ကမ္မဝဋ်ကနေ လွတ်တယ် ဆိုတာဟာ အကျိုးပေးစရာ ကံတွေ ကုန်ခမ်းသွားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီကိစ္စကို ဆွေးနွေးတဲ့ နေရာမှာ နားလည်မှု နည်းနည်းလေး လွဲသွားရင် “နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ” ဆိုတဲ့ အယူမှားကြီး ဖြစ်သွားမှာ စိုးရိမ်တဲ့အတွက် အင်မတန် သတိထားပြီး ရေးရပါတယ်။

နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဆိုတာဟာ အပြစ် အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) ပါ။ ပဉ္စာနန္တရိယကံ (အမေကိုသတ်ခြင်း၊ အဖေကိုသတ်ခြင်း စသည့် အပြစ်ကြီးများ) တောင်မှ ကမ္ဘာပျက်ရင် ဆက်ခံရလေ့ မရှိတော့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကတော့ ကမ္ဘာပျက်တောင် ကမ္ဘာပြောင်းပြီး ဆက်ခံရပါသေးတယ်။ အဲဒီတော့ ဒီစာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်၊ ရိုးသားမှု၊ ပညာဉာဏ် အများကြီးနဲ့ စဉ်းစား ဖတ်ရှုဖို့ လိုပါတယ်။

နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (၃) မျိုး

အယူမှားရင် ဒုက္ခရောက်နိုင်တာမို့ အဲဒီ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုးကို အရင် ပြောပြပါမယ်။

၁။ အဟေတုက ဒိဋ္ဌိ: အကြောင်းတရားရော၊ အကျိုးတရားရော နှစ်ပါးစလုံးကို ပယ်ချခြင်း။ (ဘာမှ အကြောင်းအကျိုး မရှိဘူးလို့ ယူဆခြင်း)။

၂။ နတ္ထိက ဒိဋ္ဌိ: ကံရဲ့ အကျိုးပေး (ဝိပါက) ကို မရှိဘူးလို့ ပယ်ချခြင်း။ (ကောင်းတာလုပ်လုပ် ဆိုးတာလုပ်လုပ် အကျိုးမပေးဘူးလို့ ယူဆခြင်း)။

၃။ အကိရိယ ဒိဋ္ဌိ: အကြောင်းကံ ကို ပယ်ချခြင်း။ (ပြုလုပ်မှု ကံဆိုတာ မရှိဘူးလို့ ယူဆခြင်း)။

တရားတော်ဟာ အလွန် သိမ်မွေ့ပါတယ်။ တရားများဟာ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတာမို့၊ ကိုယ့်မှာ ကိလေသာ အပြည့် ရှိနေလျက်နဲ့၊ အမှန်တကယ် သဘောပေါက် နားလည်တဲ့ ‘မဂ်ပညာ’ မပါဘဲ ‘အကြောင်းအကျိုးတွေကို လိုက်ပယ်လိုက်ရင်’ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ တကယ် ကံဖြစ်နေပါလျက်နဲ့ အတင်း “မဖြစ်ဘူး” လို့ ယူဆတာ၊ အကြောင်းအကျိုးကို ပယ်တာဟာ ဒီဒိဋ္ဌိကြီးပါပဲ။ ဒါဟာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။

ဝဋ် (၃) ပါး နှင့် ကမ္မဝဋ်မှ လွတ်ခြင်း

ဒါကို သဘောပေါက်ပြီ ဆိုရင် ကမ္မဝဋ်ကနေ လွတ်ပုံကို ဆက်ပြောပါမယ်။ သံသရာမှာ ကိလေသာဝဋ်၊ ကမ္မဝဋ်၊ ဝိပါကဝဋ် ဆိုပြီး ဝဋ်သုံးပါး လည်ပတ်နေပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ တကယ် ပယ်ဖို့ ကြိုးစားရမှာက “ကိလေသာဝဋ်” ပါ။

• ကိလေသာဝဋ်: တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ နဲ့ ဥပါဒါန် တွေကို ဆိုလိုတာပါ။

• ကမ္မဝဋ်: ပြုလုပ်မှု (ကံ) တွေကို ဆိုလိုပါတယ်။

• ဝိပါကဝဋ်: ကံရဲ့ အကျိုးပေးဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာငါးပါး (ပဋိသန္ဓေ) ကို ဆိုလိုပါတယ်။

ကိလေသာဝဋ်သာ ကင်းစင်သွားပြီ ဆိုရင်၊ ကမ္မဝဋ်ကနေ လွတ်သွားခြင်းဟာ အလိုလို ရလာမယ့် အကျိုးတရားပါ။ ကမ္မဝဋ်ကနေ အပြီး လွတ်သွားပြီ ဆိုရင်၊ နောက်ထပ် ပဋိသန္ဓေနေပြီး ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်တည်ရတဲ့ ဝိပါကဝဋ် ကနေလည်း အလိုလို လွတ်သွားပါတော့တယ်။ ဝိပါကဝဋ်ကနေ အပြီးတိုင် လွတ်သွားတာကတော့ ရဟန္တာများ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်သွားတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ပရိနိဗ္ဗာန် မစံမချင်းတော့ ဝိပါကဝဋ် ခန္ဓာငါးပါးက ရှိနေဆဲပါပဲ။

ဒီတော့ ဝဋ်သုံးပါးထဲမှာ နှစ်ပါး (ကိလေသာဝဋ် နှင့် ကမ္မဝဋ်) ကို အခု လက်ရှိ ဘဝမှာတင် လွတ်အောင် လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကိလေသာဝဋ် တွေထဲမှာ သောတာပန်များဟာ “ဒိဋ္ဌိကိလေသာ နဲ့ သူက အုပ်ချုပ်တဲ့ ဥပါဒါန်” လုံးဝ မဖြစ်တော့ပါဘူး။ အဲဒီလို မဖြစ်တော့တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ အရင်က ‘ဒိဋ္ဌိအုပ်ချုပ်ပြီး ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံ’ တွေဟာလည်း မဖြစ်တော့ပါဘူး။ အရင်က ကံ ဖြစ်ခဲ့မယ့် နေရာမှာ “ကြိယာ (ပြုကာမတ္တ)” တွေ ဖြစ်သွားပါတယ်။

• ဥပမာ – သောတာပန်များက “ငါ့ကို ဘာလုပ်ပေးပါ” အစရှိသဖြင့် လောကဝေါဟာရ အတိုင်း ပြောပေမယ့်၊ သူတို့ စိတ်ထဲမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲ လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ ပုထုဇဉ်တွေအတွက် ဒီလို ပြောတာဟာ “ကံ” ဖြစ်ပေမယ့်၊ သောတာပန်များအတွက်ကတော့ ပြောကာမတ္တ “ကြိယာ” သက်သက်ပါ။

အဲဒီအတွက် ဘဝဖြစ်စေမယ့် ကံတွေဟာ (မကုန်သေးတဲ့ ကိလေသာတွေကြောင့်) အများဆုံး ခုနစ်ဘဝစာတော့ ကျန်ဦးမှာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ ခုနစ်ဘဝထက် ကျော်လွန်ပြီး ဘယ်တော့မှ အကျိုးမပေးတော့ပါဘူး။ မဂ္ဂပစ္စည်း သတ္တိအရ အများဆုံး ခုနစ်ဘဝ အတွင်းမှာ ရဟန္တာအဖြစ်ဆီကို ဆောင်ယူသွားတော့မှာပါ။

အပါယ်ကျစရာ ကံများ မည်သို့ ကုန်ခမ်းသွားသနည်း

သောတာပန်များဟာ အပါယ်ကျလောက်စရာ ကံတွေ အားလုံး ကုန်သွားတယ် ဆိုတာကို ကြားဖူးကြမှာပါ။ အဓိက ပြောချင်တာက အဲဒီကိစ္စပါပဲ။ ‘ဘာကြောင့် အပါယ်ကျစရာ ကံတွေ ကုန်သွားသလဲ၊ ဘယ်လို ကုန်သွားသလဲ’ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိစေချင်ပါတယ်။

သောတာပန်တွေဟာ “အတ္တဒိဋ္ဌိ (ငါ၊ သတ္တဝါ ရှိတယ် ဆိုတဲ့ အမြင်)” လုံးဝ ပျောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီတော့ အတိတ်က ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှ ပြုလုပ်ခဲ့သမျှ တွေဟာ- ‘အတ္တ (ငါ) က လုပ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းကြောင့် အကျိုး ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာ သက်သက်၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့တာ သက်သက်’ ဆိုတာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်သွားပါတယ်။ ဒါကို “အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းပြီး၊ သင်္ခါရတရားများ အနေနဲ့ သဘောပေါက်ခြင်း” လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒီလို “ငါ ပြုလုပ်ခဲ့တာ မဟုတ်” လို့ ပိုင်းခြားသိတဲ့အတွက်၊ အတိတ်က ကံတွေအပေါ်မှာ “ကုက္ကုစ္စ (နောင်တတဖန် ပူပန်ခြင်း)” လည်း မရှိတော့သလို၊ အဲဒီ ကံတွေအပေါ်မှာ ‘ငါ့ကံ’ လို့ သိမ်းပိုက်မှုလည်း မရှိတော့ပါဘူး။ အဲဒါကြောင့်ပဲ ဒိဋ္ဌိကို “အပါယ်မျိုးစေ့” လို့ ခေါ်တာပါ။ ဒိဋ္ဌိ အလုံးစုံ ကုန်သွားတာနဲ့ အပါယ်မျိုးစေ့ မရှိတော့ဘဲ၊ အပါယ်ကျစရာ အကြောင်း (ကမ္မဝဋ်) လည်း ကျေပျက် ကုန်ခမ်းသွားတာပါပဲ။

ဒါ့အပြင် သောတာပန်များဟာ (ဒိဋ္ဌိပြုတ်သွားတဲ့အတွက်) ငါးပါးသီလလည်း အလိုလို အမြဲလုံခြုံသွားပြီ ဖြစ်လို့၊ သူတို့ သန္တာန်မှာ အကုသိုလ်တရားတွေ အကျိုးပေးခွင့် လုံးဝ မသာတော့ပါဘူး။ ဒိဋ္ဌိအုပ်ချုပ်တဲ့ ဥပါဒါန် မရှိတော့လို့၊ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်မှာ ‘အတ္တ (ငါ)’ အနေနဲ့ စွဲယူထားခြင်း မရှိတော့တဲ့အတွက်၊ ‘အတ္တ’ နဲ့ ခံစားရမယ့် စိတ်ဆင်းရဲမှုမျိုးတွေကိုလည်း မခံစားရတော့ပါဘူး။ ဒီလို ဒိဋ္ဌိနဲ့ ဥပါဒါန်ကနေ လွတ်မြောက်သွားလို့ ရလာတဲ့ ချမ်းသာမှုမျိုးကို သောတာပန်များသာလျှင် အပြည့်အဝ သိနိုင်ပါတယ်။

• ဥပမာ – သောတာပန်များဟာ မတော်တဆ မိမိ ပယောဂကြောင့် တခြားသူ အသက်ဆုံးရှုံးသွားရင်တောင် (ဥပမာ- ကားမောင်းရင်း လူတိုက်မိခြင်း) ပါဏာတိပါတ ကံ လုံးဝ မမြောက်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ပါဏာတိပါတ ကံ မြောက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အချက်တွေထဲက- “သတ္တဝါလို့ မှတ်ယူခြင်း (ဒိဋ္ဌိ)” နဲ့ “သေစေလိုတဲ့ ဆန္ဒ (ဒေါသ/စေတနာ)” ဆိုတာ သောတာပန်များမှာ လုံးဝ မဖြစ်တော့တဲ့ အတွက်ပါပဲ။ (သတ္တဝါလို့ မမြင်ဘဲ၊ ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်မှုလို့သာ အလိုလို မြင်နေလို့ပါ)။

နိဂုံးချုပ်

ကျနော်တို့ဟာ အစမထင်တဲ့ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံးမှာ ပြောမကုန်နိုင်တဲ့ အကုသိုလ် အမှုတွေကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြတာပါ။ ဒီ အကုသိုလ်ကံတွေဟာ အကျိုးပေးဖို့ အချိန်မသင့်သေးလို့သာ ငြိမ်နေတာပါ။ အချိန်သာ သင့်လာရင် အကျိုးပေးဖို့ အမြဲတမ်း အဆင်သင့် ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) ကျဖို့၊ သင်္ခါရတရားတွေရဲ့ အကြောင်းအကျိုး သဘောကို တကယ် နားလည်ပြီး အကုသိုလ်ကံတွေ ကျေပျက်သွားဖို့ ဆိုတာဟာ ဗုဒ္ဓသာသနာနဲ့ ကြုံကြိုက်ချိန်မှာမှ ရနိုင်တဲ့ အလွန် ရှားပါးတဲ့ အခွင့်အရေးပါ။ အကောင်းဆုံးကတော့ ဒီဘဝ၊ ဒီခန္ဓာကို နောက်ဆုံးထားပြီး၊ ဝိပါကဝဋ် (ခန္ဓာ) ထပ်မဖြစ်တော့အောင် ကြိုးစား အားထုတ်လိုက်တာကတော့ အကောင်းဆုံးပါပဲ။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။