အသံတစ်ခု (ဥပမာ – ကြက်တွန်သံ) ကို ကြားရတဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ သညာကြောင့် ကြက်ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ကို မြင်ယောင်လာတတ်ပါတယ်။ ထိုပုံရိပ်ဟာ အပြင်က ကြက်အစစ်မဟုတ်ဘဲ စိတ်က ဖန်တီးထားတဲ့ ပုံရိပ်အတု၊ အသေကြီးသာ ဖြစ်တဲ့အတွက် သွားရောက်စွဲလမ်းနေစရာ မလိုသလို၊ မပေါ်လာအောင် ပယ်ဖျက်နေစရာလည်း မလိုပါဘူး။ ထိုအာရုံနဲ့ စိတ်ကို ကွဲပြားအောင် ကြည့်ပြီး အရှိကို အရှိအတိုင်း လက်ခံခြင်းဖြင့် ကိလေသာတွေ ပါးလာနိုင်တယ်လို့ ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

=================================

ခန္ဓာငါးပါး ရှုထောင့်မှ လေ့လာခြင်း (လက်တွေ့ကျသော ဖြေရှင်းချက်)

အထက်ပါ အယူအဆမှာ “အပြင်က အစစ်၊ အတွင်းက အတု” ဆိုပြီး ခွဲခြားသတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဟာ သဘာဝတရားကို အရှိအတိုင်း သိမြင်ဖို့ ကြိုးစားရာမှာ လမ်းချော်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း လက်တွေ့မှာ အစစ်တွေ၊ အတုတွေ ဆိုတာ မရှိဘဲ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်စဉ်တွေချည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

အသံကို ကြားရတဲ့အခါ သညာ (မှတ်သားမှု) က ပုံဖော်ပေးလို့ “ဒါကတော့ ကြက်” လို့ သိလိုက်တဲ့ သဘောသက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရိုးရိုးလေးပဲ အသံလို့သိသိ၊ ကြက်ပုံရိပ်ကိုပါ မြင်ယောင်ပြီးသိသိ၊ ဒါဟာ အတွင်းမှာပေါ်လာတဲ့ အသေကြီးမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ကြားသိစိတ်ရဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်တမ်း လေ့လာရမယ့် အချက်ကတော့ အတွင်းပုံရိပ်ကို အသေယူပြီး ရှုတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ ရုပ်နာမ်တို့ရဲ့ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသဘောတရားကို ပိုမိုရှင်းလင်းသွားအောင် အခြားဥပမာတစ်ခုနဲ့ လေ့လာကြည့်ပါမယ်။

ဥပမာ – ခွေးဟောင်သံကို ကြားရတဲ့ ဖြစ်စဉ်

အသံထွက်လာသည့်ဘက် (ခွေးဟု သတ်မှတ်ထားသော ခန္ဓာငါးပါး) တွင် – အော်ချင်စိတ် ဆိုတဲ့ နာမ်တရား ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားတယ်။ အသံထုတ်စေ့ဆော်စိတ် (ဝစီကံ) ဆိုတဲ့ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားတယ်။

ကြားရသည့်ဘက် (မိမိဟု သတ်မှတ်ထားသော ခန္ဓာငါးပါး) တွင် – အသံနဲ့ နားစည်ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေ ညီညွတ်စွာ တိုက်ဆိုင်မှုကြောင့် ကြားသိစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတယ်။

ဒီဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးမှာ အပြင်ဘက်က “ခွေး” (သို့မဟုတ် ကြက်) ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် တကယ်မရှိသလို၊ အတွင်းဘက်မှာလည်း ကြားနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတာ တကယ်မရှိပါဘူး။

အမှန်တကယ် ရှိနေတာက-

၁။ ရုပ်တရားတွေရဲ့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမှု (အသံ၊ နားစည် စသည်တို့၏ ဖောက်ပြန်မှု)

၂။ နာမ်တရားတွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှု (အော်ချင်စိတ်၊ အသံထုတ်ချင်စိတ်၊ ကြားသိစိတ် စသည်တို့၏ ဖြစ်ပျက်မှု)

အနှစ်ချုပ်

ပေါ်လာတဲ့ အာရုံကို ပုံရိပ်အသေကြီးလို့ သတ်မှတ်ပြီး စွဲစရာမရှိဘူးလို့ တွေးတောနေတာထက်၊ ရုပ်တရားရဲ့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမှုနဲ့ နာမ်တရား (ကြားသိစိတ်) ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုကိုသာ အဓိကထား ဆင်ခြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ကိုယ်” ဆိုတာလည်း မရှိ၊ “ကြက်” ဆိုတာလည်း မရှိဘဲ၊ ရုပ်ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမှုနဲ့ နာမ်ဖြစ်ပျက်မှုတွေသာ ရှိတယ်ဆိုတာကို အမှန်တိုင်း ဆင်ခြင်ပေးနေမှသာ ဒိဋ္ဌိစွဲများ ကင်းစင်ပြီး ကိလေသာတွေ တကယ်တမ်း ပါးလျသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။