဝ စူးစိုက်ထားရပါမည်။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော သာယာသည့် ဝိဉာဏ်၊ တွယ်တာသည့် ဝိဉာဏ်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ ဤပစ္စည်းများသည်လည်း ရုပ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု ပစ္စည်းကို ကိုင်တွယ်တိုင်း၊ နေရာကို အသုံးပြုတိုင်း အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

၇။ နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် ကျောင်းသင်္ခမ်းနှင့် ပရိက္ခရာ ၈-ပါး ဆိုသည်မှာ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း တရားအားထုတ်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ် မှီခိုသုံးစွဲရမည့် အရာများ ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အမှတ်တမဲ့ နေပါက သံသရာထဲသို့ ပြန်လည် ဆွဲချမည့် လောဘနှင့် ဥပါဒါန်တို့၏ အကောင်းဆုံး ဝင်ပေါက်များလည်း ဖြစ်နေပါသည်။ သို့သော် ဤအရာများကို ရှောင်ပြေးနေရန် မလိုပါ။ ထိုသုံးစွဲနေရသော အချိန်များကို မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ့နေရာ” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော အခွင့်အရေးကြီး တစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးချရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ပစ္စည်းများ၏ လှပမှု၊ ကောင်းမွန်မှုနောက်သို့ လိုက်မနေဘဲ၊ ထိုပစ္စည်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သာယာစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုလောဘစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ ပိုင်ရှင်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို နေ့စဉ် အသုံးအဆောင်များကြားထဲတွင်ပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းသို့ အနတ္တကို မြင်သော်လည်း ပစ္စည်းများကို ဖျက်ဆီးပစ်သည့်၊ မပြုပြင်သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) သို့ မရောက်စေဘဲ၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချ၍ ပညာ၊ တာဝန်သိမှု ရှေ့ဆောင်ကာ အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဆက်လက် ဖန်တီးတည်ဆောက်သွားရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ် သုံးစွဲနေရသော ပရိက္ခရာများကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ရေးအတွက် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက၊ ကျနော်တို့ အထူး မျှော်မှန်းထားသည့် တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုသည့် မွန်မြတ်လှသော သာသနာ့ပန်းတိုင်ကြီးဆီသို့ လျင်မြန်စွာ မလွဲမသွေ ဆိုက်ရောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။ ဤလမ်းစဉ်သည်သာလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင် အလိုကျ၊ စစ်မှန်သော ရဟန်းဘဝ၏ အနှစ်သာရကို အပြည့်အဝ ခံစားရရှိစေမည့် တစ်ခုတည်းသော လမ်းစဉ်ပင် ဖြစ်ပါသည်။